گروه سیاسی: دو روز پس از آنکه ایران در نامهای به سران سه کشور اروپایی آمادگی خود را برای از سرگیری مذاکرات هستهای با آنها اعلام کرد، اتحادیه اروپا نیز در بیانیهای برای از سرگیری این گفتوگوها پیششرطی را تعیین کرد. مطابق این پیششرط ایران باید برای از سرگیری این مذاکرات کلیه فعالیتهای هستهای خود را به حالت تعلیق درآورد. توقف فعالیتهای تاسیسات اصفهان نیز از جمله شروط اصلی بیانیه روز گذشته اتحادیه اروپا در قبال ایران است. بنابراین در حالی که در حدود 2 هفته به نشست پاییزه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در مورد پرونده هستهای ایران باقی است، جلسه ماهانه وزرای خارجه 25 کشور عضو اتحادیه اروپا در بروکسل مقر در این اتحادیه به بهانهای برای صدور بیانیهای دیگر در کنار قطعنامهها و بیانیههای اخیر اتحادیه اروپا در مورد ایران تبدیل شد. به موجب این بیانیه شورای وزرای خارجه اتحادیه اروپا از ایران خواسته است که تمامی اقدامات درخواست شده از سوی شورای حکام اژانس بینالمللی انرژی اتمی در قطعنامه 24 سپتامبر، از جمله اعمال مجدد تعلیق کامل تمامی فعالیتهای مرتبط با چرخه سوخت را اجرا کند، تا به این ترتیب اجازه دهد مذاکرات با طرف اروپایی پیش از آنکه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی بار دیگر در ماه نوامبر برگزار شود، از سرگرفته شود. وزرای خارجه اتحادیه اروپا همچنین در نشست روز دوشنبه خود در بروکسل به مواضع اخیر محمود احمدینژاد رئیسجمهوری در همایش «جهان بدون صهیونیسم» در مورد اسرائیل اشاره و آن را محکوم کردند و بیان چنین مطالبی را موجب نگرانی نسبت به نقش ایران در منطقه و مقاصد آتی آن توصیف کردند. همچنین به گزارش بیبیسی اتحادیه اروپا در بیانیه خود تاکید کرده که برای اصلاحات سیاسی و اقتصادی در ایران اهمیت زیادی قائل است و طرح گفتوگوی فراگیر را که از چند سال پیش میان اتحادیه اروپا و ایران آغاز شده است چارچوبی مناسب برای طرح مسائل میان دو طرف میدانند و اعتقاد دارند که این گفتوگوی فراگیر نباید تنها به مسئله مبارزه با مواد مخدر محدود شود بلکه باید موضوعاتی همچون تروریسم، جلوگیری از گسترش سلاحهای اتمی، رویکرد ایران به موضوع صلح میان اسرائیل و فلسطینیان، حقوق بشر، آزادیهای طبیعی و مسائل منطقهای را نیز در بر بگیرد.
اتحادیه اروپا به پیشرفتهایی که در همکاری ایران و اتحادیه در زمینه مبارزه با مواد مخدر حاصل شده اشاره کرده اما در عین حال تاکید کرده که همکاری دیرپا و به دور از تیرگی میان دو طرف به عملکرد ایران در رفع نگرانیهای اتحادیه اروپا بستگی دارد و این ایران است که پیشرفت یا تیرگی روابط بلندمدت طرفین را تعیین میکند. در ادامه اتحادیه اروپا نسبت به آنچه نقض جدی حقوق بشر در ایران خوانده ابراز نگرانی عمیق کرده است.
اما اتحادیه اروپا در حالی بیانیه دیروز خود را در مورد تهران صادر کرد که علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی در ساعات پایانی روز یکشنبه و در آستانه نشست شورای وزرای خارجه اتحادیه اروپا با ارسال نامهای به وزرای خارجه سه کشور فرانسه، آلمان و انگلیس ضمن اعلام آمادگی تهران برای ادامه گفتوگوهای هستهای با آنها، برضرورت دستیابی ایران به حقوق مشروع و قانونی ملت و تامین منافع ملی کشور تاکید کرده بود. صبح همان روز حمیدرضا آصفی سخنگوی وزارت امور خارجه نیز در نشست هفتگی خود با خبرنگاران اظهار داشته بود که «ایران انتظار دارد اروپا از هرگونه رویکرد غیرمسئولانه نسبت به کشور، دولت و ملت تمدنساز ایران بپرهیزد.» البته این تمامی پیشنهاد ایران به سران اتحادیه اروپا در آستانه نشست ماهانه آنها در بروکسل نبود، چرا که آصفی همچون گذشته و یک بار دیگر تاکید که ایران اماده ادامه مذاکره بدون هیچ شرطی است. هر چند که در نهایت باز این خواسته و تاکید از سوی وزرای خارجه اتحادیه اروپا نادیده گرفته شد و آنها در بیانیه خود، تعلیق کامل تمامی فعالیتهای هستهای ایران از جمله اصفهان را به عنوان پیششرط از سرگیری مذاکرات خود با مقامات ایرانی تعیین کردند. این در حالی است که تهران باهرا از زمان آغاز مجدد فعالیت تاسیاست اصفهان بر برگشتناپذیر بودن فعالیت هستهای در این تاسیسات تاکید کرده است. با این حال کشورهای اروپایی و غربی همچنان برخواسته خود یعنی تعلیق دوباره اصفهان پافشاری میکنند. اما پیش از آنکه اروپا نشست بروکسل خود را برای بررسی سیاستهای تعامل اتحادیه اروپا با ایران برگزار کند، نامه دبیر شورای عالی امنیت ملی از سوی جواد وعیدی عاون امنیت بینالملل این شورا به سفرای فرانسه، انگلیس، آلمان سه کشور اروپایی طرف مذاکره با تهران طی دو سال گذشته تحویل داده شده بود و دیپلماتهای اروپای از تمایل سران اتحادیه اروپا برای با گشت به میز مذاکرات با ایران سخن گفته بودند. آنها بر این نکته تاکید کرده بودند که باید اعتماد میان تهران و اروپا بازسازی شود. دیپلماتهای اروپایی همچنین درخواست ایران برای از سرگیری مذاکرات را بدون پیششرط و تعلیق فعالیتهای هستهای قابل قبول ندانسته بودند. البته آنها پس از ارسال نامه لاریجانی اعلام کردند که درخواست ایران را برای ادامه گفتوگوها که از ماهها پیش از دصور قطعنامه شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در وین قطع شده است بررسی میکنند. اما ظاهراً بررسی نامه علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی توسط برلین، پاریس و لندن، نتیجهای جز صدور بیانیهای در راستای قطعنامهها و بیانیههای دیگر اتحادیه اروپا در قبال ایران نداشته است.
حرف آخر ایران به اروپا
در همین حال علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی در گفتوگو با شکبه خبری بیبیسی به اروپا هشدار داد که «پیشنهاد از سرگیری مذاکره ب اروپا حرف آخر او است و ایران هرگز از قصدش برای غنیسازی اورانیوم به منظور تولید سوخت هستهای دست نخواهد کشید.» به گزارش ایسنا او همچنین گفت که اگر اروپاییها بار دیگر به ایران اصرار کنند تا فرآوری اورانیوم را متوقف سازد، مرتکب اشتباه میشوند و دستاوردهای بزرگتری را به مخاطره میاندازند. به اعتقاد لاریجانی فعالیتهای فرآوری اروانیوم حائز اهمیت چندانی نیست و از سوی غرب در مورد آن اغراق شده است. وی در عین حال خبر اخیر خبرگزاری رویترز مبنی بر اینکه «ایران به زودی مقادیر تازهای اورانیوم را در تاسیسات هستهای اصفهان فرآوری میکند» تائید کرد و گفت که ایران قصد دارد طی هفته جاری، محموله تازهای از اورانیوم خام را به کارخانه فرآوری خود در اصفهان تزریق کند. لاریجانی همچنین ارسال مواد خام به این کارخانه را اقدامی معمولی خواند. دبیر شورای عالی امنیت ملی این نکته را نیز اظهار داشت که ایران به همان ترتیبی که با چین، روسیه و غیرمتعهدها مذاکره میکند، میتواند مذاکرات ثمربخشی را با اروپائیان هم داشته باشد. علی لاریجانی دیروز در آخرین روز سیزدهمین همایش بینالمللی آسیای مرکزی و قفقاز در خصوص نامه روز یکشنبه خود به وزرای سه کشور اروپایی گفت که «تهران هنوز در خصوص این نامه جوابی از اروپا دریافت نکرده و باید اجازه دهیم این موضوع مسیر دیپلماتیک خود را طی کند.» به این ترتیب به نظر میرسد که ایران صدور بیانیه اتحادیه اروپا در نشست بروکسل را پاسخی به نامه خود به سران اتحادیه تلقی نمیکند و در کل انتظار پاسخی از نوع دیگر است.
پاسخ تهران به بیانیه اتحادیه اروپا
با این وجود حمیدرضا آصفی سخنگوی وزارت خارجه که یک روز قبل از برگزاری نشست وزاری خارجخ اتحادیه اروپا از آنها خواسته بود که از اتخاذ رویکردهای غیرمسئولانه در قبال تهران بپرهیزند، دیروز به سران اتحادیه اروپا به دلیل صدور بیانیهشان پاسخ داد. سخنگوی وزارت خارجه در این پاسخ نسبت به عمق ناآگاهی اتحادیه اروپا از تحولات جهانی و ایران اظهار تاسف کرد. به گزارش ایرنا حمیدرضا آصفی در واکنش به این بیانیه گفت: با وجود جنایات روزافزون رژیم صهیونیستی و نقض مکرر و هر روزه حقوق بشر توسط این رژیم، اتحادیه اروپا در بیانیه خود از کنار آن بیتفاوت گذشته است در حالی که افکار عمومی جهان و به ویژه مسلمانان در انتظار رویکرد مسئولانه کشورهای اروپایی در این خصوص هستند. آصفی خاطرنشان کرد: اگر اتحادیه اروپایی مایل است به توصیههای آنان توجه شود، باید از خود شروع کند و برای رفع تبعیض، نقض حقوق بشر و به ویژه حقوق اقلیتها و مسلمانان گامهای اساسی بردارند و آن را در بیانیههای خود منعکس کنند. او با بیان اینکه اروپا باید برای حمایت از گروههای تروریستی سرزنش شود اظهار داشت: مقابله با این پدیده شوم، یک حرکت جمعی، غیرگزینیشی و صادقانه را میطلبد که ایران خود از پیشگامان و قربانیان این راه بوده است، همچنان که نقش ایران در ایجاد ثبات و امنیت در منطقه به ویژه در عراق و افغانستان بر کسی پوشیده نیست. آصفی تصریح کرد: ایران از گفتوگو و دیالوگ از موضع برابر و احترامآمیز بدون پیششرط استقبال میکند و رویکردهای مداخلهجویانه و تبعیضآمیز از جمله در زمینه حقوق بشر را غیرقابل قبول دانسته و آن را نفی میکند. وی تاکید کرد: اتحادیه اروپا باید بداند که گفتوگوهای طرفین در زمینههای گوناگون بوده و ابعاد مختلف را در بر میگیرد و لازم است به صورت متوازن در نظر گرفته شود و موضوعات و گفتوگوهای مورد علاقه باید با تفاهم و توافق طرفین انجام پذیرد. آصفی همچنین با تاکید بر حقوق مشروع جمهوری اسلامی ایران در استفاده از فناوری صلحآمیز هستهای گفت: ایران از حقوق خود صرفنظر نخواهد کرد و اروپا باید به توافقهای گذشته خود در این زمینه پایبند باشد و به دور از زیادهخواهی، حقوق ایران را به رسمیت بشناسد تا زمینه تفاهم و پیشرفت حاصل شود.
نشست مشترک با نمایندگان اعضای شورای حکام
از سویی دیگر منوچهر متکی وزیر خارجه ایران روز گذشته در نشستی مشترک با نمایندگان دیپلماسی کشورهای مختلف به تشریح دیدگاهها و برنامههای ایران در خصوص مسائل هستهای پرداختو به گزارش فارس در این جلسه که در محل وزارت خارجه برگزار شد و سفرا و نمایندگان کشورهای عضو شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در آن حضور داشتند، در خصوص اجازه بازرسی نامحدود به بازرسان آژانس و همکاری کامل با آنها گفتوگو شد. برگزاری این نشست از آنر و اهمیت دارد که تهران سوم آذر (24 نوامبر) در انتظار برگزاری جلسه پائیزه 35 عضو شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی جهت بررسی پرونده هستهای ایران است. جلسهای که بیتردید بیانیه روز گذشته اتحادیه اروپا در مورد ایران در نتیجه آن بیتاثیر نخواهد بود. چرا که اروپا به عنوان اعضای اصلی مخالف فعالیتهای هستهای ایران خواستار تعلیق کامل این فعالیتها است و از طرفی ایران نیز بر حق مشروع خویش در دستیابی به فناوری صلحآمیز هستهای اصرار دارد. اما در حالی که اتحادیه اروپا برای ادامه گفتوگوهای خود با تهران پیششرط تعیین کرده است، به نظر میرسد که تجدیدنظر سیاستهای کشورهایی مانند هند نسبت به ایران که به قطعنامه تابستانی شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی در قبال تهران رای مثبت داده بودند، در جلسه 24 نوامبر شورای حکام بتواند از ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت جلوگیری کند.