درحالی که فقط چهار روز تا آغاز نشست سران 8 کشور صنعتی جهان در سن پترزبورگ باقی مانده، محافل سیاسی در غرب تلاش فراوانی می کنند تا مسئله هسته ای ایران را بدل به موضوع اول این نشست کنند.
نشست سران کشورهای عضو G8 15 تا 17 جولای 2006 (24 تا 26تیرماه) در روسیه گردهم خواهند آمد و مهم ترین موضوعی که در این نشست درباره آن بحث خواهد شد افزایش فشار به روسیه برای همراه شدن با غرب علیه برنامه هسته ای ایران خواهد بود.
روزنامه فایننشال تایمز روز گذشته در تحلیلی در این باره نوشت: کشورهای غربی تلاشهای خود را برای جلب حمایت چین و روسیه در اتخاذ یک موضع قاطع تر علیه برنامه هسته ای ایران، در نشست آتی سران گروه جی هشت (هشت کشور بزرگ صنعتی جهان) افزایش می دهند.
«دانیل دامبی» و «رولاخلف» نویسندگان این تحلیل خاطرنشان می کنند: آمریکا می خواهد به مسکو طرحی را در زمینه همکاری هسته ای غیرنظامی پیشنهاد دهد، البته به شرطی که روسیه کمک بیشتری را در متقاعد کردن ایران برای کاهش برنامه هسته ای خود ارائه دهد.
این روزنامه ادامه داد: آمریکا و اتحادیه اروپا بر استفاده از نشست سران گروه جی هشت در سنت پترزبورگ به عنوان یک منبع اصلی فشار بر ایران تمرکز کرده اند. اما روسیه می خواهد در این نشست بر امنیت انرژی تمرکز داشته باشد و این درحالی است که ایران گفته است تا ماه آگوست (خردادماه) پاسخ نخواهد داد.
«مارک فیتز پاتریک» کارشناس هسته ای در انستیتو مطالعات استراتژیک و بین الملل انگلیس گفت: «تا زمانی که ایرانیها پیشنهاد بین المللی را برای توقف غنی سازی را رد نکرده اند، روسیه و چین خواهند گفت که هیچ دلیلی برای رفتن به شورای امنیت وجود ندارد.»
دیپلماتهای غربی می گویند: انتظار دارند علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران در دیدار امروز خود با مقامهای اروپایی، خواستار شفاف سازی در مورد پیشنهاد بین المللی شود نه آن که پاسخ قطعی به آن را بدهد.
به نوشته این روزنامه، اتحادیه اروپا در جستجوی علائمی خواهد بود که تهران با جدیت این پیشنهاد را تحت بررسی دارد.
در بخش دیگری از تحلیل فایننشال تایمز آمده است: اگر رویارویی با لاریجانی برای اروپایی ها ناامیدکننده باشد، اتحادیه اروپا و آمریکا در جستجوی جلب حمایت از روسیه و چین در نشست وزرای خارجه در پاریس برای اتخاذ یک موضع سخت تر بین المللی خواهند بود. این مسئله فضای نشست گروه جی هشت را تشکیل خواهد داد.
یک دیپلمات غربی مدعی شد: «ایرانیها گاهی وضعیت بین المللی را اشتباه محاسبه می کنند. روسها در سنت پترزبورگ خواهان یک بحث بزرگ نیستند.»
به نوشته فایننشال تایمز، ایران می تواند از گفتگوها برای بحث در مورد این مسئله استفاده کند که باید آن اجازه داده شود تا برنامه محدود غنی سازی و با نظارت سازمان ملل را حفظ کند.
در همین زمینه خبرگزاری رویترز هم با انتشار تحلیلی به جزئیات همکاری هسته ای که ادعا می شود مسکو و واشینگتن در اجلاس آتی گروه 8 درباره آن توافق خواهند کرد، پرداخت. این خبرگزاری نوشت: «سموئل بودمن» وزیر انرژی آمریکا درباره توافق احتمالی آمریکا و روسیه می گوید: ما امیدواریم که صنعت انرژی هسته ای جهانی مجددا احیا شود.
رویترز ادامه داد: پوتین خواستار ایجاد یک شبکه مرکزی بین المللی برای غنی سازی و استفاده بهینه از سوخت هسته ای است درحالی که آمریکا می خواهد این مسئله تضمین شود که تعداد کمی از کشورها، مسئولیت انرژی هسته ای را برعهده گیرند و این انرژی به دست کشورهایی نظیر ایران و کره شمالی نیفتد.
«یوگنی ولیکف» رئیس موسسه روسی کورچاتف که یک آزمایشگاه مهم هسته ای در روسیه است، می گوید: برخی از اختلافات در طرح آمریکا و روسیه وجود دارد و فکر می کنیم که باید در سیستم کنترل بین المللی انعطافی وجود داشته باشد تا اینکه کشورها را جدا کنیم و به سیاه و سفید تبدیل کنیم.
در خبری دیگر رومانو پرودی نخست وزیر ایتالیا هم اعلام کرد به احتمال زیاد ایران موضوع اصلی اجلاس گروه 8خواهد بود.
پرودی در مصاحبه با روزنامه ایزوستیا چاپ مسکو گفت: مهم این است که در اجلاس گروه هشت چارچوب زمانی حل موضوع هسته ای ایران مشخص شود.
وی افزود: ایتالیا برای موضوع هسته ای ایران در اجلاس گروه هشت اهمیت زیادی قائل است.
پرودی گفت در این اجلاس نمایندگان کشورهایی حضور دارند که فعالانه از روابط دو جانبه با ایران حمایت می کنند.
از مجموعه این اخبار می توان چنین برداشت کرد که غرب به خصوص آمریکا محاسبه فراوانی بر روی اجلاس آتی G8جهت افزایش فشار به ایران انجام داده است. از لحن مقامات آمریکایی هم پیداست که در این مورد برنامه ریزی مفصلی انجام داده اند. به عنوان نمونه نیکلاس برنز معاون وزیر امورخارجه آمریکا که مسئولیت پرونده هسته ای ایران را در ایالات متحده به عهده دارد اخیراً گفته است: ایران در تلاش برای دور کردن آمریکا از متحدانش در اروپا، روسیه و چین شکست خورده است.
وی اضافه کرده است: آنها یا باید با ما مذاکره کنند و یا اقدامات بعدی در شورای امنیت انجام خواهد شد. به عقیده تحلیلگران داخلی ایران اهمیت اجلاس G8 در تغییر مسیر پرونده هسته ای ایران بزرگنمایی شده است. برخی از این تحلیلگران می گویند نه قرارداد هسته ای آمریکا و روسیه که این روزها بحث هایی درباره آن در جریان است، قطعی است و نه حتی اگر قطعی باشد اثر فوری روی پرونده ایران خواهد گذاشت. بعلاوه اقدام علیه ایران در شورای امنیت همچنان با همان مشکلاتی مواجه است که پیش تر بود و روس ها و چینی ها حاضر نیستند به گفته خودشان قدم روی پله اول نردبان برخورد با ایران بگذارند چون در آن صورت مجبور خواهند بود این راه را تا آخر بروند و این چیزی است که تمایلی به آن ندارند. بعلاوه مشخص نبودن پاسخ قطعی ایران به پیشنهاد گروه 6، اعضای G8 را برای تصمیم گیری در مورد ایران در موقعیت دشواری قرار خواهد داد.
آنها برای اعمال فشار بیشتر به ایران با مقاومت طرف هایی مانند روسیه، چین و برخی اروپایی ها مواجه خواهند بود که می گویند ایران با یک رویکرد مثبت در حال بررسی این پیشنهاد است و نباید فضا را به سمت تهدید و برخورد که می تواند منجر به تغییر رویکرد ایران شود، سوق داد. به همین دلیل برخلاف آنچه آمریکایی ها سعی می کنند وانمود کنند سختی های مواجهه با ایران تازه در پیش است نه اینکه پشت سر گذاشته باشد.