بلوف سیاسی

ایسنا- در حالی که 20 روز از اظهارات جنجالی جورج بوش - رئیس‌جمهور آمریکا- در رابطه با سیاست‌های انرژی این کشور در سخنرانی سالانه‌اش در کاخ سفید می‌گذرد اظهارات وی واکنش‌های متفاوتی را در میان تولیدکنندگان و کارشناسان صنعت نفت به وجود آورده است.
جورج بوش پیش از این اعلام کرده بود که زمان خاصی را به صحبت در رابطه با مساله منابع جایگزین انرژی در جریان سخنرانی سالانه خود اختصاص داده است که این امر اهمیت منابع انرژی برای آمریکا- بزرگترین مصرف‌کننده انرژی جهان - را نشان می‌دهد. بوش اعلام کرده بود که قصد دارد در زمینه منابع جایگزین انرژی به صحبت بپردازد تا از وابستگی کشور به منابع انرژی خارجی کاسته شود و علاوه بر آن این امر به وضعیت محیط زیست کمک خواهد کرد چرا که باعث کاهش استفاده از سوخت فسیلی خواهد شد. وی تصریح کرده بود که قصد دارد فناوری‌های جدید را به تدریج و با هدف افزایش تولید داخلی انرژی ترویج و توسعه دهد. رئیس‌جمهور آمریکا خاطر نشان کرد: ما دچار مشکل جدی هستیم و اینک زمان حل این مشکل فرا رسیده است. جورج بوش یازدهم بهمن امسال در سخنرانی سالانه‌اش در مقابل کنگره(state of union) درباره موضوع وابستگی آمریکا در بخش انرژی اوضاع خاورمیانه جنگ با تروریسم مسائل امنیتی و استراق سمع مکالمات تلفنی مردم آمریکا سخن گفته بود. مساله وابستگی آمریکا در بخش انرژی که از مهم ترین دغدغه بزرگترین مصرف‌کننده انرژی جهان به شمار می‌رود، بخش مهمی از اظهارات بوش را به خود اختصاص داده بود و رئیس‌جمهور آمریکا در سخنرانی سالانه‌اش در این رابطه اعلام کرد: ما در جهان اقتصاد کنونی با رقبای بزرگ و جدیدی نظیر چین و هند روبرو هستیم. آمریکایی که قصد دارد از توان رقابتی برخوردار باشد نیازمند انرژی است و در این زمینه مشکل جدی داریم. وی افزود: آمریکا به نفت اعتیاد دارد، نفتی که از قسمت‌های بدون ثبات جهان وارد می‌شود. بهترین راه برای از بین بردن این وابستگی رسیدن به فناوری است. جورج بوش ادامه داد: از سال 2001 ما نزدیک به 10 میلیارد دلار برای تولید و توسعه جایگزین انرژی که ارزان‌تر تمیزتر و قابل اعتمادتر باشد صرف کرده‌ایم. من طرح انرژی پیشرفته آمریکا را اعلام می‌کنم طرحی با 22 درصد افزایش در تحقیقات انرژی پاک در وزارت انرژی. وی افزود:‌ما همچنین باید در نحوه سوخت رسانی خودروها نیز تغییراتی ایجاد کنیم.
ما تحقیقات‌مان را برای تولید باتری‌های بهتر برای خودروهای الکتریکی و هیبریدی و خودروهایی که برای محیط زیست آلوده‌کننده نباشند و با هیدروژن حرکت کنند افزایش می‌دهیم.
با این حال جنجالی‌ترین بخش اظهارات بوش در این سخنرانی به تلاش وی و دولت آمریکا برای کاهش وابستگی به منابع نفتی خاورمیانه مربوط می‌شد. وی در اظهاراتش تصریح کرد: پیشرفت در این عرصه و ایجاد تکنولوژی‌های جدید به ما در رسیدن به یک هدف بزرگ کمک می‌کند و آن هم از بین رفتن بیش از 75 درصد از واردات نفتی ما از خاورمیانه تا سال 2025 است. گفتنی است که همزمان با آغاز سخنرانی سالانه جورج بوش رئیس‌جمهور آمریکا در ساختمان کنگره‌ی این کشور تعداد زیادی از مخالفان وی با اجتماع در نزدیکی کنگره دست به تظاهرات زدند ولی مخالفت با سیاست‌های جورج بوش در ابعادی گسترده‌تر و در میان سیاست‌گذاران انرژی جهان نیز در روزهای پس از این سخنرانی ادامه پیدا کرد. سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) از اولین سازمانهایی بود که نسبت به این اظهارات واکنش نشان داد.
اوپک با ابراز نگرانی از اظهارات جورج بوش در سخنرانی سالانه‌اش اعلام کرد: درخواست بوش برای کاهش وابستگی آمریکا به نفت منطقه خاورمیانه باعث تاثیرگذاری منفی بر سرمایه‌گذاری در منطقه خلیج فارس و کاهش تولیدات بخش پالایش خواهد شد. اهمیت این مساله برای تولیدکنندگان بزرگ نفت جهان به حدی بود که سازمان اوپک اعلام کرد که قصد دارد این مساله را در بولتن این سازمان که به صورت ماهانه به چاپ می‌رسد منتشر کند. یازده کشور عضو اوپک که 40 درصد از تولید نفت خام جهان را در اختیار دارند، در واکنش به این مساله موضع مخالفی اتخاذ کردند و اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا را مانعی برای جذب سرمایه‌گذاری‌های لازم در آینده ارزیابی کردند. ادموند داکورو- رئیس دوره‌ای سازمان اوپک- در پاسخ به اظهارات جورج بوش گفت: ما معتقدیم که مسائل بخش انرژی نمی‌تواند به صورت یک جانبه مورد ارزیابی و اقدام قرار گیرد و همه ما باید با همکاری با یکدیگر به سمت ایجاد امنیت انرژی جهانی حرکت کنیم. یکی دیگر از اعضای اوپک نیز در گفت‌وگو با روزنامه فایننشیال تایمز اعلام کرد: اظهاراتی این چنینی غیر واقع‌بینانه هستند همه می‌دانند که جهان هم چنان به نفت خاور میانه وابسته خواهد بود. به نوشته این نشریه اقتصادی این در حالی است آژانس بین‌المللی انرژی اعلام کرده است که منطقه خاورمیانه برای تامین تقاضای جهانی طی سالهای آینده به سرمایه‌گذاری قابل توجهی در این زمینه نیاز دارد. اظهارات جورج بوش در زمینه کاهش وابستگی به منابع نفتی خاورمیانه به حدی غیر کارشناسانه بود که حتی آژانس بین‌المللی انرژی که نمایندگی کشورهای بزرگ مصرف‌کننده نفت را بر عهده دارد نیز به مخالفت با این عقاید پرداخت. مدیر آژانس بین‌المللی انرژی در واکنشی مخالفت آمیز با اظهارات بوش اعلام کرد: اهداف رئیس جمهور آمریکا برای کاهش و قطع وابستگی به واردات نفت خاورمیانه، مانع از متقاعد کردن اوپک برای سرمایه‌گذاری ارقام کلان مورد نیاز برای تامین تقاضا در آینده خواهد بود.
کلودماندیل در یک کنفرانس اقتصادی در لندن اعلام کرد: ما کاملا خرسندیم که رئیس‌جمهور بوش بالاخره متوجه شده است که کشورش به نفت اعتیاد دارد ولی روشی که وی برای بیان این امر انتخاب کرد- که مساله خلاص شدن از واردات نفت خاورمیانه را مطرح کرد- مانع از تلاش ما برای متقاده کردن این کشورها برای افزایش سرمایه‌گذاری خواهد بود. لازم به ذکر است، که اعضای خاورمیانه‌ای سازمان کشورهای صادرکننده نفت(اوپک) شامل عربستان به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده نفت جهان و پرنفوذترین عضو اوپک، ایران، کویت، امارات و عراق می‌شوند که پرنفوذترین اعضای این سازمان به شمار می‌روند.
ماندیل تصریح کرد: در صورتی که اوپک نتواند سرمایه‌گذاری حدود 500 میلیارد دلاری لازم برای تامین تقاضای روزانه 115 میلیون بشکه‌ای تا سال 2030 را برآورده کند شاهد جهش قابل توجه قیمت‌ها خواهیم بود. وی افزود: در صورت وقوع چنین امری ما با کمبود نفت مواجه می‌شویم و قیمت‌ها در بازارهای جهانی بسیار سرسام آور خواهند بود مگر این که کشورهای مصرف‌کننده تلاش جدی برای کاهش میزان مصرف داشته باشند. مدیر iea همچنین اعلام کرد که نگرانی‌های بازار از مسائل ژئوپلتیک مانع از کاهش قیمت‌ها از سطوح سال 2005 در سال جاری خواهد بود و افزود: با وجودی که بنابر دلایل بسیاری از لحاظ منطقی باید شاهد قیمت‌های پایین‌تری در سال جاری باشیم مطمئن نیستم که این اتفاق به وقوع پیوندد. ماندیل با اشاره به این که عادات مصرف انرژی انجام دهند. از سوی دیگر برنامه رئیس‌جمهور آمریکا برای کاهش 75 درصدی واردات نفتی آمریکا از خاورمیانه باعث ایجاد نگرانی در عربستان سعودی - بزرگترین تولیدکننده نفت جهان و از اعضای کلیدی سازمان اوپک- نیز شده است. سفیر عربستان در آمریکا با ابراز نگرانی از اظهارات جورج بوش گفت: در حالی که عربستان تلاش کرده است که دولت بوش را وارد مذاکرات انرژی با هدف ایجاد ثبات در بازارهای جهانی نفت کند، تلاش بوش برای کاهش واردات نفت از خاور میانه باعث تعجب عربستان شده است.
شاهزاده ترکی‌الفیصل - سفیر عربستان در آمریکا- با این حال خاطر نشان کرد: ما از روابط استراتژیک با آمریکا برخورداریم که این روابط در بعد اجتماعی و اقتصادی از اهمیت بالایی برخوردار است این روابط شامل تامین آمریکا با حجم بالای نفت نیز می‌شود که ما این کار را ادامه خواهیم داد. سفیر عربستان با بیان این که این مساله باعث نگرانی جدی عربستان شده است از تلاش خود برای گفت‌وگو با دولت بوش در این زمینه خبر داده بود.
وی همچنین اعلام کرد: عربستان برنامه‌های خود برای افزایش میزان تولید را با وجود اهداف آمریکا برای کاهش وابستگی به نفت خاورمیانه ادامه خواهد داد. شاهزاده ترکی‌الفصیل در گفت‌وگویی اعلام کرد: ما پیش از این برای افزایش سقف تولیدمان به 5/12 میلیون بشکه در روز برنامه‌ریزی کرده‌ایم و این گسترش میزان تولیدات بدون هیچ وقفه‌ای به پیش خواهد رفت.
عربستان- بزرگترین صادرکننده نفت جهان- در حال حاضر در حدود 9/42 میلیون بشکه در روز نفت تولید می‌کند و بزرگ‌ترین تامین‌کننده نفت خام آمریکا در خاورمیانه به حساب می‌آید. سفیر عربستان اظهارات جورج بوش را مغایر با مذاکرات سال گذشته وی با ملک عبدالله- پادشاه عربستان- خوانده است. آمریکا بزرگترین مصرف‌کننده نفت جهان است و با وجودی که مالکیت میدان‌های نفتی در تگزاس خلیج مکزیک و آلاسکا را بر عهده دارد تا حد زیادی به واردات نفت وابسته است. اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا برای کاهش وابستگی به واردات نفتی خاورمیانه در حالی صورت می‌گیرد که سازمان اطلاعات انرژی (eia) که بازوی اطلاعاتی وزارت انرژی آمریکا به شمار می‌رود اعلام کرده است که منطقه آمریکای شمالی تا سال 2025 واردات نفت از منطقه خلیج فارس را با افزایش 100 درصدی به 5/78 میلیون بشکه در روز خواهد رساند. با توجه به واکنش‌های مهم‌ترین مراجع تصمیم گیری صنعت نفت جهان نسبت به اظهارات جورج بوش به نظر می رسد که مسائل مطرح شده توسط رئیس‌جمهور آمریکا را یا باید تنها اظهاراتی غیر کارشناسانه دانست و یا یک بلوف سیاسی با هدف جلوگیری از تلاش منطقه خاورمیانه برای چیره شدن بر بازار جهانی نفت و همچنین جلوگیری از نفوذ سیاسی این کشورها با توجه به نقش نفت به عنوان محصولی سیاسی - اقتصادی در معادلات ژئوپلتیک امروز جهان ارزیابی کرد.