گروه سیاسی: چندی پیش خانه احزاب نشست فصلی خود را برگزار کرد. اهمیت این نشست برای برگزارکنندگان آن به حدی بود که از دو رئیسجمهور سابق کشور برای عطف توجه صاحبنظران و نیز افکار عمومی به این نشست کمک گرفته بودند. سیدمحمد خاتمی به این نشست پیام داد و اکبر هاشمی رفسنجانی علیرغم مخالفتهایی که برخی از چهرههای حزبی محافظهکار از خود نشان دادند در این نشست حضور یافت و سخنرانی نمود. در میان اختلاف و قهری که محافظهکاران در خانه احزاب به بهانه مخدوش دانستن انتخابات شورای مرکزی پایهگذاری کردهاند و پیام و حضور دو رئیسجمهور سابق در حقیقت وزنهای سنگین به اعتبار شورای مرکزی کنونی خانه احزاب میافزاید. اگر چه حضور معاون سیاسی وزارت کشور و سخنرانی او در این مراسم و تأکید او بر تداوم سیاستهای دولت اصلاحات در زمینه تقویت احزاب نشان دهنده آن است که دولت جدید نیز قصد ندارد و در میانه دعوای موجود به سمتی گرایش یابد که معنای تشدید اختلافات از آن استنتاج شود.
به هر حال خانه احزاب یکی از نهادهای متولد شده در دروان اصلاحات است و در سه دوره شورای مرکزی آن دو دوره اصلاحطلبان و یک دوره محافظهکاران زمام امور را در دست داشتهاند.
به رغم نقدهای نظری که میتواند بنیان شکلگیری چنین نهادی را نشانه رود و از منظر چرایی و کارایی این نهاد را مورد ارزیابی قرار دهد حضور پررنگ همه احزاب مطرح از چپ و راست در این نهاد و گرم بودن رقابتهای درونی در آن نشاندهنده آن است که خانه احزاب در میان احزاب داخلی ایران از اعتبار درخوری برخوردار شده است و میتواند با برنامهریزیهای دقیق و مستمر آرام آرام به تثبیت و تقویت نقش و حضور احزاب در نظام سیاستگذاری و تصمیم سازیهای کشور یاری رساند.
اگر چنین عزمی در مجموعه احزاب عضو خانه احزاب وجود داشته باشد که از فرصت و امکان این نهاد به درستی استفاده شود میتوان از این نهاد توقع داشت که در قالب کار گروهها و کمیسیونهای مطالعاتی و برنامهریزی با استفاده از تجارت عملی احزاب و نظرات کارشناسان امور سیاسی به تدوین طرحهای که هدف آنها اصلاح قوانین موجود و سازکارهای اجرایی است پرداخته و در قالب پیشنهادهایی به مجلس و دولت ارائه نماید و از طریق فراکسیونهای مجلس تصویب آنها را پیگیر شود. قطعاً خانه احزاب اگر جامع نگرانه و با لحاظ نظرات همه احزاب به این اقدام دست یازد میتواند به طور جد امید داشت که حتی در وضعیت فعلی دولت و مجلس منشاء اثر باشد.
مهمترین موضوع برای پیگیری که میتواند در دستور کارخانه احزاب قرار گیرد، اصلاح قانون انتخابات مجلس شورای اسلامی و انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا با هدف شفافسازی و تقویت نقش و اثرگذاری احزاب در اینگونه انتخاباتهاست. به هر حال همه احزاب سیاسی کشور علاقهمندند و پیگیر ایفای نقشی فعال و شفاف و مؤثر در جریان تشکیل مجلس و شوراها هستند اگر چه این مهم در مقاطع برگزاری انتخابات عینیت مییابد ولی به لحاظ آنکه در قوانین موجود رسمیت چندانی برای سهم و نقش احزاب در مجلس و شوراها لحاظ نشده است عملاً تکلیف و مسئولیت احزاب و سازمانهای سیاسی در این نوع انتخاباتها روشن نیست. خانه احزاب میتواند به کمک مجلس و دولت قانون انتخابات را با این نگاه مورد بازبینی و اصلاح قرار دهد. طبیعی است چنانچه روال برگزاری انتخابات و تشکیل مجلس و شوراها به طور قانونی متأثر از کنشهای شفاف و تعریف شده احزاب باشد آنگاه به طور خود به خودی راه تقویت و پویایی احزاب فراهم میگردد.
علاوه بر آن ساز و کارهای مالی احزاب از مواردی است که خانه احزاب میتواند با همفکری نمایندگان همه احزاب به آن بپردازد و برای آن چارهاندیشی نماید. همه کسانی که به نوعی با اراده تشکیلات سر و کار دارند معترفند که مسأله مدیریت هزینههای کار تشکیلاتی از مهمترین مشکلات و دغدغههای احزاب است. اگر چه با ابتکاری که آقای خاتمی در زمان مسئولیت خود شخصاً انجام داد و از محل بودجههای در اختیار رئیسجمهوری یارانهای را برای احزاب اختصاص داد بخش کوچکی از مسائل مالی احزاب از این محل رتق و فتق میگردد اما مشکلات احزاب فعال و گسترده کشور شاهد آن است که به هیچ عنوان یارانه جوابگوی هزینههای کار حزبی نیست و حتی اگر چنین باشد شایسته احزاب نیست که منبع مالی خود را یارانههای دولتی تعریف نمایند.
خانه احزاب میتواند با گردآوری پیشنهادها و طرحهای اعضای خود در این زمینه و تدوین و ارائه آن به مجلس و دولت در جهت باز تعریف منابع مالی احزاب اقدامات مؤثری را صورت دهد. از جمله باز تعریف ساز و کارها و مکانیزمهای اخذ و جمعآوری حق عضویت اعضای حزبی و مساعدتهایی که نظام بانکی، پست، مخابرات و سایر دستگاههای دولتی در این جهت میتوانند در قالب ارائه سرویسهای خدماتی ویژه به احزاب ارائه نمایند و همکاریهای که دستگاههایی نظیر وزارت ارشاد، وزارت علوم و سایر نهادهای دولتی و عمومی میتوانند در جهت تولید و توزیع محصولات فرهنگی، سیاسی، آموزشی احزاب با آنان صورت دهند، میتواند در مجموعه خانه احزاب مورد مطالعه و اقدام قرار گیرد.
خانه احزاب فرصتی است که اگر قدر آن را به درستی شناخته شود میتواند برای همه احزاب کشور که در عین رقابتهای سیاسی پذیرفتهاند در اموری که مربوط به سرنوشت و نقش همه احزاب است زیر یک سقف گردآیند مفید فوایدی ماندنی و برای ساختار سیاسی کشور منبع برکات دیرپا باشد.