تحرکات چین و اروپا برای گسترش روابط

چین و اروپا در روزهای گذشته تحرکات تازه ای را با هدف گسترش روابط آغاز کرده اند و در تلاشند تا مناسبات دوجانبه را بسط و توسعه داده و از منازعات و اختلافات بکاهند.
سفر "ون جیا بائو" نخست وزیر چین به اروپا را که هفته گذشته برای شرکت در اجلاس سران چین و اروپا انجام شد، می توان در راستای همین تحرکات تازه ارزیابی کرد.
چین با بسیاری از کشورهای اروپایی دارای روابط راهبردی است و سعی دارد با جلب و جذب سرمایه های اروپا به این کشور و استفاده از اهرم های تجاری، به حل اختلافات و منازعات خود به اروپا مساعدت کند.
روابط تجاری عامل مهم پیوند چین و اروپا
شاید تا چندی پیش که اتحادیه اروپا تنها15 عضو داشت، رقبای تجاری بزرگی مانند ژاپن و آمریکا از لحاظ تبادلات تجاری با چین، اهرم های نفوذ بیشتری در دست داشتند، اما این وضعیت اکنون تغییر کرده است.
اتحادیه اروپا با افزودن 10 عضو دیگر به خود؛ اتحاد قدرتمندی را شکل داده است که برای چین جذابیت های بسیاری دارد.
اروپا به دنبال تبدیل شدن به اتحادیه ای با 25 عضو، به سرعت جایگاه تجاری خود را در چین بهبود بخشید تا جایی تجاری خود را در چین بهبود بخشید تا جایی که حجم تبادلات تجاری دو طرف در سال به بیشتر از 200میلیارد دلار رسید اروپا به بزرگترین شریک تجاری چین مبدل گشت.
برای اروپا نیز چین، بازار بزرگ و رو به رشد محسوب می شود ضمن آنکه پیوستن چین به سازمان تجارت جهانی در سال 2001میلادی و تعهدات این کشور به این سازمان، زمینه های قانونمندی را برای شرکت ها و موسسات اروپایی به منظور حضور عادلانه تر در بازار تجارت چین فراهم می کند.
از این رو باید اذعان کرد که تجارت یکی از اصلی ترین زیر ساخت های روابط چین و اروپا و عامل مهم پیوند دهنده دو قطب تجاری مهم دنیا محسوب می شود.
ناگفته نماند که شرکت های اروپایی هم اکنون در چین هزاران طرح اجرایی را در دست دارند که زمینه های مختلف انرژی، حفاظت از محیط زیست، تصفیه آب و آبیاری، ماشین آلات و منسوجات را در بر می گیرد.
حضور شرکت های انگلیسی در عرصه انرژی در چین و شرکت های آلمانی در صنایع خودروی این کشور شرکت های فنلاندی در زمینه مخابرات، اتحادیه اروپا را به شکلی با پر چمعیت ترین و بزرگترین کشور در حال رشد جهان پیوند داده است که گسستن رشته های آن برای هر دو طرف کار ساده ای نیست.
رویکرد مقام های چین و اروپا برای گسترش روابط دو طرف، در واقع نشان گرفته از ساختارهای تجاری در مناسبات چین و اروپا است و این روند ناگسستنی همواره عامل راهگشا و برطرف کننده برای هر دو طرف در آینده و در دراز مدت همچنان بزرگترین شریک تجاری چین باشد و سعی دو طرف بر گسترش این مناسبات متمرکز گردد.
منازعات تجاری چین و اروپا
با وجود افزایش مبادلات تجاری میان چین و اروپا، دو طرف همچنان موانعی را در گسترش این مناسبات در یک روند تدریجی تجربه می کنند که قابل برطرف شدن می باشد، اما برای هر دو کار دشواری است.
چین با توجه به ارزش پایین نیروی کار و قیمت تمام شده پایین نیروی کار و قیمت تمام شده پایین کالاها در این کشور، یکی از بزرگترین صادر کنندگان انواع کالاهای مورد استفاده روزمره به اروپا است.
شرکت های اروپایی اعتقاد دارند که واردات روز افزون این فراورده ها، بازار اروپا را در اختیار شرکت های چینی قرار داده و این می تواند برای آنها خسارت به همراه آورد.
تدابیر ضد دامپینگی که اروپا علیه فراورده هایی مانندمنسوجات و کفش های چرمی چین اتخاذ کرده است، در حقیقت واکنشی از سوی دولت های اروپایی به نگرانی های شرکت های اروپایی محسوب می گردد.
با این حال چین نیز برای خود توجیهاتی دارد مبنی بر اینکه فروش حجم بالایی از این کالاها به اروپا، تنها بخشی از هزینه های این کشور برای خرید فقط یک فروند ایرباس از اروپا را تامین می کند.
به همین سبب، چین اعتقاد دارد که اروپا باید با یک نگرش منطقی با چین باید با یک نگرش منطقی با چین و با در نظر گرفتن توانایی ها و بازار بالقوه این شریک تجاری بزرگ، گرایش توسعه روابط را حفظ کرده و از تدابیر محدود کننده تجاری بکاهد.
چین و اروپا تحریم‌های تسلیحاتی
چین و اروپا زمینه های مختلفی از روابط را به شکل راهبردی برای دو طرف ترسیم کرده اند که ابعاد سیاسی و تجاری اقتصادی را در برمی گیرد؛ اما در زمینه نظامی دو طرف کمترین توسعه مناسبات را تجربه کرده اند.
پس از جنبش دانشجویی سال1989 میلادی در میدان "تیان انمن" در قلب شهر پکن پایتخت چین و سرکوب دانشجویان، اتحادیه اروپا چین را مورد تحریم تسلیحاتی قرار داد.
با گذشته نزدیک به دو دهه از آن دوران، هیچ تلاشی از سوی مقام های چین برای شکست این تحریم کار ساز نبوده است.
از دیدگاه آمریکا؛ چین اکنون نیز یک قدرت بزرگ نظامی در منطقه آسیا و اقیانوس آرام محسوب می شود رقیب نظامی بالقوه ای که در آینده نه چندان دور برای واشنگتن یک خطر محسوب می شود.
این دیدگاه آمریکا و نفوذ دستگاه حاکمه این کشور در اروپا و تاکید مقام های واشنگتن بر عدم لغو این تحریم تسلیحاتی، اصلی ترین عاملی است که موجب شده است اروپا هنوز با فروش تسلیحات پیشرفته به چین موافقت نکند.
در این سوی قضیه، چین تاکید دارد که با توجه به اینکه اروپا بزرگترین شریک تجاری چین محسوب می شود و دو طرف چنین حجم بالای تجاری را تجربه می کنند؛ اعمال و ادامه این تحریم با توجه به ذهنیت جنگ سرد در گذشته، با شرایط کنونی همخوانی ندارد و وقت آن رسیده است که اروپا در این ممنوعیت فروش تسلیحاتی به چین تجدید نظر کند.
اگرچه شماری از کشورهای اروپایی با این دیدگاه چین موافقت کرده و تمایلی نیز برای فروش تسلیحات به چین نشان داده اند، اما مخالفت های آمریکا و همچنین مساله تایوان باعث شده است تا این وضعیت به شکل گذشته باقی مانده و چین همچنان مورد تحریم تسلیحاتی اروپا باشد.
مساله تایوان
در تنگه تایوان رقابت تسلیحاتی جدی بین این جزیره و چین که تایوان را بخشی لاینفک خود می داند؛ وجود دارد.
فشارهای آمریکا بر اروپا برای عدم لغو تحریم تسلیحاتی، بر این اساس است که چین با تبدیل شدن به یک قدرت نظامی می تواند خطری عمده برای صلح و ثبات تنگه تایوان بوده و ادعای خود را برای ملحق ساختن تایوان به خاک خود از طریق نظامی عملی کند.
اگر چه چین بر وحدت صلح آمیز با تایوان تاکید دارد و بسیاری کشورها نیز به اصل چین واحد پایبند می باشند، اما ظاهرا این حربه آمریکا که برای چین کاملا مردود است، تاکنون عامل جلوگیری از فروش سلاح به چین بوده است.
با این حال جالب است که آمریکا به رغم این مخالفت ها؛ در سه دهه گذشته بزرگترین فروشنده سلاح های پیشرفته به تایوان بوده و بهانه این فروش های تسلیحاتی را بالا بردن توانایی دفاعی تایوان در برابر حملات احتمالی نظامی چین دانسته است.
چین و اروپا- آینده روابط
به رغم فراز و فرودها در روابط چین و اروپا، تقریبا دو طرف در سال‌های اخیر سیر گسترش روابط به شکل تدریجی تجربه کرده‌اند.
این مسیر توسعه مناسبات با توجه به بالا بودن حجم تبادلات تجاری دو طرف، مسلما در آینده نیز ادامه خواهد یافت.
اتحادیه اروپا بسیاری از فن‌آوری پیشرفته در زمینه انرژی، اطلاع‌رسانی، مخابرات، محیط زیست و غیره و در اختیار شرکت‌های چین قرار می‌دهد و یک از مهمترین سرمایه‌گذاران خارجی در بازار بزرگ چین است.
برای چین چنین شریک مهم تجاری به مثابه گوهر ارزشمندی است که نه تنها باید حفظ شود؛ بلکه برای حفظ آن باید تدابیر مناسبی اتخاذ گردد.
متعهد شدن چین به حفاظت از حق مالکیت معنوی برای حضور قدرتمند و عادلانه شرکت‌های اروپایی در چین، موجب دلگرمی اروپایی خواهد شد و این روندی برای توسعه روابط محسوب می‌گردد.
در اروپا نیز دیدگاه مشترکی بر اذهان دولتمردان غالب است مبنی بر اینکه چین بازاری بزرگ با جمعیت زیاد است بازاری که شرکت هواپیمایی ایرباس 30 درصد آن را در اختیار دارد و به دنبال سهم 50 درصدی است و شرکت‌های بزرگ خودروسازی و ماشین آلات و مخابرات را در خود جای داده است، جذابیتی نیست که اروپا به راحتی از آن چشم‌پوشی کند.
اگرچه آمریکا به عنوان بزرگترین مخالف توسعه روابط چین و اروپا برای هر دو طرف مانع‌تراشی می‌کند و چین و اروپا نیز موانع گسترش روابط در زمینه‌های تجاری و نظامی و سیاسی را تجربه کرده و می‌کنند، اما بعید است که موضوعاتی مانند حقوق بشر، تحریم تسلیحاتی اروپا علیه چین و مسایلی از این دست، سیر توسعه روابط چین و اروپا را در درازمدت دستخوش تحولات بسیار جدی کند.