اولین بار کمپانی مرک آلمان اکستیسی را به عنوان یک داروی ضد اشتهاء و لاغری به ثبت رساند، ولی به دلیل عوارض جانبی فراوان آن به بازار عرضه نشد. این دارو پس از استفاده ارتش آمریکا به عنوان داروی اعترافگیری و سپس توسط روانپزشکان برای افزایش خودشناسایی، راهی بازارهای غیرقانونی مواد مخدر شد.
امروزه اکستیسی به عنوان ارزانترین ماده مخدر در آمریکا و اروپا شناخته شده است. قیمت هر قرص آن در بلژیک 1 یورو، در انگلستان معادل 10 یورو و در آمریکا معادل 25 یورو است. این ماده مخدر در آمریکا در طبقه داروهای کلاس I و در انگلستان در طبقه داروهای A قرار دارد و دو کشور اخیر مشمول قانون سوءمصرف مواد مخدر مصوب 1971 میباشد. این دو طبقه در این کشورها نشاندهنده سنگین بودن ماده مخدری است که به این طبقات تعلق دارد.
با این حال طبق گزارش سازمان ملل متحد مصرف اکستیسی در جهان بین سالهای 1995 تا 2000 هفتاد درصد افزایش یافته و به عبارتی میزان ممنوعیت، تاثیر چندانی بر جلوگیری از آن نداشته است. در هلند نیز که میزان مصرف مواد مخدر در ده سال گذشته یا رو به کاهش بوده و یا ثابت مانده است، میزان مصرف این ماده مخدر در حال افزایش بوده است. نکتهای قابل توجه درخصوص این ماده مخدر این است که رسانههای گروهی، به خصوص در کشور ما بیش از آنکه در خصوص واقعیتهای مربوط به آن در راههای پیشگیری و کاهش صدمات این ماده مخدر مطلبی بنگارند، به طرح مسائل اغراقآمیز و خلاف واقع دست میزنند که نه تنها نتیجه مثبتی در کاهش خطرات آن در پی ندارد بلکه باعث سر درگمی و بیتوجهی مصرفکنندگان و بیاطلاعی از نحوه مقابله با عوارض آن میشود این مقاله در صدد است تا نشان دهد که وجود ناخالصیها و قرصهای تقلبی موجود در بازار بیش از قرصهای خالص اکستیسی خطر آفرین است.
نام شیمیایی اکستیسی، 3 و 4 متیلن دری اکسی متیل آمفتامین است که در مجامع علمی و پزشکی به نام MDMA، که از حروف اول نام شیمیایی آن اقتباس گردیده، مشهور است. بسیاری از مصرفکنندگان آن را بطور اختصاری E مینامند و در آمریکا عنوان Xیا XTC برای آن انتخاب شد و سپس در مناطق دیگر جهان نیز به این نام خوانده شد.
MDMA به خانواده مخدرهای فن اتیل آمین تعلق دارد و از این لحاظ به مسکالین و MDA شبیه است. گاه از MDMA به عنوان یک «محرک توهمزا» یا یک «آمفتامین روانگردان» یاد میشود که تصوری نادرست است، در حالی که گزارشات فراوانی از این نوع آثار با LSD در دست است. در خصوص MDMA چنین گزارشاتی نادر است. در واقع اغلب آنان چیزی که به عنوان X فروخته میشود MDA است که اثرات شدیدتر و قویتری دارد و یا MDEA با نام شیمیایی 3 و 4 متیلن دی اکسی اتیل آمفتامین که گاه با نام MDE خوانده میشود و آن هم آثار قویتری دارد و مدت اثر آن تنها 2 ساعت است.
اثرات نا مطبوع MDMA
با شروع مصرف، نتظیم حرارت بدن بهم میخورد. دمای بدن یا کاهش مییابد و یا افزایش مییابد و یا ممکن است ابتدا یکی و سپس دیگری اتفاق بیفتد. افزایش بیش از حد دمای بدن میتواند باعث شوک حرارتی گردد. ضربان قلب و فشار خون معمولاً افزایش مییابد مصرفکننده ممکن است احساس خشکی در دهان، تاری دید و سردی نماید و حرکت غیر ارادی چشمها را تجربه کند.
گاه حرکت غیرارادی عضلات و انبساط عضلات باعث کرامپ، گرفتگی یا کشیدگی عضلات میشود و این موضوع مخصوصاً در عضلات تحتانی صورت و فک باعث دندان سایی و کج شدن فک میشود و ممکن است به پشت دندانها آسیب وارد نماید. احساس آرامش ناشی از مصرف MDMA یک حالت سفسطهآمیز دارد. به این معنا که مصرفکننده نسبت به آنچه که در بدنش اتفاق میافتد بیاطلاع میماند و با توجه به اینکه فعالیت بدنی برای وی راحتتر شده و درد و خستگی کمتری را حس میکند شروع به رقصیدن میکند که ممکن است ساعتها به طول بیانجامد و به همین دلیل روزهای بعدی را با احساس خستگی و افسردگی طی مینماید. اوج افسردگی بین 1 تا 3 روز پس از مصرف است. این معضل در اروپا، در اثر مصرف زیاد X در آخر هفتهها، سندرمی بنام «افسردگی وسط هفته» ایجاد میکند و افسردگی تبدیل به یک مشکل طولانی مدت میگردد.
موارد هپاتیت ونارسایی کبدی در مصرفکنندگان MDMA بسیار زیاد است و کسانی که بطور مداوم از MDMA استفاده میکنند ممکن است دچار ناراحتیهای روانی پس از مصرف نظیر جنون، هذیانگویی، هیجان، حملات اضطرابی، بیخوابی و کابوس شوند. عوارض جسمی مصرف دراز مدت گاه شامل ابتلا به سرماخوردگی، سرفه، ناراحتیگلو، آنفولانزا است و در زنان ممکن است منجر به التهاب تخمدان و برفک نیز شود. آخرین تحقیقات دانشمندان نشان میدهد که مصرف مواد مخدر به طور کلی باعث کاهش تراکم نرونهای سروتونین در مغز میشود و علاوهبر آن به نظر میرسد که کاهش میزان سروتونین با افزایش استفاده از MDMA در ارتباط است. در انگلیس پس از یک مورد کالبد شکافی مغز یک مصرفکننده سنگین اکستیسی با 26 سال سن، که در اثر مصرف بیش از حد آن فوت نموده بود، دریافتند که مغز وی بین 50 تا 80 درصد سروتونین کمتری نسبت به یک فرد عادی دارد.
البته محققین «مرکز بهداشت روانی و اعتیاد تورنتو» میگویند که «مشکل است که بتوان از این نمونه نتایجی را استخراج کرد و هیچ دلیلی وجود ندارد که از دست دادن سروتونین تاثیر منفی بر سلامتی مغز داشته باشد.»
مسئلهی آسیب مغزی ناشی از مصرف MDMA، مسئلهای چندان روشنی نیست، برخی از پزشکان معتقدند که اگر کاهش سروتونین به اثبات برسد، همین به معنای آسیب مغزی است. در حالیکه روشن نیست که آیا تاثیر MDMA بر سروتونین دائمی است یا خیر؟ یا آیا این تاثیر باعث اعتیاد در مصرفکنندگان میشود یا خیر؟ برخی از مردم نسبت به مواد مخدر حساسند و در این صورت حتی کمترین دوز از این ماده ممکن است باعث مرگشان شود، مانند کسانی که از نارسایی شدید کبدی رنج میبرند و نیاز به پیوند دارند.
مهمتری عامل مرگ در اثر مصرف، افزایش بیش از حد دمای بدن است. این مسئله بیشتر در جشنها و کلوپها اتفاق میافتد که فرد بدون خستگی شروع به رقصیدن میکند. در این حالت از دست دادن آب بدن از طریق تعریق و حتی اشک و کمبود هوا در محیط نیز میتواند عاملی برای افزایش حرارت بدن باشند.
مسئلهای که قبلاً به عنوان حالت سفسطهآمیز آرامش بدن ذکر کردیم میتواند باعث شود تا بالا رفتن دمای بدن که به شکل خطر آفرینی اتفاق میافتد، قابل درک نباشد. در واقع همانطور که پاها خستگی را درک نمیکند، بدن نیز علایم افزایش دما را حس نمیکند. در برخی موارد که به مرگ منجر میشود، حرارت بدن به 43 درجه سانتیگراد (110 درجه فارنهایت) نیز میرسد. در حالی که درجه حرارت طبیعی بدن 37 درجه سانتیگراد (6/98 درجه فارنهایت) است.
افزایش دمای بدن چگونه باعث مرگ میشود؟
وقتی دمای بدن شروع به افزایش میکند، لختههای کوچک خون در داخل رگها و جریان خود ایجاد میشود. به این وضعیت، انعقاد درون رگی (درون وریدی) یا DIC میگویند. این لختهها باعث کاهش عامل ضروری انعقاد خون و آسیب رساندن به خونرسانی و بافت مغز میشود. نقصان عامل انعقاد خود خطرات زیادی در بر دارد، در این حالت اگر یک خونریزی در اثر ضربهای به مغز ایجاد شود باعث مرگ فرد میشود. کل این فرآیند ظرف چند ساعت اتفاق میافتد.
«دختر نوجوانی که در جشن تولد 18 سالگیاش که تنها یک قرص اکستیسی مصرف کرده بود، بر اثر مسمومیت با آب در بیمارستان بروم فیلد در چلمز فورد به حالت کما فرو رفت و دیگر باز نگشت. دکتر پائولا لامیز پاتولوژیست بیمارستان صورتجلسهای از فوت وی تهیه و به پزشکی قانونی ارسال نمود. مسمومیت با آب زمانی اتفاق میافتد که شخص حداقل 3 لیتر آب بنوشد تا عمل انبساط رگهای وی انجام گیرد.
در تحقیقاتی که بین سالهای 1994 تا 1998 از آمار مرگومیر ناشی از مواد مخدر تهیه شده ارقام زیر بدست آمده است: «در حالی که 2601 مورد مرگ در اثر عوارض ناشی از متامفتامین رخ داده است، 27 مورد مرگ بر اثر عوارض MDMA گزارش شده است یعنی به نسبت 1/1 به 100.» در سال 1999میلادی 4705 مورد مرگ در اثر عوارض ناشی از هروئین در آمریکا گزارش شده است در حالی که 9 مورد مرگ ناشی از عوارض MDMA اتفاق افتاده است که این نسبت نیز 1 به 500 میباشد.