حامد رشیدى
وزراى امور خارجه 25 کشور اروپایى در لوکزامبورگ به صورت تلویحى حمایت خود را از گرجستان در مقابل تهدیدات روسیه اعلام کردند. کشورهاى عضو اتحادیه اروپا ضمن ابراز نگرانى از تحولات آسیاى مرکزى و حیاط خلوت روسیه حمایت خود را از “تفلیس” در مقابل هرگونه اقدام نظامى کاخ کرملین اعلام کردند. در حال حاضر “مسکو” با مخالفت علنى اتحادیه اروپا روبهرو است و مقامات کشورهاى اروپایى از هیچ گونه اقدامى در راستاى تضعیف کاخ کرملین فروگذار نمىکنند.
واقعیت امر این است که افزایش فشارهاى اروپا و آمریکا بر روسیه محصول عملکرد محتاطانه و نادرست مقامات روسى است. ولادیمیر پوتین در محافل بینالمللى از جمله شوراى امنیت سازمان ملل متحد و آژانس بینالمللى انرژى اتمى )IAEA( معمولا نقش ساکن و غیرموثرى را ایفا مىکند. دو کشور چین و روسیه بارها به این دلیل آسیبهاى سختى را از کاخ سفید دریافت کردهاند اما نسبت به ادامه این روند اصرار ورزیدهاند. در حالى که حیاط خلوت روسیه توسط متحدان ایالات متحده آمریکا محاصره شده است و افرادى مانند ساکا شویلى و یوشچنکو لحظهاى کاخ کرملین را آرام نمىگذارند پوتین و لاوروف در بسیارى از مواقع سعى در همراهىهاى موضعى با آمریکا و اروپا دارند. این در حالى است که حذف کاخ کرملین از معادلات اروپا و منزوى ساختن مسکو در جهان از اصلىترین و مشخصترین اهداف اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا محسوب مىشود. در حال حاضر “دیک چنی” به صورت مستقیم هدایت جریانهاى ضد روسى در حیاط خلوت کاخ کرملین را بر عهده دارد. شرکت وى در اجلاس کشورهاى سابق مشترکالمنافع که در راستاى تضعیف قدرت روسیه برگزار شد پیامى آشکار به مقامات روسى بود.
هنگام آغاز انقلاب مخملین در گرجستان شاهد حمایت آمریکا از “میخائیل ساکاشویلی” بودیم. حتى موضوع پیوستن گرجستان به ناتو که در دهه آخر قرن گذشته میلادى و در قالب طرح گوام به امضا رسیده بود به یک باره پررنگ شد. در جریان انقلاب اوکراین شاهد این موضوع بودیم که حمایت مقامات اروپایى از ویکتور یوشچنکو به صورتى کاملا هماهنگ صورت گرفت. از سوى دیگر در جریان پیروزى الکساندر لوکاشنکو در انتخابات بلاروس حمایت علنى کاخ سفید و اتحادیه اروپا از مخالفان وى محرز بود. از این رو پس از سر کار آمدن لوکاشنکو، بلاروس پذیراى انواع فشارها و هجمهها علیه کشور خود شد. در فراسوى تمام این مخالفتها مسئله محو روسیه از معادلات اروپا و آسیاى مرکزى قرار دارد.
مقامات کاخ کرملین در این خصوص اشتباه فاحشى را مرتکب شدهاند. آنها بدون توجه به آنچه در اطرافشان مىگذرد سعى دارند چینش معادلات مسکو را بر اساس تنشزدایى انجام دهند. این در حالى است که اساس و ماهیت آنچه در اطراف مسکو مىگذرد پذیراى اعمال این نوع نگاه از سوى کاخ کرملین نیست.
مخالفت علنى مقامات اروپایى با روسیه در حالى صورت مىگیرد که در حال حاضر مسکو از رویارویى با این کشورها و حتى ایالات متحده آمریکا خوددارى کرده است. همراهى روسیه با آمریکا در راستاى تصویب قطعنامه علیه کرهشمالى در شوراى امنیت سازمان ملل متحد موید این مسئله است. اما در مقابل مخالفت مقامات اروپایى و در پشت پرده مقامات آمریکایى با کاخ کرملین همچنان پابرجاست.
همان گونه که اشاره شد مقامات این کشورها هدفى به جز انزواى روسیه ندارند. مناقشه اخیر جهان میان روسیه و گرجستان با تحریک مستقیم کاخ سفید و اتحادیه اروپا صورت گرفته و این حقیقت بر هیچ کس پوشیده نیست.
در نهایت اینکه با توجه به رخدادهاى کنونى در حیاط خلوت روسیه و پررنگتر شدن ابعاد مناقشه میان مسکو و تفلیس به نظر مىرسد که زمان تجدیدنظر مسکو در سیاست خارجى خود فرا رسیده است. مسلما هر قدر روسیه در این راستا زمان را از دست بدهد در مقابل فشارهاى آشکار و پشت پرده واشنگتن و اتحادیه اروپا ضربهپذیرتر خواهد شد.