«حسن حسینی» محقق و استاد دانشگاه علامه طباطبایی گفت: چالش آمریکا با ایران در بیست سال آینده نرمافزاری خواهد بود که ارکان اصلی آن را حوزه فرهنگی و بویژه رسانهها تشکیل خواهند داد.
وی روز یکشنبه در نشست خبری در ایرنا، افزود: تصویب 75 میلیون دلار برای تقویت به اصطلاح دموکراسی در ایران از سوی آمریکا و تخصیص دو سوم از این بودجه به رسانهها نشان میدهد که چالش بین آمریکا و ایران انگارهای و رسانهای است و این امر موید این امر است که مراکز رسانهای در قرن جدید نقش بسیار مهمی خواهند داشت.
استاد دانشگاه علامه طباطبایی اظهار داشت: آمریکا اعتقاد دارد که توان ایران برای استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای میتواند توان سختافزاری ایران را که منطقهای است جهانی کند و به تقویت چالشگری نرمافزاری این کشور کمک کند.
حسینی گفت: تقویت حوزه نرمافزاری جمهوری اسلامی به ویژه در بخش رسانهها باید دارای فرایندی بومی باشد، یعنی مدلسازی باید متاثر از انگارههای داخلی باشد نه خارجی، به عبارتی جمهوری اسلامی باید، ادبیاتش و کارکردش و ساختارش متناسب با جایگاه منطقهای و جهانیاش شکل بگیرد.
وی افزود: ایران در آستانه یک تحول قرار گرفته و رسانههای آن نیز باید متناسب با همین تحول سخن بگویند تا بتوانند در مقابل چالشهای نرمافزاری غرب مقتدرانه برخورد کنند.
حسینی گفت: مشکل آمریکا با ایران نه تروریسم است نه هستهای شدن و نه دفاع از جنبشهای فلسطینی، بلکه مشکل بر سر نظمی است که در حال شکلگیری و تکوین یافتن است، مشکل این است که جمهوری اسلامی میخواهد قواعد نظم بینالمللی گذشته را تغییر دهد. وی اظهار داشت: از سال 1648 میلادی و ایجاد یک نظم جدید، جهان شاهد دو فاکتور اساسی به نامهای دولت و ملت بود که دارای یک قید ماهیتی و ایدئولوژیکی مانند اسلامی بودن نبود، اما با تولد جمهوری اسلامی یک اتفاقی دیگری افتاد و مفهوم جدیدی بنام اسلام وارد نظم بینالملل شد، یعنی قبلا دولت و ملت مبنای نظم بود، اما جمهوری اسلامی مبنای ماهیت را نیز به آن اضافه کرد.
استاد دانشگاه علامه طباطبایی گفت: این مفهوم جدید برای آمریکا، مفهومی قابل تحمل نبوده است و اگر این مفهوم تثبیت شود، جهان قرن جدیدی متفاوت از قرون قبل بخود خواهد دید.
حسینی افزود: بنابراین باید گفت برای آمریکاییها موضوع هستهای در مقابل این مفهوم، خیلی اهمیت ندارد، شان و موقعیت جمهوری اسلامی همشان گفتمان حقوق بشر و یا دفاع از حقوق ملت فلسطین نیست. وی گفت: آنها ممکن است تحت شرایطی به ایران هستهای تن بدهند، اما کدام ایران؟ پاکستان هم جمهوری اسلامی است اما با آن مشکل ندارند، آنها با جمهوری اسلامی که انگارههای نظم بینالمللی را به چالش بکشاند دچار مشکل هستند، بنابراین چالش بین ایران و آمریکا را باید در سطح کلانتری دید.
این کارشناس مسائل روابط بینالملل در خصوص رفتار رسانههای آمریکا در ارتباط با پرونده هستهای ایران اظهار داشت: رسانههای آمریکایی متاثر از موقعیت سیاسی، امنیتی، اقتصادی و... دولت خود در سطوح داخلی، منطقهای و جهانی دارای مرگ، تولد و صعود و رخوت هستند و متناسب با این موقعیت حرکت میکنند و البته هر کدام از آنها براساس رویکردهای تعریف شده خود فعالیت میکنند.
حسینی افزود: رسانههای آمریکایی رابطه بسیار نزدیکی با نخبگان سیاسی، امنیتی و اطلاعاتی دارند که بطور عمده دیدگاههای آنها را منعکس میکنند و دولت آمریکا نیز ارتباط با رسانهها را بیشتر در حوزه نرمافزاری میبیند نه سختافزاری. وی گفت: نگاه رسانههای آمریکایی متاثر از دیدگاه نخبگان این کشور است.
حسینی با اشاره به جریانات و رفتار رسانههای آمریکایی در برخورد با موضوعات امنیتی و سیاسی جهانی گفت: برخی رسانههای آمریکایی مانند هفتهنامه "ویکلی استاندارد" و شبکه خبری فاکسنیوز، اعتقاد دارند که قدرت نیازمند تبلیغ و القاء است هر چند وجود نداشته باشد، چرا که فریاد و القای آن بسیار ضروری است.
استاد دانشگاه علامه طباطبایی افزود: در قضیه انتشار کاریکاتورها هفتهنامه «ویکلی استاندارد» در سرمقاله هفته گذشته خود تعمداً اعلام کرده که ما این تصاویر را منتشر میکنیم تا این پیام را به جامعه جهانی بدهیم که کسی برای آمریکا نمیتواند فرایند سیاسی یا تعیین موضوع کند.
حسینی با تاکید بر اینکه این رویکرد، متعلق به جریان نومحافظهکاران است، گفت: براساس این رویکرد هر زمانی که بازیگری رقیب تعیین موضوع کند شما باید بازی پدافندی کنید و در این بازی مجبور هستید نیروها و امکانات خود را به گونهای بچینید که پاسخ شما معطوف به تعیین موضوع دیگران است.
وی در ادامه گفت: «ویکلی استاندارد» به عنوان مجله متعلق به نومحافظهکاران میگوید ما نمیپذیریم که جهان اسلام برای ما تعیین موضوع، تعیین رفتار و هنجار بکند و ما مجبور شویم که رفتارها و هنجارهای خود را متاثر از الگوهای جهان اسلام تنظیم کنیم، چرا که بازی پدافندی برای ابرقدرتی آمریکا اصلاً خوب نیست، رویکرد آمریکا باید در تمام سطوح آفندی باشد و نباید هیچگاه در لاک دفاعی فرو رفت.
حسینی با اشاره به اینکه این رویکرد را میتوان به وضوح در فاکسنیوز مشاهده کرد، اظهار داشت: نگاه فاکس نیوز به اخبار این است که نباید خبر را گرفت، باید خبر را فریاد کرد، به کرار گفت و بلند گفت و قوی گفت، چرا که آنها معتقدند که اطلاعرسانی نباید بر اساس انتقال اخبار باشد، بلکه پیام باید قوی و پرفشار منتقل شود، این خبر باید روی مخاطب اثر بگذارد و روی سرش کوبانده شود و بر اجزایش جذب شود.
وی افزود: فاکس خبر را به شما نمیگوید، بلکه خبر را به شما نفوذ میدهد (القای قدرت) و البته در رویکردهای نظامی نیز چنین است یعنی ln your Face برای اینکه میخواهد قواعد شما را بشکند و بر روی آن قواعد جدید را بنا کند، بنابراین مبنای خبری فاکسنیوز و یا اسکاینیوز این است که مودبانه خبر را به شما نمیدهد بلکه تو صورت شما نگاه میکند و خبر را بلند و محکم میگوید نه مثل رسانههای نئولیبرال مانند سی.ان.ان.
حسینی تاکید کرد: این دسته از رسانهها، به شما میگویند چه مورد درست است و اگر قبول نکردی، شما خارج از هنجار معمول و متعارف معرفی میشوید چون در موضع قدرت قرار دارد این شما هستید که باید بپذیرید.
این محقق روابط بینالملل افزود: «با ما یا علیه ما»، بر مبنای همین رویکرد است که توسط بوش مطرح شد، دیگران باید اثبات بیگناهی کنند و آمریکا ضرورتی ندارد که اثبات کند به چه دلایلی دیگران را متهم میکند، در حالی که در حقوق بینالملل مظنون و متهم قرار نیست که چیزی را اثبات کند و آن کسی که اتهام زده باید ثابت کند، اما در حال حاضر با این رویکرد حقوق بینالملل و فعالیتهای رسانهای تغیر یافته است. وی گفت: شما باشد اثبات کنید که برای غنیسازی به سمت سلاح هستهای نمیروید، آمریکا ضرورتی ندارد که اثبات بکند که شما سلاح هستهای تولید میکنید، این کشور ضرورت ندارد اثبات کند که شما از ترورسیم حمایت میکنید شما باید عدم حمایت از ترورسیم را اثبات کنید چرا؟ رقیب همیشه باید در شرایط تدافعی قرار بگیرد، چون میتواند تعیین موضوع کند و در نهایت شما را در انفعال قرار دهد.
حسینی در پایان با تاکید بر اینکه رویکرد نومحافظهکاران به حوزههای فرهنگی و رسانهای، آفندی و تهاجمی است، گفت: رسانههای ایرانی نیز باید با سوق پیدا کردن به سمت رویکرد آفندی، فضای بیشتری را برای بازی خود در سطح منطقهای و جهانی ایجاد کنند.
حسینی دارای دکترای روابط بینالملل از دانشگاه «هاوارد» واشنگتن است.