ترجمه: آزاده افتخاری
«فرانک اشتاین مایر» وزیر امور خارجه آلمان، از دولت بوش درخواست کرده است تا به طور مستقیم در خصوص فعالیتهاى هستهاى ایران با مقامات تهران وارد مذاکره شود. این در حالى است که به گفته اشتاین مایر پیشنهاد وى که روز دوشنبه با استفان هادلى مشاور امنیت ملى آمریکا در میان گذاشته شده از حمایت انگلیس نیز برخوردار است. روزنامه فایننشال تایمز نیز در این زمینه مىنویسد: دولت بوش پیشنهاد مشابهى را که ماه گذشته توسط مقامات انگلیسى مطرح شده بود به سرعت رد کرد و بعید نیست پیشنهاد برلین نیز به همین سرنوشت دچار شود.
این روزنامه انگلیسى با اشاره به تفاهم آمریکا و ایران بر سر مذاکره در خصوص شرایط امنیتى عراق مىنویسد: با وجود تعیین محل این مذاکرات و زمان احتمالى آن اشتاین مایر معتقد است نشانهاى از تمایل آمریکا براى مذاکرات هستهاى با ایران به چشم نمىخورد. تحلیلگران معتقدند حمایت آلمان از پیشنهاد پیشین انگلیس به خوبى مشهود است و این در حالى است که قدرتهاى اروپایى نسبت به موفقیت عملکرد شوراى امنیت با هدف حل و فصل بحران هستهاى ایران امیدوار نیستند.
از سوى دیگر برخى دیپلماتها در خصوص توانایى آمریکا و متحدان اروپایىاش براى ترغیب روسیه و چین به قرار دادن موضوع هستهاى ایران زیر عنوان «فصل هفتم» منشور ملل متحد که مصوبات آن الزامآور است دچار تردید هستند. البته روند توام با تردید دیپلماتیک نگرانىها در خصوص پاسخ نظامى آمریکا را افزایش داده است و این در حالى است که کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا بارها بر این نکته تاکید کرده است که «ایران، عراق نیست» و در حال حاضر گزینه نظامى روى میز قرار ندارد.
یک مقام آگاه آمریکایى در گفتوگو با فایننشال تایمز این نکته را خاطر نشان مىسازد که گزینه نظامى به طور جدى بررسى نمىشود و آنچه براى واشینگتن اهمیت دارد دیپلماسى کارآمد و موثر است. با این حال ابهامات موجود براى به صدا درآوردن زنگ خطر در ایران کافى است، اما اهمیت آن به اندازهاى نیست که روابط آن سوى دریاى آتلانتیک، ایران آلمان و فرانسه را تحت تاثیر قرار دهد. از سوى دیگر در میان تحلیلگران این اتفاق نظر وجود دارد که الگوى حمله زمینى عراق در مورد ایران به کلى مردود است. ژنرال آنتونى زینى فرمانده سابق نیروهاى مرکزى آمریکا معتقد است حمله به ایران به حداقل یک میلیون نیرو نیاز دارد.
پاتریک لانگ کارشناس سابق امور خاورمیانه در آژانس جاسوسى دفاعى آمریکا در توصیف این شرایط مىگوید: «مانند این است که به دیوار آجرى تخم مرغ پرتاب کنیم.» فایننشال تایمز با اشاره به تاسیسات گسترده و توان دفاعى قابل توجه ایران مىنویسد: با توجه به عدم حمایت انگلیس تنها گزینه حمله هوایى براى آمریکا باقى مىماند. لانگ طى سخنرانى در مرکز نیکسون این نکته را خاطرنشان ساخت که با توجه به بعد مسافت، اسرائیل از توان نظامى براى حمله به ایران برخوردار نیست.
چارلز لوتس کارشناس تسلیحاتى در دانشگاه امنیت ملى آمریکا مىگوید: «شاید حمله پیشگیرانه براى حدود دو سال فعالیتهاى هستهاى ایران را به عقب براند، اما موجب حمایت گسترده افکار عمومى ایرانیان از فعالیتهاى هستهاى کشورشان مىشود.» فایننشال تایمز مىنویسد: ایران ضمن تکذیب ادعاهاى آمریکا در خصوص دنبال کردن اهداف تسلیحاتى به سرعت در جهت افزایش توان دفاعى و افزایش نفوذ در بازار نفت گام بر مىدارد این در حالى است که منابع آمریکایى نسبت به نفوذ ایران در عراق و افغانستان جایى که نیروهاى آمریکایى با مشکلات عدیدهاى دست به گریبانند، هشدار مىدهند.
به طور کلى با توجه به اظهارات مقامات آمریکایى به نظر مىرسد که استفاده از گزینه نظامى پیش از رسیدن ایران به نقطه بدون بازگشت روى میز قرار نداشته باشد. و این نقطه به نظر آمریکایىها توانایى ایران براى تولید اورانیوم غنى شدهاى است که در ساخت سلاح هستهاى مورد استفاده قرار مىگیرد.
رابرت جوزف دستیار وزارت امور خارجه آمریکا در امور کنترل سلاح با اشاره به اطلاعات جاسوسى آمریکا ادعا کرد که ایران 5 تا 10سال با توانایى تولید سلاح هستهاى فاصله دارد. اما فاصله تهران با نقطه بدون بازگشت شاید تنها چند ماه باشد. اغلب تحلیلگران بر این عقیدهاند که بوش حداقل طى یک یا دو سال آینده روند دیپلماتیک را دنبال مىکند و به این وسیله بر میزان اجماع نظر جهانى براى حمایت از گزینه تحریم ایران افزوده خواهد شد.