چالشهای فرهنگی تعلیم و تربیت
در عصر ارتباطات، نظام تعلیم و تربیت منحصر به علم و مدرسه و محیط آموزشی نیست، مجموعه عواملی که با دانش آموز در ارتباط هستند باید همسو با برنامههای تربیتی اسلام باشند، از محیط اجتماعی گرفته تا کتاب و مطبوعات و صدا و سیما، باید فضایی نسبتا سالم و به دور از آلودگیها و انحرافات فراهم آورند و با معلم همداستان شوند تا او در کار خود موفق شود.
ضرورت توجه به آموزش و پرورش
دستگاه آموزش و پرورش، گستردهترین نهاد فرهنگی کشور است که بیش از نیمی از اوقات مفید عمر قریب به پانزده میلیون دانش آموز را در اختیار دارد. با در اختیار داشتن اوقات گرانبهای این سرمایه عظیم و امکان تربیت آنان است که باید پذیرفت: سرنوشت و آینده نظام اسلامی با سرنوشت آموزش و پرورش کشور گره خورده است.
طراحی تعلیم و تربیت اسلامی
هنوز آموزش و پرورش کشور نتوانسته است مجموعه عوامل تربیتی را در نظام تعلیم و تربیت مطلوب اسلام جایگزین و از آنها به نحو احسن بهرهگیری کند. بدین ترتیب تکاپو برای ترسیم خطوط نظام تعلیم و تربیت اسلامی و تلاش برای حاکمیت آن نه تنها مهمترین وظیفه وزارت آموزش و پرورش که حیاتیترین و عمدهترین مسئولیت نظام اسلامی است.
جایگاه والای معلم
فضای سنگینی که امروزه بر جوامع بشری حاکم است، معلم را یکی از عناصر خدماتی جامعه معرفی میکند که همچون دیگران زمینه تمتع مادی انسانها را فراهم میسازد و به نسل آینده میآموزد که چگونه در جامعه فردا زندگی کنند تا از زندگانی مادی خویش نهایت لذت را ببرند. اما در مکتب ما پیامبر اسلام (ص)، به معلمی مبعوث شده است تا بشر را به خدا برساند و معلمان جامعه اسلامی باید رهروان این طریق باشند و نظام اسلامی باید به تدریج مقدمات این جایگاه رفیع را برای معلم فراهم آورد.
تحول ساختاری
نکته مهمی که باید به آن توجه داشت آن است که مردانی توان پدید آوردن و مدیریت تحول عظیم را در آموزش و پرورش دارند که تفکر بازگشت به ارزش های انقلاب را عمیقا باور داشته باشند و آنان که در پیشینه اجرایی و مدیریتی خویش با استحاله نظام تعلیم و تربیت دینی همراهی کردهاند، اینان حتی اگر قصد ایجاد تحول هم بکنند مجموعه روابط و رفاقتهای دیرین مانع آنان در انجام این مهم خواهد شد لذا انصاف ایجاب میکند که فرصت را به نیروهای جوانتر و انقلابیتر واگذار نمایند.
الگوی مدیریت
دوران ریاست جمهوری شهید رجایی و نخست وزیری شهید باهنر دوران طلایی آموزش و پرورش کشور است. زیرا اولا آن دو بزرگوار از اهمیت، اصالت و جایگاه معلم و مدرسه در نظام اسلامی به خوبی آگاه بودند و بر همین اساس در مسند بالاترین مسوولیتها نیز همچنان به آموزش و پرورش توجه خاصی مبذول میداشتند. علاوه بر آن به دلیل آشنایی با مبانی تعلیم و تربیت در اسلام، در راستای حاکمیت نظام تعلیم و تربیت دینی در مدارس، برنامهها و اقداماتی زیربنایی به اجرا درآوردند که از آن جمله میتوان به بنیانگذاری امور تربیتی و پیریزی مراکز تربیت معلم، به طور خاص اشاره کرد.
امور تربیتی
تاکید بر حاکمیت تربیت دینی در مدارس و انتقال ارزشهای انقلاب اسلامی به نسل آینده و در راس آنها رواج فرهنگ ولایت پذیری، محور اصلی مسوولیت مشترک ما است.
بازنگری در الگوهای اوقات فراغت دانشآموزان
میتوان دریافت که علت بینتیجه بودن بسیاری از طرحهایی که درباره اوقات فراغت ارایه میشود، به نوع نگاه به این مساله باز میگردد و تا زمانی که نگاه متاثر از عارضه موجود، بر اساس آموزههای دینی تصحیح نشود، مشکل اوقات فراغت هر روز عمیقتر و پیچیدهتر خواهد شد.
در نگاه کنونی، بزرگترین هدف این برنامهها، رفع خستگی است - بی آنکه تحلیل کند این خستگی تا چه اندازه ریشه در عدم تلاش دارد - رهبر انقلاب طی چند سال اخیر تشکیل اردوهای سازندگی را توصیه فرمودهاند و از دستاوردهای این اردوها تجلیل به عمل آوردند.
به نظر میرسد مدارس میتوانند ستادهای فعالی برای برگزاری این اردوها باشند و برای ایجاد اشتغال سازنده در اوقات فراغت تابستان و دیگر ایام، برنامه ریزی کنند.
رسیدگی به وضعیت معیشتی معلمان
ارتقای منزلت معلم و مربی در افکار عمومی و حفظ حرکت و حیثیت اجتماعی آنان، نیازمند پیش بینی برنامهها و هماهنگیهایی در درون و بیرون دستگاه آموزش و پرورش است و در همین زمینه رسیدگی به وضعیت معیشتی معلمان و از جمله پیگیری مصوبات مجلس شورای اسلامی و دیگر قوانین موجود در زمینه مسکن معلمان میتواند بسیار کارگشا باشد.
پس از برنامهریزی صحیح و مبتنی بر تربیت دینی، مهمترین عامل تعیین کننده در تربیت نسل آینده، معلم است که باید از نظر فرهنگی، اجتماعی و معیشتی جایگاه والای خود را پیدا کند زیرا بدون تامین جایگاه شایسته و امکانات لازم برای معلم، بیم آن میرود که در آینده وامانده ترین و سرخورده ترین افراد به شغل معلمی روی آورند.