* بالاخره جنگ عراق از نظر شما ماهیتی درست داشته است یا خیر؟ اظهارات اخیر شما با سخنانتان در آغاز جنگ عراق کاملاً متفاوت است.
** در ایالات متحده آمریکا شخص تعیینکننده نیست بلکه شرایط موجود حرف اول و آخر را میزند. به دلیل شرایط آن زمان من قادر نبودم تا از واقعیت موجود پرده بردارم. من در آن برهه وزیر امور خارجه بودم و در هر حال باید خویشتندار و رازنگهدار باشد.
* اما خویشتنداری شما در آن زمان باعث شد تا جان میلیونها انسان در افغانستان و عراق به خطر افتد. آیا این عذاب وجدان با توجه به علم شما نسبت به غلط بودن اساس این جنگها شما را آرام میگذارد؟
** بحث را احساسی نکنید. من یک ژنرال هستم و ژنرالها نباید احساس را فدای مصلحت کنند. همان طور که اشاره کردم شرایط کنونی با شرایط آن زمان بسیار متفاوت است. در آغاز جنگ عراق من جزئی از تیم نومحافظهکاران بودم و همین موضوع اقتضا میکرد که همگام با افرادی مانند پرزیدنت بوش و چنی پیش بروم.
* فکر نمیکنم کشته شدن بسیاری از انسانها موضوعی احساسی باشد. آیا بهتر نیست از زاویه حقیقتی تلخ به این موضوع بنگرید؟
** آقای خبرنگار! من یک سیاستمدار هستم و نه یک روانشناس. با من از قالب خودم سخن بگویید. در تدوین استراتژی و سیاست خارجی کاخ سفید جان انسانها ارزشی ندارد. البته به غیر از جان ملت آمریکا که ما باید به عنوان حامیان حقوق بشر! حافظ آن باشیم.
* در دوران وزارت خود نومحافظهکاران را چگونه دیدید؟
** جمهوریخواهان مثل قطعات پازل هستند که باید آنها را با دقت و حوصله به یکدیگر چسباند. افرادی مانند بوش، من (پاول)، رامسفلد، چنی، رایس و ریچارد پول، پل ولفویتس، بوش پدر و ... سخت در کنار یکدیگر قرار میگیرند. نواختن ساز مخالفت از سوی رامسفلد و رایس در دوران اول ریاست جمهوری بوش باعث بروز بسیاری اختلالات در سیستم سیاسی ما شده بود. بعضاً سخنان آرمیتاژ و رامسفلد خود جمهوریخواهان هم تعجببرانگیز بود.
* چرا تعجببرانگیز؟ کاخ سفید ابهام را بسیار دوست دارد و اصلاً سیاست خود را از بعد 11 سپتامبر 2001 بر اساس آن پیش برده است؟
** عالم سیاست همین را میطلبد. یعنی شما انتظار دارید سیاستمداران بدون توسل به حربه ابهام و حتی دروغ به اهداف خود برسند، این تصور بسیار بیجاست.
* پس چرا در زمان شما افرادی مانند کیم بونگ ایل رهبر کره شمالی و یا پوتین رئیسجمهور روسیه به ایجاد ابهام در نظام بینالملل متهم شدند؟
** آنها در نظام بینالملل اخلال ایجاد کردهاند. آنها حقوق بشر را تضییع کردهاند و بعضاً باعث شدهاند تا تروریسم در سرتاسر جهان گسترش پیدا کند. واقعاًَ پاسخ نسلهای بشریت را امثال این دو چگونه میخواهند بدهند؟
* ژنرال پاول! لطفاً بحث را احساسی نکنید. ما از قالب سیاست با شما سخن میگوییم.
** شما جهان سومیها همیشه با طعنه سخن میگویید و صداقت در رفتار و گفتار شما دیده نمیشود!...
* بگذریم، شما قصد دارید پاسخ نسلهای بعدی خصوصاًَ نسلهای عراقی و افغانی و نیز فرزندان زندانیهای موجود در گوانتانامو را چگونه بدهید؟
** من مسئول جنایات و کشتار نیستم. همان طور که گفتم من فقط در یک قالب ترسیمی از سوی تئوریسینهای جمهوریخواه حرکت میکردم. هنگامی هم که اتفاقات بین من و رامسفلد زیاد شد ترجیح دادم استعفا دهم.
* چرا اختلاف شما با رامسفلد زیاد شد؟
** او همیشه ساز مخالف مینواخت. آدمی خودسر بود و سعی میکرد با پنهانکاری استراتژیهای وزارت دفاع خود را از من مجزا و سرآمدتر جلوه دهد، حتی بارها این موضع را من به پرزیدنت بوش گوشزد کردم ولی متأسفانه مشی رامسفلد بیشتر از من مورد پسند او بود. حتی بسیاری از افراد و اعضای اصلی خوب به صورت محرمانه به من تأکید کردند که ارتباط خود را با رامسفلد و آرمیتاژ حفظ کنم.
* خود را در مقایسه با وزیر امور خارجه جدید آمریکا یعنی رایس چگونه ارزیابی میکنید؟
** من از رایس تجربه بیشتری دارم. کاندولیزا رایس مسئولیت امروزه خود را مدیون استعفای من است! من بسیاری از اصول و قواعد دیپلماتیک و استراتژیک را در قبال نظام بینالملل از بر هستم ولی او بدون هیچ منطقی سخنان تند و تحریکآمیز بر زبان میراند و کشورهای موجود در خاورمیانه را در قبال مسائلی مانند تروریسم، حقوق بشر و ... محکوم میکند.
* چرا از سمت وزارت استعفا دادید؟
** من دیگر نمیتوانستم در جمع جمهوریخواهان بمانم. لابیها علیه من و به سود افرادی مانند رایس و رامسفلد زیاد شده بود و برخی اختلافات نظر من و چنی باعث شده بود تا مرزی پررنگ میان ما ترسیم شود. در هر حال دیگر صلاح نمیدانستم در جمع جمهوریخواهان بمانم.
* اما میگویند که شما را وادار به استعفا کردهاند؟
** حتماً شما هم باور دارید که شایعات همواره برای مسئولین در نظام جهانی دردسرساز بوده است؟...
* بله. اما در مورد شما...
** اگر سئوال دیگری دارید من در پاسخگویی به آن آمادهام!
* کمی برای ما از گوانتانامو بگویید: میگویند مکان مخوف و غیر قابل تحملی است. آیا تاکنون آن جا رفتهاید؟
** جای من در گوانتانامو نیست و تا به حال هم آن جا نرفتهام. جای من در کاخ سفید بود و الان هم در حال استراحت هستم. سوالات شما برای من قابل هضم نیست. گوانتانامو محلی برای مکافات تروریستهاست. آنهایی که مردم را آزار میدهند و موجب ایجاد چالش امنیت در جهان میشوند نباید در منازل خود آرام بگیرند. در اینجا وظیفه ماست که آنها را از توده مردم جدا کنیم و به محلی تبعید کنیم که دیگر روی خوش زندگی را نبینند. به نظر من گوانتانامو محل خوبی برای این افراد است تا در آن درس عبرت بگیرند.
* شما تروریستها را چگونه شناسایی میکنید؟ آیا در جریان هستید که بسیاری از زندانیهای گوانتانامو با این اتهام واهی سلامت خود را در این زندان از دست دادهاند؟
** این سوال را از کسانی بپرسید که تروریستها را به گوانتانامو آوردهاند. من مأمور کنترل و انتقال تروریستها از فرودگاه بگرام (نزدیکی کابل) به خلیج گوانتانامو نبودهام: از من در حیطه مسئولیتم سوال کنید.
* ولی شما سیستم سیاسی کاخ سفید را به هم پیوسته ترسیم کردند. باید بگویم که شما علیرغم استعفا یا برکناریتان، هنوز خصلت آمریکایی خود یعنی دو پهلو بودن را حفظ کردهاید.
** (با خنده) سوال دیگری از من ندارید؟ آیا مایل هستید کمی از خاطرات قبل از ورود به کاخ سفید برایتان بگویم؟
* خیر، به عنوان آخرین سوال آینده آمریکا را چگونه میبینید؟
** گنگ و مبهم. آن اندازه مبهم که وقایعی مانند طوفان کاترینا به سادگی میتواند در آن خلل ایجاد کند..