شبکه تلویزیونى الجزیره در برنامه اى به نام ماوراء الخبر به نتایج تحقیق یک کمیته امریکایى پرداخت که کنگره امریکا آن را تشکیل داده و از جمهوریخواهان و دمکراتها به ریاست جیمزبیکر وزیر امور خارجه اسبق و لى هاملتون عضو سابق مجلس نمایندگان این کشور خواست تا با ارائه سیاستى واشنگتن را از باتلاق عراق خارج کنند.
این کمیته ده نفره از سیاستمداران بنام و برجسته امریکایى تشکیل شده است. گزارش کمیته کنگره امریکا درخصوص عراق بعد از انتخابات پارلمانى آینده این کشور ارائه خواهد شد. منابع نزدیک به این کمیته گفتند درباره سه سناریو در این کمیته به طور جدى بحث و بررسى مى شود.
سناریوى نخست عقب نشینى و مهار نام دارد. این سناریو بر عقب نشینى تدریجى نیروهاى امریکایى از عراق و استقرار آنها در پایگاهاى نزدیک در منطقه، صحه گذاشته است.
سناریوى دوم، «اول ثبات» نام دارد که در آن به ثبات اولویت داده شده است و دمکراسى پس از ثبات اهمیت دارد.
این سناریو واشنگتن را ترغیب مى کند تا با سوریه و ایران کانالهاى دیپلماتیک باز کند.
سناریوى سوم تقسیم عراق بر اساس نژادى و طائفه اى یعنى کردى، سنى و شیعى که از خود استقلالى گسترده اى برخوردار باشند. با وجود آنکه جرج بوش رئیس جمهور امریکا همچنان در خصوص مذاکره با ایران و سوریه ملاحظه کارى مى کند اما چند روز پیش با اندیشه تقسیم مخالفت کرد اما به نظر مى رسد خبرهاى رسیده از عراق این مجال را به بوش نمى دهد تا به راحتى راههاى جایگزین را انتخاب کند.
جیمز بیکر پس از دیدار از عراق که چند روز پیش از این کشور به امریکا بازگشته است اوضاع را در عراق هولناک خواند.
ژنرال ویلیام کالدول سخنگوى نیروهاى امریکایى در عراق به شکست راهبرد کنونى در رویارویى با شورشها اعتراف کرد و گفت واشنگتن در پى بررسى راهبرد جدیدى است و آن را با مقامات عراقى بررسى مى کند.
عمرو حمزاوى پژوهشگر ارشد موسسه بین المللى صلح کارنگى در برنامه ماورا الخبر درباره این سناریو گفت با وجود تحولات کنونى عراق و تحولات داخلى امریکا در آستانه انتخابات آینده اما مقامات کاخ سفید سیاستشان را در عراق به طور ریشه اى تغییر نخواهند داد، بنابراین عقب نشینى تدریجى از عراق منتفى است مى ماند گزینه دوم یعنى اولویت دادن به ثبات به جاى دمکراسى و برقرارى کانالهاى دیپلماتیک با سوریه و ایران و گزینه سوم یعنى تقسیم عراق.
حمزاوى افزود: علت تغییر دیدگاه واشنگتن درعراق فشار افکار عمومى امریکاست که در چند ماه گذشته به علت وضع فاجعه بارى که در عراق وجود دارد تغییر کرده است. ولید الزبیدى تحلیلگر سیاسى عراقى در دمشق در پاسخ به این سوال که آیا کاخ سفید اکنون آمادگى دارد موضعش را در قبال سوریه و ایران در چهارچوب تجدید نظر واشنگتن در خصوص اوضاع عراق تغییر دهد در حالى که پیش از این واشنگتن سوریه و ایران را بارها متهم کرده است گفت: براى پاسخ به این سوال باید علل و انگیزهایى که سبب شده است کاخ سفید موضعش را تغییر دهد بررسى کرد. زبیدى گفت: آنچیزى که سبب شده است امریکاییها موضعشان را در عراق تغییر دهند، مقاومت در این کشور بوده است که از نظر نظامى خسارات گسترده اى به امریکاییها وارد کرده و واشنگتن را مجبور کرده است به طور ضمنى به شکستشان اعتراف کنند به ویژه آنکه امریکا در آخرین طرح امنیتى موسوم به طرح امنیتى بغداد شکست خورد.
زبیدى درپاسخ به این سوال که آیا بین امکان گفت وگو میان امریکاییها و گروههاى مقاومت و نیز بین مطرح شدن سوریه و ایران به عنوان دو کشورى که مى توانند اوضاع را در عراق آرام کنند ارتباطى وجود دارد یا خیر، گفت: درخواست واشنگتن براى گفت وگو با گروههاى مقاومت در عراق تازگى ندارد اما نیروهاى مقاومت مذاکره با امریکا را رد و اعلام کرده اند خواستار مذاکرات مشروط با واشنگتن هستند.
الجزیره از زبیدى سوال کرد برخى معتقدند گزینه «اول ثبات» در عراق ممکن است واشنگتن را به این نتیجه برساند که صدام جدیدى را در این کشور حاکم سازد تا از این وضع عراق را خارج سازد نظر شما چیست؟
زبیدى گفت امریکا اکنون در جستجوى آن است که براى حفظ آبروى باقیمانده خود راهکارى پیدا کند و مى خواهد بدون آنکه هیبت بین المللى خودش را از دست بدهد با خسارات اندک از عراق خارج شود و نیز حمایت از اسرائیل را تضمین کند. زبیدى افزود: امریکا و دولت عراق عامل فتنه طائفه اى درعراق هستند.
حمزاوى هم گفت من معتقدم امریکا از ایجاد فتنه طائفه اى در عراق نفع نمى برد و نیز معتقدم واشنگتن با عراق باثبات موافق نیست اما بحران در این کشور ناشى از اشتباهات فاحشى است که کاخ سفید در عراق مرتکب شده و سبب شده است این کشور در آستانه جنگ داخلى قرار گیرد. حمزاوى افزود: امریکا در پى صدام جدید در عراق نیست اما درمجموعه حکومتى کنونى در عراق در پى جایگزینهایى خواهد بود و نیز در پى چاره اندیشى براى موضوع امنیت دراین کشورخواهد بود و از ایران در این جهت کمک مى خواهد و شاید از سوریه هم کمک بخواهد. وى گفت شاید کمیته جیمز بیکر و هاملتون سناریوى تقسیم عراق را تبلیغ کند واین دو یعنى پیدا کردن جایگزین وتقسیم عراق دواحتمال اصلى براى آینده عراق است.