*روز ولادت حضرت معصومه (س( )امروز) به عنوان روز ملى دختران نامگذارى شده است چه شد که این اتفاق افتاد و پروسه پیشنهاد تا تصویب آن چگونه بود؟
**من در ابتدا از توجه شما نسبت به موضوع تشکر مىکنم و اینکه فرصتى ایجاد کردید تا درباره روز ملى دختران صحبت کنیم، ثانیا ولادت حضرت معصومه (س) را به شما و همه کسانى که این مصاحبه را مىخوانند تبریک عرض مىکنم: اما در مورد فرآیند تصویب روز ملى دختران اجازه بدهید ابتدا مسیرى که براى تعیین یک روز و ثبت آن در تقویم در کشور ما طى مىشود را توضیح بدهم. روند به این صورت است که معمولا افراد، گروهها، مجامع یا سازمانهایى پیشنهادى را براى درج یک روز در تقویم به کمیتهاى که وظیفهاش بررسى اینگونه پیشنهادات است به نام کمیته “بررسى نامگذارى روزها در تقویم” در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ارائه مىکنند و آن کمیته پس از بررسیهاى کارشناسى نظر خود را اعلام مىکند که با پیشنهاد موافق است یا مخالف بعد با دلایلش در یک گزارش به شوراى فرهنگ عمومى ارائه مىکند، شوراى فرهنگ عمومى کشور مسئولیت دارد که نظر کارشناسى شده را بررسى کند در آنجا هم بحثهاى کارشناسى انجام مىگیرد و در نهایت شوراى فرهنگ عمومى موضوع را به راى مىگذارد. در صورتى که پیشنهاد مطرح شده تصویب بشود پیشنهاد براى تصویب به شوراى عالى انقلاب فرهنگى مىرود و در آنجا به تصویب نهایى مىرسد.
روند کار را توضیح دادم تا مشخص شود براى درج یک روز پیشنهادى در تقویم مسیر نسبتا طولانى کارشناسى طى مىشود. پیشنهاد درج روز ملى دختران همزمان با روز ولادت حضرت معصومه(س) در تقویم اولین بار از سوى فرهنگسراى دختران مطرح شد بعد، در مجموعه امور زنان شهردارى تهران بررسى شد و با نظر موافق به آن کمیته رفت و مسیر خودش را طى کرد تا در شوراى عالى انقلاب فرهنگى به تصویب رسید و این مناسبت از سال 86 در تقویمهاى ما درج مىشود یعنى روز ولادت حضرت معصومه (س) به عنوان روز ملى دختران نامیده مىشود.
*علت نامگذارى این روز یعنى روز ملى دختران در زمان ولادت حضرت معصومه(س) چه بوده است؟
**افرادى که پیشنهاد مىدهند معمولا موضوعى برایشان حائز اهمیت است. در یک تقسیمبندى کلى نامگذارى گاهى ناظر بر یک “موضوع” که آن “موضوع” اهمیت خاصى دارد. مثل: روز سلامت، روز هواى پاک، روز شعر و... سازمانها و مجموعه ذىربطى که این روزها را پیشنهاد کردند و در تقویم آمده “موضوع” برایشان مهم بوده است و با درج یک روز با عنوان سلامت، هواى پاک و... خواستند که توجه آحاد جامعه را به اهمیت این موضوع جلب کنند.
گاهى اوقات نامگذارىها ناظر به اهمیت افراد است گاهى این افراد، گروهى از جامعه هستند و یا یک شخصیت برجسته از جامعه مىباشند. مثل روز دانشجو، روز دانشآموز، روز ارتش و... این نامگذارىها توجه جامعه را به اهمیت یک گروه جلب مىکند. گاهى هم یک شخصیت مطرح است مثل روز بزرگداشت سعدی، شیخ صدوق و... باید توجه داشت، ولادت حضرت معصومه(س) در تقویمهاى ما ثبت مىشود زیرا به طور کلی، مناسبتهاى مذهبى اعم از تاریخ ولادت، شهادت و وفات بزرگان دین و یا وقایع منسوب به آنها در تقویم درج مىشود. اما با این پیشنهاد در واقع پیوندى بین این مناسبت یعنى روز ولادت حضرت معصومه(س) با گروهى از جامعه با عنوان دختران برقرار شده است. پیشنهاد دهندگان معتقد بودند چند موضوع حائز اهمیت مىتواند با این نامگذارى در جامعه مورد توجه قرار بگیرد. “شخصیت حضرت معصومه(س)“ و “اهمیت وجود ایشان، جایگاه ایشان در نزد مسلمانان و خصوصا شیعیان” و “محوریت قرار دادن این موضوع با توجهى خاص به گروه خاصى از جامعه به عنوان دختران.”
این نامگذارى در واقع توجه جامعه را به دو موضوع مهم جلب مىکند، شخصیت حضرت معصومه(س) و گروهى از جامعه با عنوان دختران که موجودیت آنها در جامعه از اهمیت ویژهاى برخوردار است.
*به طور کلى اهداف و انگیزههایى که پیشنهاد دهندگان این روز را برانگیخت که این موضوع را انتخاب کنند چه بوده است؟
**موضوع برایشان مهم بود و توجه به شخصیت حضرت معصومه (س) را در جامعه مهم مىدانستند. مسئله مهمتر از اهداف و انگیزههاى پیشنهاد دهندگان به نظر من آن چیزى است که بعد از این اتفاق مىافتد. حداقل این است که توجه افراد در مواجهه با تقویم نسبت به این موضوع جلب مىشود و حداقل براى لحظاتى کوتاه فکر خود را بر روى موضوع متمرکز مىکنند.
طبیعى است که فراتر از این حداقل، آثار مثبت دیگرى مىتواند بعد از نامگذارى و درج یک روز در تقویم اتفاق بیفتد به طور مثال: روز ولادت حضرت زهرا(س)، روز زن نامیده شد. طى سالیان، این نامگذارى آرام آرام از توجه در لحظات کوتاه به این روز به توجهات طولانى و مستمر تبدیل شد و منشا اثر و منشا فعالیت شد و مىبینیم که سال به سال تاثیرات آن بیشتر مىشود. یقینا آنچه پیش رو وجود دارد بسیار مهمتر خواهد بود و من امیدوارم ثبت روز ملى دختران مصادف با ولادت حضرت معصومه (س) راه را بر جامعه ما باز کند تا منشایى براى توجه، تفکر، تصمیمسازى و اقدامات پرخیر و پربرکت به وسعت وجود پرخیر و برکت حضرت معصومه(س) براى شیعیان بشود. انشاءالله.
*آیا مقابله با خرده فرهنگهاى غلطى که هنوز متاسفانه در بعضى از نقاط کشور قابل ملاحظه است و ارزش و احترام فرزند دختر را کمتر از پسر مىداند، موجب پرداختن جدىتر به این موضوع نشده است؟
**هم مىتواند به عنوان انگیزه پیشنهاد دهندگان مطرح شود و هم مىتواند همین تاثیر را در آینده داشته باشد چون همانطور که شما اشاره کردید، حق این است که در یک جامعه اسلامى فرزندان براى خانواده و نسل جوان براى جامعه از اهمیت خاصى برخوردارند و این اهمیت در خصوص دختران رنگ جدىترى به خود مىگیرد کاملا برخلاف تبلیغات سوئى که متاسفانه درجهان بر علیه اسلام مىشود و مطرح مىکنند که زنان و دختران در بین مسلمانان از جایگاه حقیقى و حقوق حقه خودشان برخوردار نیستند. این دقیقا یک اتهام است. تصور خوشبینانهاش این است که منشا چنین تفکرى را بىاطلاعى و بىخبرى بدانیم. علاوه بر این انگیزههاى دیگرى هم وجود دارد که منجر مىشود مطالبى بر علیه اسلام و نظام اسلامى مطرح بشود اینکه ما در تقویم خودمان روز ملى دختران را داریم مىتواند توجه جامعه را در عرصه داخلى و هم در عرصه جهانى به این موضوع مهم جلب کند که همواره حضور، شخصیت، فعالیت و تاثیر وجودى دختران براى حال و آینده جامعه بسیار مهم و سرنوشتساز است.
*به نظر شما ثبت روز ملى دختران به طور کلى چه دستاوردهایى را براى جامعه جوان ما در آینده خواهد داشت و آیا در آینده شاهد تحولى در رویکرد بهتر و مناسبتر به جوانان به ویژه دختران جوان و کاهش مشکلات این قشر خواهیم بود؟
**من ابتدا عرض کنم تعیین روز ملى دختران باعث نشود که پسران و نوجوانان جامعه احساس کنند جایگاه آنها از اهمیت خاص برخودار نیست، قطعا به این معنا نیست و در مناسبتهایى مثل روز جوان، روز دانشجو، روز دانشآموز و ...
توجه جامعه را به این قشر جلب مىکنیم و شکى نیست که اصلىترین سرمایه هر جامعه نسل جوان آن جامعه است.
من یقین دارم اکثر افراد جامعه به ویژه پسران و مردان با ما این توافق را دارند که حضور و ایفاى مسئولیت و نقش زنان و دختران در جامعه از اهمیت ویژه برخوردار است و این به معناى نادیده گرفتن جایگاه پسران نیست و در واقع ایجاد نوعى تبعیض نیست بلکه به دلیل اهمیت موضوع است اگر از بین تمام شعرا یک شاعر را به طور خاص در تقویم مىگذاریم، به این معنا نیست که بقیه را نادیده گرفتیم وقتى مىگوییم روز بزرگداشت سعدى مىخواهیم این پیام را به جامعه بدهیم که ضمن اهمیت و توجه به شعر و ادب فارسى معتقدیم که شخصیت سعدى در شکلگیرى شعر و ادب فارسى نقش ویژهاى داشته است.این مسئله هم از همان مقوله است.
*خانم نوبخت دقیقا سوال بعدى من این بود که ممکن است افرادى این موضوع را مطرح کنند که اگر روز ملى دختران داریم پس مىتوانیم روز ملى پسران، مردان و زنان هم داشته باشیم، پاسخ شما چیست؟
**من دقیقا مىخواستم همین مطلب را تاکید کنم و مثالى که زدم گمان مىکنم که بتواند موضوع را روشن کند وقتى روز بزرگداشت سعدى را در تقویم درج مىکنیم به معناى آن نیست که براى بقیه شعرا اهمیتى قائل نیستیم ولى اگر از هر کس بپرسید که آیا سعدى یا حافظ و مولانا واقعا نقش تعیینکنندهاى در ادب فارسى داشتهاند؟ هیچکس این را تکذیب نمىکند. من یقین دارم اگر از هرکس بپرسید دختران جوان تاثیر مهمى هم در خانواده و هم در فضاى اجتماع دارند؟
همه پاسخشان مثبت است. به این معنى که تثبیت یک موضوع نفى موضوع دیگر را نمىکند. این مقوله نفى نیست بلکه این از مقوله تاکید براهمیت از جهات خاص است. بحث ارتقاى فرهنگى جامعه و تذهیب اخلاقى و فرهنگى جامعه از بحثهایى است که در این روزها در جامعه ما دنبال مىشود ضمن اینکه هر فردى در جاى خودش، نقش و تاثیر خودش را دارد اما به راستى در یک جامعه هرچه که دختران جدىتر، پرتلاشتر، مهذبتر و با اخلاقتر باشند. آیا این جامعه با سرعت بیشترى به سمت صلاح و سعادت حرکت نمىکند؟
*متولى برگزارى مراسم مربوط به این روز چه دستگاه و ارگانى است؟ امروز چه برنامههایى به اجرا در مىآید؟
**البته ما توقع نداشتیم و نداریم که امسال اقداماتى در سطح کشور به اجرا دربیاید چون ممکن است خیلىها از این مصوبه شوراى عالى انقلاب فرهنگى و تعیین روز ملى دختران مطلع نشده باشند و یا خیلى از کسانى که مطلع شده و علاقهمند باشند که حرکت مثبتى را انجام بدهند فرصتى براى اینکار پیدا نکرده باشند لذا طبیعى است که ما باید منتظر برنامههاى سال آینده باشیم و آرام آرام در سالهاى پیش رو برنامهریزیهایى داشته باشیم. به نظر من بسیارى از ارگانها مىتوانند روز ملى دختران و روز ولات حضرت معصومه(س) را محور یا مبدایى براى برنامههایشان قرار بدهند. آموزش و پرورش و رسانههاى جمعى و عمومى مىتوانند برنامههاى ویژه و خاصى داشته باشد. خانوادهها هم مىتوانند برنامههاى خاصى را داشته باشند. من شنیدم یکى از نگرانیهایى هم که در جایى مطرح شده بود این بود که با روز زن و روز ولادت حضرت زهرا(س) را داریم. آیا پرداختن به روز ولادت حضرت معصومه(س) و روز ملى دختران موجب نخواهد شد آن حرکتى که از گذشته آغاز کردیم (و خوشبختانه اقدامات خوبى هم با محوریت روز ولادت حضرت زهرا(س) انجام شد) کمرنگ بشود؟ من تصور نمىکنم این اتفاق بیفتد مثل این است که ما بگوییم اگر بزرگداشت ولادت حضرت پیامبر(ص) را داشته باشیم و ولادت حضرت علی(ع) را هم داشته باشیم منجر به این نشود که روز ولادت حضرت رسول(ص) را خوب برگزار نکنیم؟! اینها انوار تابیده شده بر جامعه بشرى هستند به هر میزانى که به آنها توجه کنیم و به هر میزان نسبت به وجود با برکت آنها متوجه و مرتبط بشویم هرکدام در جاى خودشان نورانیت جامعه را افزایش مىدهند و من شک ندارم اگر در خانوادههاى ما در روز ولادت حضرت معصومه(س) به دختران خانه توجه بشود در سطح آموزش و پرورش نیز برنامههاى خاصى باشد خصوصا که این فعالیتها با محوریت حضرت معصومه(س) است برکات زیادى خواهند داشت. من خودم به عنوان یک فرد موافق با این پیشنهاد بسیار خوشحال شدم که فرصتى براى توجه به شخصیت حضرت معصومه(س) و شناختن و شناساندن ایشان ایجاد مىکنیم.
به ویژه که بحث الگوسازى در جامعه ما یک بحث مهم است اما اینکه سوال کردید: آیا این نامگذارى موجب اتفاقات خوبى در جامعه ما خواهد بود و مشکلاتى حل خواهد شد؟ امیدوارم اینطور باشد و امیدوارم این حرکت مبدا و منشا براى توجه به این گروه موثر در جامعه قرار بگیرد و بتوانیم برنامههاى مفیدى را داشته باشیم البته ما نباید خیلى هم توقع خودمان را بالا ببریم که با تعیین روز باید ظرف یکسال یا دو سال کلیه مشکلاتى که این گروه در جامعه دارند حل بشود، نباید اینطور باشد اما آنچه مسلم است قرار دادن روز خاص موجب توجه مىشود و آغاز یکسرى برنامهها و تحولاتى خواهد بود که محوریت آن انشاءالله شخصیت نورانى و پربرکت حضرت معصومه (س) است. شنیدهام امسال هم قرار است در آستان مقدس حضرت معصومه (س) در این روز برنامههاى خاص ویژهاى برگزار شود و در بعضى از شهرها احتمالا از مشهد، شیراز و تهران مراکز فرهنگى سعى مىکنند برنامههایى داشته باشند. البته امسال خیلى متوقع برنامههاى متعدد نباید باشیم. انشاءالله آرام آرام با برنامهریزى صحیح و دقت فعالیتهاى خوبى را از سال 86 به بعد خواهیم داشت.
*به عنوان رئیس شوراى فرهنگى اجتماعى زنان بفرمایید که این شورا در این خصوص چه اقدامى را انجام مىدهد؟
**آنچه در محدوده مسئولیت این شوراست تبیین صحیح این موضوع براى جامعه است اگر نیاز باشد سیاستهایى را براى پرداختن به این روز تدوین مىکنیم کما اینکه، در ارتباط با روز ولادت حضرت زهرا (س) و روز زن هم این کار را انجام دادیم و مطالبى را به عنوان سیاستهاى فرهنگی، تبلیغى برگزارى روز زن تهیه کردیم که به تصویب شوراى عالى انقلاب فرهنگى رسید. در این خصوص نیز فکر مىکنم که این کار را انجام بدهیم تا موضوع تبیین شود و تحقیقاتى انجام بگیرد سیاستهایى تدوین بشود به عنوان اینکه جهت حرکت مشخص باشد و در حد ایجاد هماهنگى براى برنامهها و اقداماتى که با محوریت این روز انجام بگیرد همه مىتوانیم فعالیت کنیم اینها کارهایى است که شوراى فرهنگی- اجتماعى زنان در حوزه کارهاى خود مىتواند انجام بدهد و علاوه بر این اگر سازمانها و مراکز مختلف دولتى و آحاد مردم احساس کنند جایگاه شوراى فرهنگی- اجتماعى زنان مىتواند به آنها کمکى بکند این آمادگى را اعلام مىکنیم.