دکتر عباس حاتمی
سوریه کشوری عربی و دروازه اسراییل و لبنان است به همین خاطر در دوران جنگ سرد مورد توجه قدرتهای غربی و شرقی بود اما پس از فرو پاشی شوروی سوریه موقیعت استراتژیک خود را در خاورمیانه از دست داد. در جریان جنگ 8 سال عراق بر علیه ایران، سوریه از لحاظ سیاسی جانب ایران را گرفت و سالیانه از امتیاز دریافت یک میلیون تن نفت رایگان از طرف ایران برخوردار شد اگرچه سوریه به دلیل عربی بودن مردم عراق رعایت احتیاط را میکرد و از اعزام نیروی نظامی کمکی به ایران جهت یاری رساندن به رزمندگان ایرانی در قبال ارتش متجاوز عراق خودداری میکرد. اما حافظ اسد رئیسجمهور وقت سوریه برای دریافت کمکهای مالی دولت ایران همواره از نظر سیاسی از ایران حمایت میکرد. بعد از شروع مذاکرات سازش اعراب و اسراییل سوریه همواره سیاست معتدلی در پیش گرفت و در ازای حمایت سیاسی از مذاکرات فوق امتیازات ویژهای را از غرب طلب میکرد از جمله حضور مستمر در جنوب لبنان و نفوذ سیاسی در آن کشور.
بعد از مرگ حافظ اسد پسر وی یعنی بشار اسد زمام امور سوریه را در دست گرفت و سیاست پدرش را ادامه داد. در کشور سوریه احزاب سیاسی مستقل و قدرتمند هم برای به چالش کشیدن دولت وجود ندارد و ساختار سیاسی حکومت سوریه غیر دموکراتیک است و انتخابات آزاد ریاست جمهوری یا مجلس ملی وجود ندارد از این رو رئیسجمهور جدید که مقام پدرش به ارث رسیده بود با خیال آسوده و بدون وجود مخالفان سیاستهای دیکته شده پدرش را ادامه داد تا این که یک سال قبل نخست وزیر اسبق لبنان یعنی آقای رفیق حریری ترورشد و انگشت اتهام به سوی سوریه نشانه رفت در این میان شورای امنیت وارد عمل شد و سوریه را برای خروج از کشور لبنان تحت فشار قرار داد. کشورهای غربی به ویژه آمریکا نیز بعد از اشغال عراق و سرنگونی حکومت صدام حسین سوریه را تحت فشار قرار دادند و آن کشور را به دخالت در امور عراق متهم کردند آقای بشار اسد خود را در جهان تنها دید و بلافاصله پس از انتخاب آقای احمدینژاد به عنوان رئیسجمهور ایران حتی قبل از تشکیل دولت جدید به ایران سفر کرد تا دوستانی جدیدی بیابد و برای کاهش فشار غرب و اپسوزیون داخلی سوریه به ایران متوسل شود تا از حمایت مالی و سیاسی ایران برخوردار باشد.
بشار اسد رئیسجمهوری سوریه برای کاهش فشارهای داخلی و خارجی قول اصلاحات سیاسی را داده است ولی اگر اصلاحات سیاسی در کشور سوریه عملی شود مسلماً اپوزسیون داخلی به برگزاری انتخابات آزاد اصرار خواهند ورزید در نتیجه امکان جابهجایی قدرت و حذف حکومت غیر منتخب آقای بشار اسد زیاد است.
گزارشی نتیجه تحقیقات هیات تحقیق سازمان ملل مبنی بر دست داشتن سوریه در قتل رفیق حریری نخست وزیر اسبق لبنان فشارها بر دولت بشار اسد را دو چندان کرده و احتمال میرود در آینده نزدیک شورای امنیت سازمان ملل متحد قطعنامهای بر ضدسوریه صادر کند که منجر به سیاسی یا اقتصادی سوریه شود در این میان گروههای سیاسی مخالف دولت بشار اسد نیز در حال ائتلاف هستند تا نظام سیاسی سوریه را در دمکراتیزه کنند این فشارهای شدید داخلی و خارجی آینده دولت فعلی را متزلزل خواهد کرد و به نظر میرسد تغییرات دمکراتیک سیاسی و سپردن سرنوشت کشور سوریه به دست مردم آن کشور بهترین راه برون رفت از وضعیت دشوار فعلی است اما مقامات خارجی جمهوری اسلامی ایران باید به این نکته توجه کنند که آنچه به خواست ملت سوریه است برای جمهوری اسلامی ایران محترم است و روابط سیاسی کشورمان با کشور سوریه مختص روابط با دولت بشار اسد نیست از این رو دستگاه دیپلماسی خارجی ایران باید بشار اسد را به تن دادن به خواست ملت سوریه تشویق کنند و گسترش روابط سیاسی کشورمان را منوط به تغییرات دمکراتیک در سوریه نمایند و اجازه ندهند اشتباهات دستگاه سیاست خارجی در خصوص کشور رومانی در زمان دیکتاتوری چائوچسکو در خصوص سوریه نیز تکرار شود این اشتباهات برای ملت ایران هزینه سنگینی دربر دارد.