دکتر علی مطهری
چند سالی است که در عزاداریهای ما برای امام حسین علیهالسلام بدعتهایی پدید آمده است که باید با آنها مبارزه کرد. یکی از این بدعتها این است که تصویر بزرگ و کوچک آن حضرت به مراسم عزاداری اضافه شده و گاه در خیابانها نصب شده است.
این تصاویر ممکن است مقدمه یک شرک خفی شود. افرادی کمکم به این تصاویر دست میکشند و احیانا از آنها حاجت میخواهند و ای بسا که به تدریج مانند یک بت با آنها ارتباط برقرار کنند. بتپرستان زمان جاهلیت نیز بتها را خالق نمیدانستند بلکه به الله معتقد بودند و بتها را واسطه فیض و رفع حوائج خود قرار میدادند. درست است که اکثریت قریب به اتفاق مردم ما مراقبند که در عزاداریها و زیارت مقابر معصومین علیهمالسلام به گونهای عمل کنند که با توحید افعالی منافات نداشته و حتی شائبه شرک نیز در اعمال آنها وجود نداشته باشد، ولی باید توجه داشت که پیدایش شرک، نامحسوس و در خفا و تدریجی است و شیطان نیز همواره در کمین است. در حدیث است که پیدایش شرک در دلها مخفیتر از حرکت مورچه سیاه در شب تاریک روی سنگ سخت است.
شهید آیتالله مطهری میفرمایند:«اسلام هیچ نوع شعار تصویری ندارد. تصویرهایی که منصوب به شخص مقدس رسول اکرم(ص) یا امیرالمومنین(ع) یا ائمه اطهار است و در بازار تحت عنوان شمایل پیغمبر اکرم و شمایل امیرالمومنین میفروشند هیچ کدام اساس ندارد و اسلام هم از اول تمایلی به این امر نداشته بلکه با آن مخالف بوده است. اسلام چون راجع به توحید غیور است و غیرت توحیدی زیادی دارد، از اول با مجسمهسازی و مجسمه تراشی بالاخص برای اولیای دین سخت مبارزه کرده است و در آن زمان هم مخصوصا در زمان ائمه که تمدن اسلامی خیلی توسعه پیدا کرده بود افرادی بودند که اگر میخواستند تصویر بکشند با قلم میکشیدند، ولی در عینحال چنین چیزی نبوده است.»
آری، اسلام میخواهد حریم توحید شکسته نشود، لذا هرجا که شائبهای از شرک در کار بود، دستور مناسب داده است، مثلا میگوید وقتی میخواهی به نماز بایستی اگر چراغ یا آتشی مقابل توست، این امر مکروه است، زیرا عمل تو شباهت پیدا میکند به عمل کسی که آتش را تقدیس میکند، یا اگر عکسی مقابل توست روی آن را بپوشان. از آن شهید نقل است که مرحوم آیتالله بروجردی تاکید داشتند که کسانی که به حرم امام رضا علیهالسلام میروند، هنگام زیارت، پیشانی خود را بر روی ضریح قرار ندهند که حالتی شبیه سجده پیدا کنند. ما مردم شیعه که از سوی برخی فرقهها مانند فرقه گمراه وهابیت متهم به این گونه امور هستیم خوب است بهانه به دست آنها ندهیم.
مساله دیگر ـ که البته جدید نیست ـ حرکت دادن علمهایبسیار سنگین در دستههاست که معمولا عامل رقابت میان دستههاست که علم ما مثلا هجده تیغه دارد و علم مسجد رقیب هفده تیغه. قطع نظر از این که حرکت دادن این علمها گاه موجب نقص عضو اشخاص میشود و خود این علمها نیز شکل صلیب را تداعی میکند. ظاهرا این رسم در دوران قاجار از قفقاز به ایران سرایت کرده و هیچ منشاء عقلانی ندارد. بهتر است بهجای این علمها از پرچمهای الله اکبر و لاالهالاالله و از پارچه نوشتههای مزین به سخنان امام حسین علیهالسلام که ضمنا فلسفه و پیام قیام ایشان را مشخص میکند استفاده شود تا بر معارف مردم افزوده شود.
به جاست افراد موجه، مثلا روحانیون و دانشگاهیان موثر و محبوب در میان مردم، اینگونه دستهها را راهاندازی و ساماندهی کنند تا بتدریج خرافات از دستههای عزاداری ما زدوده شود.