بهزاد نبوی:
دلارهای نفتی قابل تبدیل به ریال نیست
بهزاد نبوی در این میزگرد با بیان این که اخیرا شنیده است به زودی قرار است یک اصلاحیه بودجه به مجلس برود که براساس آن پانزده هزار میلیارد ریال به عنوان پول نفت به سر سفرهها بیاید گفت: «این موضوع قابل پیگیری است که چگونه قرار است بیش از 15 میلیارد دلار به ریال تبدیل شود که تورمزا و باعث افزایش نقدینگی نشود.» وی افزود: «حساب ذخیره ارزی امسال 20 میلیارد دلار میشود که میتوان تصور کرد مقداری از آن را این چنین کنند، اما مشکل اینجاست که چطور این مقدار دلار را به ریال تبدیل کنند و نیاز دلاری کشور ما زیاد نیست.» وی با توصیف رفتار جریان پیروز انتخابات نیز گفت: «اینها به دنبال الگوی چینی هستند. افرادی را در بخشهای اقتصادی گذاشتهاند که گرایش سرمایهداری دارند و همان سیاستهای اقتصادی را دنبال میکنند و خواهان رشد اقتصادی مستمر هستند. با توجه به درآمدهای نفتی وضعیت خیلی خوبی برای سرمایهگذاری خارجی ایجاد شده است فقط گیر اصلی در روابط خارجی است که درصدد حل آن هستند. در عرصه فرهنگی هم بگیر و ببند نسبت به قبل از احمدینژاد کمتر میبینیم. اگر با طبقه متوسط و روشنفکران غیرسیاسی هم کاری نداشته باشند مشکل سیاسیشان حل میشود.»
نبوی همچنین درباره آینده فضای سیاسی گفت: «علایم بسته شدن فضای سیاسی را نمیبینم. به نظر میرسد نمیخواهند چنین کنند چرا که بهبود روابط خارجی با کشورها را در گرو باز گذاشتن فضای سیاسی میبینند. در ثانی تکنولوژیی که در انتخابات ریاست جمهوری به آن دست یافتند خیلی خوب است با این تکنولوژی انتخابات پرشور و پرنشاط است و در عین حال آن فردی که قرار است انتخاب شود انتخاب میشود. من وضع بدی پیشبینی نمیکنم اگر کمی عاقلانه رفتار کنند شرایط خوبی میتوانند برقرار کنند.»
رزاقی:
توزیع پول نفت رابطهای با دانش اقتصاد ندارد
ابراهیم رزاقی اقتصاددان نیز در این میزگرد گفت: «اگر درآمد نفت در فضای جناحی تجسم شود و صرفنظر از ساختارهای اقتصادی و اجتماعی موجود در کشور مستقل برشمرده شود، بسیار راحت میتوان گفت که درآمد نفت بر سر سفره فقرا آورده شود. به طوری که تبدیل به ریال و سپس به بانک مرکزی ارایه و در نهایت بین مردم توزیع شود. اما مساله مهم این است که این روند با دانش اقتصاد ارتباطی ندارد و آثار وخیمی را به دنبال خواهد داشت.» به گفته او بحث مهم این است که آیا درآمد نفت توانایی تداوم دارد یا خیر؟ و زمانی که درآمدی وارد اقتصاد به عنوان قدرت خرید میشود برای جبران فاصله طبقاتی کافی نیست. این در حالی است که تعداد مستمندان هنوز مشخص نیست. بدین ترتیب خنثی شمردن سایر عوامل در این رابطه خیال واهی است. وی با بیان اینکه پس از 27 سال حدود 400 میلیارد دلار واردات گمرکی عاید کشور شده است، خاطرنشان کرد: «واردات گمرکی قاچاقی حدود 500 تا 600 میلیارد دلار بوده است. در این راستا میتوان نتیجه گرفت که یک ساز و کار طبقاتی و سیاسی در کشور وجود دارد که مانع از حرکت واردات در جهت اشتغال میشود.» رزاقی گفت: «اگر به تمام مسایل موجود در کشور توجه نشود انتقال درآمد نفت به سفره مردم بیشتر در سطح شعار باقی میماند. این کمکها نباید به صورت دایم باشد.»
صحراییان:
تفکر علمی توسعه در نظام برنامهریزی حاکم نیست
دکتر مهدی صحراییان اقتصاددان نیز در این میزگرد به ادامه بحث پرداخت و گفت: «از سال 58 تا پایان سال 83 جمع کل دریافتهای ارزی کشور 8/555 میلیارد دلار بوده است که از این رقم 150 میلیارد دلار هزینه 10 سال اول دوران تثبیت و جنگ بوده است. بنابراین رقمی حدود 408 میلیارد دلار در اختیار دولت برای سه برنامه توسعه بوده است.» وی گفت: «در دوران برنامه سوم جمع کل دریافتیهای ارزی کشور 184 میلیارد دلار بود که به دلیل کاستیهای گذشته از آن از جمله ذخایر بینالمللی مصارف به حدود 28 میلیارد دلار رسید در نتیجه رقم خالص از محل درآمد نفت در اختیار دولت قرار گرفت.» به گفته او در طول برنامه سوم درآمد حاصل از فروش نفت 103 درصد نسبت به پیشبینی برنامه افزایش داشته است. در حدود 54 میلیارد دلار مازاد وجود داشته که از این میزان حدود 18 میلیارد دلار به حساب ذخیره ارزی منتقل شد و مابقی باید از بانک مرکزی سوال شود که به چه محلی منتقل شده است. این اقتصاددان متذکر شد: «مشکل اصلی و اساسی این است که الزامات تفکر علمی توسعه در نظام برنامهریزی کشور حاکم نبوده در نتیجه در برنامه اول توسعه با پول نفت بازی شده و جمعا شش میلیارد دلار در بخش صنعت سرمایهگذاری شده که تنها ماشینآلات و تکنولوژی خریداری کرده است. برای اینکه تعدیل درآمدها صورت گیرد سیستم یارانهها در پیش گرفته شد.»
این اقتصاددان نظام تامین اجتماعی برای حمایت از فقرا را مدنظر قرار داد و افزود: «اگر این تفکر وجود داشته باشد که میتوان پول نفت را چون ذخیره است و از حساب پسانداز برداشت میشود در بین جامعه توزیع کرد به علم اقتصاد ارتباطی ندارد.»
جاسمساز:
قیمت دلارهای نفتی واقعی نیست
دکتر محمود جاسمساز، اقتصاددان نیز در ادامه این میزگرد گفت: انسان محور توسعه است و انسان آزاد اقتصادی که از حقوق اقتصادی و حق مالکیت و حق انتخاب بهرهمند باشد میتواند در مرکز توسعه قرار گیرد. توسعه اقتصادی در حقیقت این هدف را تعقیب میکند که صیانت از آزادیها و حقوق اقتصادی مردم در سطح مطلوبی انجام و عدالت اجتماعی حفظ شود.
وی تصریح کرد:«عدالت اجتماعی الزاماتی دارد و زمانی که صحبت از آن میشود، مجموعه عواملی را که در درون یک سیستم اقتصادی مبتنی بر دموکراسی و مردمسالاری اقتصادی باید در نظر گرفت و عدالت اجتماعی تنها میتوان در چنین سیستمی پیاده کرد.»
این اقتصاددان با بیان اینکه قیمت دلارهای نفتی به دلیل آنکه قیمت واقعی نیست در بازار برای خرید کشش ندارد، تصریح کرد: «زمانی که بانک مرکزی این دلارها را عرضه میکند خریداری وجود ندارد در این حالت مجبور میشود که خود پول این دلارها را به دولت بپردازد که در این حالت تورم ایجاد میشود. هنگامی که تورم ایجاد میشود دولت ناچار است برای جلوگیری از اعتراضات مردم حرکتهای جبرانی انجام دهد که همان یارانههای پرداختی است.»
به گفته او درآمد نفت همانند سفره گسترده است که همه از آن بهره میبرند. بخش خصوصی منظور خردهها نیستند بلکه بخش خصوصی عمده مدنظر است.