علیاکبر ناطق نوری:
اسلام به هیچوجه افراط و تفریط را نمیپسندد
علیاکبر ناطق نوری در مراسم احیای شب نوزدهم مرقد امام خمینی گفت: «شب نوزدهم ماه رمضان از دو جهت قابل توجه است؛ یکی ضربت خوردن امام علی به عنوان انسان کامل که به جرم دفاع از عدالت و عدالتخواهی و حق و حقطلبی در خون خود غلتید و جهت دیگر، احتمال شب قدر بودن آن است.» وی مواظبت از زبان را از نشانههای تقوا دانست و افزود: «زبان انسانهای با تقوا راه درست را طی میکند و این اولین علامت تقواست.» ناطق نوری اعتدال را از دیگر علایم تقوا برشمرد و خاطرنشان کرد که دین اسلام مخالف توجه صرف به دنیا و یا توجه صرف به آخرت است. وی افزود: «دین اسلام همواره خواهان اعتدال در زندگی بوده است و افراط و تفریط را نمیپسندد.»
محسن کدیور:
درد ما دادن نقش کاملا افراطی به دین است
محسن کدیور نیز در مراسمی که به مناسبت شب نوزدهم ماه رمضان در کانون توحید برگزار شد، عنوان کرد: در عین این که نسبت به قرائتهای مرتجعانه از دین انتقاد داریم، منکر حضور دین در عرصههای اخلاقی و عمومی نیستیم. وی افزود: اخلاق مختص دینداران نیست؛ بلکه اخلاق غیردینی و انواع آن را هم داریم.
کدیور در ادامه به اختلاف نظر میان اندیشمندان در استقلال علم اخلاق از دین اشاره کرد و گفت: این سخن غلط نیست که درک اخلاقیات بدون دین هم امکان دارد. حال این سوال مطرح میشود که دین چه نقشی در اخلاق ایفا میکند؟ و مفهوم اخلاق مؤمنانه چیست؟ کدیور با توصیف اهمیت این سوال در مقام پاسخ به آن گفت: یک پاسخ به این سوال این است که عامه مردم برای درک ارزشهای اخلاقی به دین نیاز دارند و این نخبگان هستند که برای درک ارزشهای اخلاقی، از دین بینیاز هستند. وی در بیان پاسخ دیگری به این سوال گفت: اما آنچه که نخبگان و عامه را در بحث اخلاق، به دین نیازمند میکند، این است که صورت علم اخلاق برای رعایت آن کفایت نمیکند. ممکن است بسیاری از علوم را داشته باشیم اما عامل به آن نباشیم. برای عامل بودن به علم اخلاق بحث تذکر پیش میآید که فعلی پیامبرانه است. وی افزود: ما در علم اخلاق بیشتر پایبندی میخواهیم تا علم به آن. کدیور خاطرنشان کرد: گاهی میپنداریم مباحثی مثل حقوق بشر با اخلاق مؤمنانه چه نسبتی دارند؟، در حقوق بشر بحث از رعایت حقوق دیگران است اما از وظیفه انسان سخنی به میان نیامده است، در حالی که انسان متخلق به اخلاق مؤمنانه، هم حقوق دیگران را رعایت و هم به وظیفه خود عمل میکند. وی اخلاق سکولاریستی، را به مفهوم اخلاق منهای دین دانست و گفت: درد ما این است که نقش کاملا افراطی برای دین در نظر گرفته میشود و در مقابل افراط، تفیط برخی را شاهدیم. ما در عین این که نسبت به قرائتهای مرتجعانه از دین انتقاد داریم، منکر حضور دین در عرصههای اخلاقی و عمومی هم نیستیم. چرا که ضمانت اجرایی ارزشهای اخلاقی برای مؤمنان و دینداران بیشتر است. اما در مراسم ویژه شب نوزدهم ماه مبارک رمضان سازمان دانش آموختگان ایران اسلامی (ادوار تحکیم وحدت) و شورای تهران دفتر تحکیم وحدت که در حسینیه ارشاد برگزار شد علیرضا علوی تبار، علی آجر موسوی خوئینیها، عزتا... سحابی و سوسن شریعتی سخن گفتند.
علیرضا علویتبار:
باور به حیات پس از مرگ عامل مومنانه زیستن است
علیرضا علویتبار، در سخنانی با عنوان "زندگی پس از مرگ و عقلانیت مدرن"، گفت: با سیطره مدرنیته در جهان باور سنتی زندگی پس از مرگ نیز مانند سایر سنتها و باورها مورد سوال قرار گرفت و عقل مدرن سوال میکند که آیا اساسا ادامه زندگی پس از مرگ و متلاشی شدن جسم وجود دارد یا خیر و این که آیات چنین زندگی به صورت بالفعل وجود دارد یا خیر؟ وی با بیان این که در دنیای جدید صرفاً میتوان از عقلانیت انتقادی دفاع کرد و عقلانیت حداکثری و نظایر آن قابل دفاع نیستند، گفت: پرسش دقیقتر این است که آیا با رویکرد عقلانیت انتقادی، زندگی پس از مرگ امکانپذیر است و تحقق بالفعل این زندگی میسر است یا خیر؟، برای پاسخ دادن به این پرسش باید دید آیا باور به وجود قادر مطلق که قادر به ایجاد زندگی پس از مرگ باشد، باور عقلانی است یا خیر؟ تحلیل فلسفی نشان میدهد که اعتماد به وجود خدای قادر مطلق باور غیر عقلانی نیست.
علیرضا علویتبار، گفت: باید به باور قلبی کسانی که تمام توان خود را صرف ثروتاندوزی و حفظ منزلت اجتماعی میکنند، شک کرد. علویتبار تصریح کرد: اگر عقلانیت ما عقلانیت تعدیل شده باشد، یعنی عقلانیت حداکثری نباشد و انتقادی باشد، میتوان شاهد و قراینی برای امکانپذیر بودن حیات پس از مرگ یافت که با عقل ما هم سازگار است، اما اعتقاد به زندگی پس از مرگ، صرفاً پذیرش عقلانی آن نیست، بلکه باید احساس و باور آن نیز ایجاد شود، چرا که یکی از مسایل مهم در این زمینه اراده و مومنانه زیستن است و این که قدرت، ثروت و منزلت اجتماعی هدف غائی انسان قرار میگیرد.
دبیرکل سازمان دانش آموختگان ایران اسلامی:
احیا فرصت زنده نگه داشتن چراغ عدالت است
علیاکبر موسوی خوئینیها نیز در مراسم شب قدر که در حسینیه ارشاد گفت: رمضان فرصتی برای بازخوانی رفتار و گفتارمان و بررسی فاصله آن با اخلاق و معنویت است و از آنجا که هر جریان که در نقد خود کوشاتر است، در عرصه پیشرفت کشور پیشروتر است، رمضان میتواند با ایجاد زمینه تألیف قلوب، فاصله ما را از قلب و دیگران کاهش دهد. وی در ادامه اظهار داشت: اینجا در حسینیه ارشاد، خانه شریعتی و محفل نوگرایی و نواندیشی است که چراغ تحجر را خاموش میکند، پس حفظ و پاسداری از این کانون، مسؤلیت تاریخی نسل جوان و دانشجو است تا چراغ این محفل پر فروغتر از همیشه باشد. دبیرکل سازمان دانش آموختگان ایران اسلامی (ادوار تحکیم وحدت)، گفت: شبهای قدر فرصت خوبی برای شناخت گفتمان عدالت است که این روزها شاهد بیشترین جفا به آن هستیم.
عزتالله سحابی:
باید به تربیت آدمهایی بپردازیم که ایمان نو داشته باشند
«عزتالله سحابی» نیز در این مراسم گفت: پیشنهاد متواضعانه من به طرفداران اصلاحات این است که نهضت اصلاحطلبی و اصلاحگری را محکم بچسبند و به پرورش نیروهای جدید بپردازند. وی که با موضوع «ضرورت تغییر» سخن میگفت اظهار داشت: اکنون در کشورمان جنبش اصلاحطلبی و نوگرایی و به اصطلاح مدرنیسم پس از 15 سال دچار وفقه و سکون شده است. بهتر است بدانیم این جنش اصلاحطلبی نخستین جنبش در تاریخ بشر نیست و آخرین هم نیست. حتی اگر شکستی نصیب اصلاحطلبان شده است این هم برای اولین بار نیست. مسلمانان در جنگ احد با رهبری محمد(ص) شکست خوردند اما این شکست مبدا حرکت شد، پس شکست پایان راه نیست. این فعال سیاسی در ادامه گفت: اصلاحطلبی در اوایل انقلاب نوعی توهین و تحقیر تلقی میشد، گویی که اصلاحطلبان گناه نابخشودنی داشتند اما اصلاحطلبی شیوه انبیا و راه و روش دوستداران خداست. وی همچنین اضافه کرد: باید برای تغییر و تحول نه تحقیر طرف مقابل بلکه باید با تحلیل واقعبینانه از شرایط اجتماعی اراده شدیدی برای تغییر این وضع و تربیت کسانی که توانایی تحول دارند در خود بازنگری کرد. سحابی در ادامه افزود: هر وقت حرکت و نهضتی به بنبست برسد باید نگاه را از طرف مقابل برداشت و به خود نگاه کرد تا از فساد و آلودگیها مبرا شود. نهضت نوگرایی ما اگر امروز به بنبست یا بحرانی برخورده و یا دچار رکود و سکون شده است و یا به تعبیر من دچار تحیر شده و نمیداند چه کند اینکه در این شرایط به طرف مقابل بپردازد درست نیست و باید به خود و تربیت نیرویی بپردازد که ایمان عمیقتری داشته باشد و از آلودگیها مبرا باشد. وی گفت: نواندیشی باید با افکار جهانی قابل انطباق باشد تا بتوانیم دچار نوعی تحرک فکری و فلسفی شویم. اما اگر نوایمانی و ایمان عمیقتر در کنار آن نباشد مانند کالبدی است که روح ندارد، درست است که نو میاندیشد و به فرهنگی جدید تعلق دارد اما مبرا از آلودگیهای جامعه نیست. اگر بخواهیم از بحران کنونی بیرون بیاییم باید به تربیت آدمهایی بپردازیم که ایمان نو داشته باشند.
سوسن شریعتی:
اگر دولت را سمبل قدرت قرار دهیم منفعل خواهیم شد
سوسن شریعتی دختر شهید دکتر علی شریعتی یعنی آخرین سخنران احیای نوزدهم حسینیه ارشاد بود. وی گفت: «باید قانونگرا و اصلاحطلب باشیم، باید بر مساله توزیع ناعادلانه قدرت تکیه کرد»، گفت: چنانچه دولت را سمبل قدرت قرار دهیم منفعل خواهیم شد. سوسن شریعتی که با موضوع «کدام سیاست» سخن میگفت در ادامه افزود: نسل من نسلی بود که خروج از کودکی را با سیاست تجربه کرد و اینک با نوعی تردید و بیاعتمادی به زیستن نگاه میکند. امروزه تردید این نسل دو چندان شده است چرا که توقعاتش بلاتر رفته و با نوعی بدبینی به زندگی نگاه میکند، اما اسم این راه عقلانیت گذاشته است. توجیه این عقلانیت پذیرفتن نوعی محتومیت امر واقع است.