آریل شارون، شامگاه چهارشنبه، به دلیل سکتهی مغزی در بیمارستان بستری شد و گزارشهای اولیه از وخامت حال وی حکایت داشت. تا حدی که شبکهی سی ان ان، وی را در آستانهی مرگ، اعلام کرد و روزنامهی واشنگتن پست نیز از «دست و پنجه نرم کردن شارون با مرگ» خبر داد.
در این میان، برگزاری نشست فوق العادهی کابینهی اسراییل موجب شد تا شایعات مربوط به مرگ وی جدیتر شود و از جمله، خبر شبکهی العربیه که بر مرگ نخست وزیر اسراییل دلالت داشت، بازتاب گستردهای یافت.
این در حالی بود که رییس بیمارستان «حدائه»، اعلام کرد: «شارون به بخش مراقبتهای ویژه (ICU) انتقال یافته و علایم حیاتی وی ثابت است» و البته وی بلافاصله افزود که با وجود جراحی هفت ساعتهی پزشکان برای خاتمه دادن به خونریزی مغزی شارون، وضعیت نخست وزیر اسراییل هنوز «وخیم» است.
واکنشها به خبر وخامت حال شارون و شایعهی مرگ وی متفاوت بود.
نگرانی غرب
بوش در اطلاعیهای اعلام کرد: «من و لورا با مردم اسراییل در نگرانی نسبت به سلامتی آریل شارون شریک هستیم و برای بهبودیاش دعا میکنیم».
جک استراو نیز با ابراز «شوکه شدن خود از بیماری شارون، گفت: «آریل شارون از زمانی که به قدرت رسید با تغییر جهت شجاعانه خود به سوی صلح و تلاش در این راه، همه را شوکه کرد». صدراعظم آلمان نیز به «بهبود سریع» شارون ابراز امیدواری کرد.
شادی اعراب
اما حماس تاکید کرد: «کل منطقه در نبود شارون بهتر خواهد بود. شارون کسی است که در دهههای متمادی، عامل قتل عام و تروریسم علیه ملت ما بوده است.»
احمد جبرییل، رهبر گروه جبههی متحد خلق برای آزادی فلسطین نیز گفت: «خدا بزرگ است و میتواند انتقام ما را از این قصاب بگیرد. ما خدا را به خاطر این هدیهای که در سال جدید به ما ارزانی داشت، شکر می کنیم.»با چنین نگرشی است که به گزارش خبرگزاری فرانسه، کودکان فلسطینی پس از شنیدن خبر وخامت حال آریل، در غزه، شکلات پخش کردند.
بازتاب خبر وخامت حال شارون در جهان عرب نیز به گونهای بود که بی بی سی، گفت: «در میان مردم عرب، هیچ شخصیتی منفورتر از شارون نیست.»
پایان حیات سیاسی
گمانه زنیها بر وقوع مرگ شارون، مهر تایید میزند و تاخیر در اعلام رسمی وقوع این رخداد نیز از منظر سیاسی توجیه پذیر است، اما سوای از مرگ یا تداوم حیات جسمانی نخست وزیر اسراییل، اجماع کارشناسان بر آن است که شارون حتی در صورت گریز از مرگ نیز جز کنار رفتن از صحنهی سیاست اسراییل، چارهای دیگر نخواهد داشت.
این واقعیتی است که حتی محافل داخلی اسراییل هم بر آن صحه میگذارند. کما این که، روزنامه «هاآرتصی» در شماره پنجشنبه خود نوشت: «حتی اگر شارون بهبود یابد، برای متقاعد کردن مردم در زمینه توان خویش برای خدمت در چهار سال دیگر، پس از دو سکته، دشواری خواهد داشت. انسان به طور محتاطانه، میتواند بگوید که به نظر میرسد عصری که در آن، شارون، زمام امور اسراییل را در دست داشت، روز چهارشنبه، به پایان اندوهباری رسید.»
البته، با فرض بعید تداوم حیات جسمانی شارون، این تنها ضعف جسمانی نخواهد بود که سیاست شارون را مورد تهدید قرار خواهد داد، زیرا وجود اتهامات فساد مالی هم خود، به تنهایی، دلیلی است که میتواند به خارج شدن شارون از دایره رقابتهای تنگاتنگ سیاسی اسراییل منجر شود.
چند روز پیش، کانال 10 تلویزیون اسراییل در گزارشی اعلام کرد، پلیس مدارکی در اختیار دارد که اثبات میکند خانواده آریل شارون، سه میلیون دلار از یک تاجر اتریشی در مبارزات انتخاباتیشان دریافت کردهاند.
پلیس با ارایه مدارک به دادگاه توانست، حکم توقیف اموال خانواده تاجر اتریشی را اخذ کند.
در جریان حمله پلیس به منزل تاجر اتریشی، پلیس دولپ تاپ یافت که گزارش شد احتمالاً اطلاعاتی درباره انتقال پول به خانواده شارون در آنها وجود داشته است. پیش از آن نیز گزارشهایی درباره دریافت وام 5/1 میلیون دلاری توسط خانواده شارون از یک تاجر آفریقای جنوبی، برای مبارزات انتخاباتی سال 1999، منتشر شده بود.
هرچند، در هیچ یک از دوپرونده مذکور، شخص آریل شارون، به طور رسمی، متهم نشد. اما عمری شارون، یکی از پسران نخست وزیر اسراییل به اتهام تلاش برای مخفی کردن این پرونده، از کنست استعفا داد.
وی ماه نوامبر گذشته نیز به دلیل ارایه مدارک جعلی و نقض قوانین بودجه حزب، گناهکار شناخته شد وکارشناسان همان زمان، تاثیر این گونه اقدامات را بر توان رقابت سیاسی شارون، پیش بینی کردند.
یکهتازی افراطیترها
به هر حال، اینک، عصر اسراییل بدون شارون آغاز شده است. شارون در زمره سیاستمدارانی بود که در استقرار و مانایی رژیم اسراییل تاثیر به سزایی داشت و به دلیل اقتدار سیاسی نیرومندی که واجد آن بود، بسیاری از بحرانهای سیاسی درون رژیم اسراییل را مهار میکرد. شارون همچنین در پیشبرد طرح صلح آمریکا برای مهار تنشهای دایمی اسراییل و فلسطین، نقش محوری داشت و توانست رضایت تندروهای اسراییلی را برای تشکیل حکومت خودگردان فلسطین جلب کند. البته، شارون سیاستمداری عملگرا بود و با وجود انعطاف در قبال تشکیل حکومت خودگردان فلسطین از تهاجم گاه و بیگاه به نوار غزه و ترور رهبران مبارز فلسطینی، ابایی نداشت. اما در مجموع، احتمال دستیابی به توافقهای بیشتر میان طرفین منازعه در اسراییل تحت حاکمیت شارون، قابل تصورتر به نظر میآمد تا در اسراییلی بدون شارون. سخنگوی وزارت کشور تشکیلات خودگردان با کم تاثیر دانستن وجود افرادی چون شارون در نحوه رفتار با فلسطینیان معتقد است: «افراطی گری در گوشت و خون دیپلماسی صهیونیستی است» اما صائب عریقات مذاکره کننده ارشد فلسطینی در واکنش به بیماری شارون و احتمال خروج وی از صحنه سیاسی میگوید: «با کنار رفتن شارون، شاهد نوعی آتشفشان سیاسی در اسراییل خواهیم بود و چنانچه شارون فوت کند و یا قادر به ادامه حکومت نباشد، رقابت فشردهای بین مقامات اسراییلی برای جانشینی وی آغاز خواهد شد و این رقابت، جز کشتار بیشتر، احداث شهرکهای تازه یهودی نشین و ترور مقامات و شخصیتهای فلسطینی، پیامدی نخواهد داشت.»
اشاره عریقات به بروز آتشفشان سیاسی در اسراییل دور از واقع بینی نیست. زیرا در غیاب شارون، تندروهای اسراییلی، عرصه را برای یکه تازی مساعد خواهند دید و بعید نیست اتخاذ سیاستهای افراطیتر، بحرانهای سیاسی و اقتصادی کنونی اسراییل را حادتر کند. افت شاخص بازارهای مالی اسراییل، پس از انتشار وخامت حال شارون، خود تاییدکننده وجود نگرشی است که آینده چندان روشنی برای اسراییل بدون شارون، پیش بینی نمیکند.
تاثیرات منطقهای
حضور اسراییل در کانون اغلب مناقشات منطقهای، موجب میشود تا از تاثیر غیبت شارون در وضعیت سیاسی منطقه سخن به میان آید. زیرا با فرض تهاجمیتر شدن اسراییل و رویکرد افراطیتر جانشینان شارون، کشورهای منطقه و به ویژه اعراب نیز ناچار خواهند بود تا در واکنشی تدافعی به تقویت بنیه دفاعی خویش بپردازند و بخش عمدهای از درآمدهای ارزی را به خرید تسلیحات و تجهیز ارتش خود تشخیص دهند که این امر، روند توسعه این کشورها را تحت تاثیر قرار خواهد داد.
فارغ از اینگونه تبعات احتمالی، حذف شارون از عرصه قدرت اسراییل، بار دیگر ثابت کرد که در رژیمهای متکی بر اشخاص، وقوع حادثهای نظیر مرگ آنان میتواند با تاثیرات عدیدهای همراه باشد که اغلب خوشایند این کشورها نیز نیست.
بازتابها در ایران
خبرهای مربوط به شارون در ایران نیز بازتابهایی داشته است:
رییسجمهور ایران پنجشنبه شب در جمع طلاب و روحانیون قم با اشاره به خبر احتمالی مرگ آریل شارون، گفت: «ما خبری شنیدهایم که انشاءالله قطعی شود تا آن جنایتکار صبرا و شتیلا به اجدادش بپیوندد و انشاءالله بقیه همراهانش نیز به زودی به او خواهند پیوست.» علاءالدین بروجردی، رییس کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز به ایسنا گفت که خبر مرگ شارون موجی از شادی را در میان فلسطینیان میآفریند. بروجردی معتقد است، با مرگ شارون شاهد وضعیت بحرانی بیشتری در رژیم صهیونیستی خواهیم بود.
آیتالله امامی کاشانی خطیب نماز جمعه این هفته نیز با اشاره به دعای جورج بوش برای سلامتی شارون گفت: خوب است وزیر خارجۀ آمریکا هم در این بین، پس از دعای بوش آمین بگوید. محمد حسین فرهنگی، عضو فراکسیون اصولگرایان در این خصوص به ایسنا گفت: من نمیدانم به صورت رسمی، دولت برنامهای برای شادی در این خصوص دارد یا خیر، ولی میبینم که مردم از مرگ این جنایتکار خوشحال شدهاند. احمد پیشبین دیگر عضو فراکسیون اصولگرایان مجلس هم برگزاری برنامه شادی از سوی دولت را به صلاح ندانست و توضیح داد: چون شارون واقعاً ارزشش را ندارد.