اجرای توافق پادمانی منع گسترش سلاحهای هستهای در جمهوری اسلامی ایران
1- در 24 سپتامبر 2005، شورای حکام قطعنامهای را تصویب کرد(77/2005/GOV )که در آن، علاوه بر مسایل دیگر، از جمهوری اسلامی ایران (در اینجا از آن به عنوان ایران یاد میشود) خواسته شد تا برای کمک به مدیرکل جهت حل سوالات حل نشده و اطمینان بخشی لازم: شفاف سازیهای لازم را انجام دهد، همانطور که در گزارش مدیرکل درخواست شده که فراتر از درخواستهای رسمی توافق پادمانی و پروتکل الحاقی است و شامل دسترسی به افراد، اسناد مربوط به تامین تجهیزات، تجهیزات دارای کاربرد دوگانه، کارگاههای مشخص و مکانهای توسعه و تحقیقات تحت اداره نظامیان میشود:
تمام فعالیتهای مربوط به غنیسازی و نیز فعالیتهای فرآوردی را بر اساس قطعنامه (GOV/2005/64) به طور کامل و مستمر به حال تعلیق درآورد: ساخت راکتور تحقیقاتی آب سنگین را مورد بازنگری قرار دهد؛
پروتکل الحاقی را سریعا به طور کامل تصویب و به اجرا درآورد؛
تکمیل تصویب قریبالوقوع پروتکل الحاقی و ادامه اقدام طبق مفاد پروتکل الحاقی که ایران در 18 دسامبر 2003 را به امضا رساند.
2- این گزارش پیشرفت، بنای گزارشهای پیشین مدیرکل به شورای حکام درباره اجرای توافق میان ایران و آژانس را بر اجرای پادمانی مطابق با پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای می گذارد. (توافق پادمانی)
الف. تحولات سپتامبر 2005 تاکنون
الف..1 آلودگی.
3- آژانس به بررسی منابع ذرات اورانیوم با غنای پایین (LEU) و برخی ذرات با غنای بالا (HEU) که در ایران پیدا شدهاند ادامه میدهد؛ این اقدام با نگاه به ارزیابی صحت و کامل بودن اظهاریههای ایران در مورد فعالیتهای غنیسازیش انجام میشود. (به بندهای 9 و GOV 67/2005/10 مراجعه کنید)
تحلیل نمونههای زیست محیطی جمعآوری شده در یک کشور دیگر عضو آژانس، که به گفته ایران تجهیزات سانتریفیوژ در اواسط دهه 90 و پیش از انتقال به ایران از سوی یک شبکه تامین تجهیزات در آن کشور انبار شده بود، هیچ نشانهای از وجود مواد هستهای را نشان نمیدهد. (به بند GOV 67/2005/11 مراجعه کنید)
الف..2 برنامه غنیسازی
4- در اکتبر و نوامبر 2005، چندین نشست برگزار شد که در جریان آنها، مستندات بیشتر که گفته میشد از طریق شبکه تامین تجهیزات به ایران ارائه شده بودند، در اختیار آژانس قرار گرفت و آژانس توانست با دو فردی که در مذاکرات ایران با شبکه تامین تجهیزات شرکت داشتند، مصاحبه کند. (پیشتر مصاحبه با آنها ممکن نبود)
الف..1.2 پیشنهاد 1987
5- همانطور که پیشتر به آژانس گزارش شد، در 12 ژانویه 2005، ایران سند یک صفحهای دستنویسی را در اختیار آژانس گذاشت و حاوی پیشنهادی بود که در سال 1987 از سوی یک واسطه خارجی برای تهیه تجهیزات وقطعات مشخص به ایران ارائه شده بود. (به بندهای 14 و GOV 67/2005/15 مراجعه شود)
ایران اعلام کرد تنها برخی قطعات یک یا دو سانتریفیوژ مونتاژ نشده همراه با طراحی و مشخصات آن از سوی این شکبه تامین تجهیزات ارائه شده بود. ایران همچنین اعلام کرد که دیگر تجهیزات اشاره شده در این سند مستقیما از دیگر عرضهکنندگان خریداری شدند. بیشتر این قطعات و موارد در بیانیه اکتبر 2003 ایران به آژانس آورده شدهاند.
6- اسنادی که اخیرا در اختیار آژانس قرار گرفتهاند عمدتا به پیشنهاد 1987 میشوند. بسیاری از آنها به تاریخ اواخر دهه 90 و اوایل دهه 80 باز میگردند. این اسناد موارد ذیل را شامل میشوند: طراحی مشروح مونتاژها و اجزای سانتریفیوژ P1، جزییات فنی مربوط به ساخت قطعات و مونتاژ سانتریفیوژ، مشخصات فنی حمایت کننده از ساخت اجزا و مونتاژ سانتریفیوژ و اسناد فنی مربوط به کارآیی عملی سانتریفیوژ.
علاوه بر آن، این اسناد شامل طراحی کامل سالن آبشار برای انواع مختلف تحقیق و توسعه سالنهای آبشار همراه با تجهیزات مورد نیاز برای فعالیت سالن آبشار را شامل میشدند (مانند وسایل چرخش آب سرد و کپسولهای مخصوص سوپاپ)
این اسناد شامل طرحی بود که شکل کلی شش سالن آبشار را نشان میداد که هر کدام 165 دستگاه و یک نیرگاه حاوی دو هزار سانتریفیوژ چیده شده در آن را شامل میشد.
در میان آنها همچنین سندی بود که مربوط میشد به نیازهای اجرایی برای کاهش UF6 به فلز به میزان اندک و نیز ریختهگری و تبدیل فلز اورانیوم تهی شده، غنی شده و طبیعی به اشکال کروی، با توجه به آنچه ایران اعلام کرد که براساس ابتکار شبکه تامین تجهیزات در اختیارش گذاشته شده است و نه به درخواست آژانس انرژی اتمی ایران.
7- آژانس در حال ارزیابی تمامی مستندات فوقالذکر و مقایسه آنها با اسناد دیگر منابع است.
الف..2.2اصل پیشنهاد اواسط دهه 90
8- اطلاعات بسیار اندکی درباره وقایع قبل از پیشنهاد اواسط دهه 90 در دسترس است. ایران تاکید کرده است به غیر از اسنادی که دریافت قطعات P1 را طی 1995- 1994 تایید میکند، هیچ اسناد دیگر درباره این پیشنهاد وجود ندارد. ایران هیچ سند یا اطلاعات بیشتری را برای تایید گفتههایش، مبنی بر اینکه بین سالهای 1995 تا 2002 طراحی P2 را دنبال نمیکرده، ارائه نکرده است.
9- براساس مندرجات گزارشهای پیشین به شورای حکام، ایران اعلام کرده است بینسال 2002 و 2003، یک شرکت پیمانکار بر روی یک طرح P2، مختصر فعالیت تحقیق و توسعه (RD) انجام داده است، اما در جولای 2003 به اتمام رسید. ایران مجددا تایید کرد این پیمانکار به عنوان بخشی از فعالیت RD ، تعدادی مغناطیس [مگنت] مناسب برای طراحی سانتریفیوژ P2 خریداری کرد و تحقیقات بیشتری را درباره این مغناطیسها انجام داد.
از سپتامبر 2005، ایران اسنادی درباره خریدهای آلومینوم مس توسط پیمانکار ارائه داده است و دسته فولادهای سخت سانتریفیوژ P1 و روغن مخصوص که در اختیار مقاطعه کار نیز قرار گرفت.
آژانس اکنون با کمک کشورهای عضو ارزیابی از این خریدها و مقادیر دریافتی را انجام میدهد.
الف.3.2 ارسال اسناد و دیگر مستندات
10- علاوه بر اسناد فوقالذکر، از زمان آخرین گزارش ارائه شده به شورای حکام، ایران اطلاعات قابل توجهی را درباره اسناد مربوط به اقدامات تدارکاتی خود در اواخر دهه 80 و اواخر دهه 90 همراه با جزییات بیشتری از دریافتیهای سالهای 1995-1994 را در اختیار آژانس گذاشت.
این اطلاعات به همراه اطلاعات به دست آمده از طریق مصاحبههای انجام شده در ایران، نتایجِ تحقیقات آژانس و دیگر اطلاعاتی که تاکنون در اختیار آژانس گرفته است، به نظر میرسد همگی سازگار با اظهاریههای ایران باشند درباره آنچه که در اواخر دهه 80 واوایل دهه 90 به عنوان مرحله نخست برنامهP1RD آژانس انرژی اتمی ایران انجام شده است. از ایران خواسته شده است تا برای کمک به آژانس در تکمیل ارزیابیهای خود در این زمینه، اسناد بیشتری درباره تدارکات صورت داده را ارائه دهد.
الف.2.4 بحثهای فنی میان ایران و واسطهها 11- ایران تاکید کرده است پس از نشستهای منتهی به پیشنهاد 1987 و دریافت واقعی اسناد و قطعات، هیچ تماسی پیش از سال 1993 میان مقامات ایرانی و شبکه تامین تجهیزات حاصل نشد. ایران تاکید کرد توافق درباره پیشنهاد اواسط دهه 90، اقدامی از سوی شبکه تامین تجهیزات بوده است و نه ایران.
12- ایران پیشتر تایید کرده بود بعد از پیشنهاد اواسط دهه 90، حدود 10 نشست در سالهای 1996 تا 1999 با واسطهها داشته است. اطلاعات مؤید این اظهارات، از سوی یکی از مصاحبه شوندگان با آژانس ارائه شد. ایران اعلام کرده است موضوع این نشستها، تماما درباره کیفیت پایین بسیاری از تجهیزات P1 عرضه شده به ایران و نیز دریافت پاسخ به سوالات فنی مشخص درباره تلاشهای ایران جهت به کار انداختن سانتریفیوژهایP1 بوده است.
ایران تاکید کرده است که در این برهه زمانی درباره طرح سانتریفیوژ P2 و عرضه احتمالی قطعات سانتریفیوژ P2 و قطعات نیمه مونتاژ و پرهها هرگز بحثی نکرده است.
الف.3 دیگر مسائل اجرایی
13- با نظر به دیگر جوانب برنامه هستهای گذشته ایران، همانطور که در بند 48 قطعنامه GOV 67/2005 به آن اشاره شده است، هیچ تحول جدیدی در رابطه با فعالیتهای استخراج اورانیوم (بندهای 2631) یا برلیوم یا پلونیوم ایران (بند34) وجود ندارد که بتوان گزارش کرد.
14- آژانس برای تکمیل ارزیابی نهایی خود درباره آزمایشهای پلوتونیوم ایران، در انتظار پاسخ لابراتوارهای آژانس است تا نتیجه مطالعات خود بر نمونههای پلوتونیوم گرفته شده در ایران در اوت 2005 را اعلام کند.
الف.4 اجرای پروتکل الحاقی
15- همانگونه که ایران در نامه 10 نوامبر 2003 اعلام کرد، از آن زمان تاکنون به گونهای عمل کرده گویی پروتکل الحاقی را اجرا کرده است. از سپتامبر 2005 تاکنون، آژانس سه دسترسی تکمیلی را اجرای کرده است.
الف- 5 دیدارها و مباحثات در راستای شفافسازی
16- در اول نوامبر 2005، پس از دیدار 30 اکتبر آقای لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران با معاون مدیرکل آژانس در امور پادمانی، آژانس توانست به ساختمانهای حدود تعیین شده مجموعه پارچین دسترسی یابد که در آنجا نمونههای زیست محیطی گرفته شد. (به بند 41 مراجعه کنید)
آژانس در هیچیک از ساختمانهای بازدیده شده، فعالیتهای غیرمعمول مشاهده نکرد. ارزیابی نهایی آن، مطالعه نمونههای زیست محیطی در شرف ارائه نتایج است. هیچ تحول تازهای درباره سایت لویزان- شیان و دسترسی به آن وجود ندارد. (به بند 3740 مراجعه کنید)
الف. 6تعلیق
17- آژانس به بررسی دیگر تاسیسات مربوط به سانتریفیوژهای گاز اورانیوم و برنامه غنیسازی لیزری ادامه داده است و تاکنون هیچ ناسازگاری با تصمیم داوطلبانه ایران برای انجام ندادن فعالیتهای غنیسازی اورانیوم مشاهده نکرده است.
18- در 24 اکتبر 2005، ایران به آژانس اطلاع داد اقدام آن برای فرآوری اورانیوم آغاز شده در اوت 2005 در تاسیسات فرآوری اورانیوم(UCF)، در اول نوامبر 2005 به پایان خواهد رسید و اعلام کرد یک اقدامی دیگر با 150 مخزن پس از یک دوره نگهداری یک هفتهای آغاز خواهد شد. تزریق کیک زرد در 16 نوامبر 2005 آغاز شد. تمام UF4 که تا آن زمان در UCF تولید میشد، تحت کنترل و نظارت آژانس باقی مانده است.
19- در نوامبر 2005، آژانس طرح بازدید راستی آزمایی اطلاعات درباره راکتور تحقیقات هستهای ایران در اراک را به اجرا رساند که در جریان آن اعلام شد ساخت مهندسی داخلی این راکتور در حال ادامه است.
ب. ارزیابی کلی جاری
در گزارش سپتامبر 2005 به شورای حکام اشاره شد که به لحاظ دشواری اعلام نتیجه قطعی در ارتباط با همه آلودگیها، پیشرفت در زمینه ابعاد و گاه شماری برنامههای P1 و P2 از اهمیت برخوردار است. از آن زمان، ایران ارائه اسناد بیشتر مربوط به پیشنهاد 1987 و اجازه برای مصاحبه با افرادی که برای مذاکره با شبکه تامین تجهیزات دعوت شده بودند، همکاری بیشتری از خود نشان داده است. هرچند، هنوز باید مسایل مربوط به منشا پیشنهاد اواسط دهه 90 حل شد.
آژنس همچنان تلاش میکند تا اطمینان یابد بین سالهای 1995 تا 2002 هیچ برنامه P2 دنبال نشده است، آژانس هم اکنون در حال بررسی اطلاعات ارائه شده از سوی ایران درباره برنامههای غنیسازی P1 و P2 است و تمرکز خود را بر اهمیت ارائه اسناد بیشتر قرار داده است.
21- همانطور که در گزارش پیشین به شورای حکام اشاره شد، به منظور تشریح برخی موضوعات حل نشده مربوط به برنامه غنیسازی ایران، شفافسازی کامل ایران بسیار حیاتی است و اقدامات شفافسازی دیرهنگام باید شامل موارد اطلاعات و اسناد مربوط به تدارک تجهیزات دارای کاربرد دوگانه و نیز اجازه برای بازدید از کارگاههای مربوط و مکانهایRD تحت اداره نظامیان، مرتبط با مرکز تحقیقات فیزیک و سایت لویزان شیان هستند، داده شود.
در این زمینه، آژانس از دسترسی به سایت پارچین استقبال میکند. هرچند، آژانس منتظر دریافت اطلاعات و اجازههای بیشتر برای بازدیدهای بیشتر است. اینها همچنین باید شامل مصاحبه درباره موارد و تجهیزات دارای کاربرد دوگانه مشخص و نمونهگیری زیست محیطی از مکانهای ذکر شده هستند.
22- دبیرخانه آژانس به تحقیقات خود درباره تمامی اطلاعات در دسترس آن و موضوعات باقی مانده حل نشده مربوط به برنامه هستهای ایران ادامه خواهد داد. مدیرکل در زمان مقتضی به ارائه گزارش به شورای حکام ادامه میدهد.