از 140 سال پیش که آبراهام لینکلن نامزد حزب جمهوریخواه ، رقیب دموکرات خود را شکست داد و در انتخابات سال 1860 به پیروزى دست یافت، تاکنون تحولات سیاسى ایالات متحده حول محور رقابت جمهوریخواهان و دموکراتها مىچرخد. این دو حزب با در اختیار گرفتن کلیه ابزارهاى سیاسى، اقتصادى و رسانهاى، ضمن تضمین تسلط خود بر شئونات زندگى سیاسى ملت آمریکا، به صورت دورهاى حکومت را در دست مىگیرند. با نگاهى به لیست روساى جمهورى ایالات متحده آمریکا مشخص مىشود که از سال 1860 تاکنون هیچ حزب دیگرى به غیر از دموکرات و جمهوریخواه نتوانستهاند به کاخ سفید راه پیدا نمایند.
البته در تمام این مدت احزاب مختلف ایالات متحده در انتخابات متعدد با احزاب بزرگتر به رقابت پرداختهاند و بعضاً نامزدهاى آنان آراى چشمگیرى نیز کسب مىنمودند. اما به دلیل ساختار دوحزبى و قطبىشدن جامعه، امکان هیچگونه پیروزى براى افراد خارج از دو حزب جمهوریخواه و دموکرات وجود نداشته است. آخرین تلاش گسترده، براى شکستن نظام دو حزبى حکومت در ایالات متحده از سوى «راس پرو» میلیاردر تگزاسى صورت گرفت که در انتخابات ریاست جمهورى سال 1992 با جورج بوش جمهوریخواه و بیل کلینتون دموکرات به رقابت برخاست. وى اگر چه توانست حدود 17 درصد از آراى مردمى را به خود اختصاص دهد اما در سیستم الکترال هیچ توفیقى به دست نیاورد
موفقترین نامزد حزب سوم در انتخابات ریاست جمهورى، تئودور روزولت بود که در سال 1912 از سوى حزب ترقىخواه در انتخابات شرکت کرد. روزولت پیش از آن و در پى مرگ ویلیام مک کینلى به عنوان معاون رئیسجمهور، جانشین وى شده بود و به مدت 7 سال ریاست جمهورى ایالات متحده را بر عهده داشت. در انتخابات سال 1912 جمهوریخواهان ویلیام تافت رئیسجمهور مستقر را نامزد خود اعلام کردند و تئودور روزولت نیز از حزب ترقىخواه وارد انتخابات شد. نتایج انتخابات به رغم شکست نهایى روزولت، کاملاً به نفع وى بود. درحالى که رئیسجمهور تافت تنها 8 راى الکترال کسب کرد، 88 راى الکترال به روزولت تعلق گرفت و وى توانست 4/27 درصد آراى مردمى را به خود اختصاص دهد. آراى مردمى ویلسون که به کاخ سفید راه یافت تنها 8/41 درصد بود.
رقابت میان دو حزب عمده کشور در جریان انتخابات ریاست جمهورى نشان مىدهد که طى 140 سال گذشته، جمهوریخواهان در راهیابى به کاخ سفید به مراتب بیشتر از دموکراتها موفقیت داشتهاند. در این مدت از 27 رئیسجمهور، 18 تن به حزب جمهوریخواه و 9 تن به حزب دموکرات تعلق داشتهاند. همچنین جمهوریخواهان از 140 سال، 84 سال در کاخ سفید مستقر بودهاند درحالى که سهم دموکراتها 56 سال است. به عبارت دیگر از 140 سال پیش تاکنون، جمهوریخواهان 60 درصد و دموکراتها 40 درصد روساى جمهورى آمریکا را تحت کنترل داشتهاند. البته دموکراتها در دوران پس از جنگ جهانى به دلیل اصلاحات اجتماعى روزولت از اقبال بیشترى برخوردار بودهاند. پس از درگذشت فرانکین روزولت در سال ،1945 27 سال از دوران ریاست جمهورى به دموکراتها و 28 سال نیز به جمهوریخواهان اختصاص یافته است.
علاوه بر دوره استقرار هر یک از احزاب دموکرات و جمهوریخواه در کاخ سفید، از آراى الکترال هر یک از دو حزب نیز مىتوان به میزان موفقیت آنان در رقابتهاى سیاسى پى برد. از سال 1948 تا سال، 2000 14 انتخابات ریاست جمهورى برگزار شده است که از این میان جمهوریخواهان در 8 انتخابات و دموکراتها 6 انتخابات به پیروزى دست یافتند. میزان کسب آراى الکترال در این اتنخابات مىتواند بیانگر آن باشد که هر یک از دو حزب تا چه اندازه در سطح ایالات متحده آمریکا مورد پذیرش واقع شدهاند.
به عبارت دیگر این مقایسه نشان مىدهد که کدام یک از دو حزب دموکرات و یا جمهوریخواه در جریان انتخابات ریاست جمهورى به پیروزى گستردهترى دست یافتهاند.
با نگاهى به جدول فوق مشخص مىشود که جمهوریخواهان در مقایسه با دموکراتها از موقعیت بیشترى در جلب آراى ایالتها برخوردار هستند و هرگاه در انتخابات به پیروزى دست یافتهاند، از اقبال عمومى در ایالتها برخوردار بودهاند.
یکى از عمدهترین دلایل این امر مىتواند در پایگاه اجتماعى حزب موردنظر باشد. از لحاظ تقسیمبندى جغرافیایى و منطقهاى، دموکراتها بیشتر در شهرهاى بزرگ و پرجمعیت محبوبیت دارند در حالى که شهرهاى کوچک و مناطق روستایى از برنامه جمهوریخواهان حمایت مىکنند. به همین دلیل پراکندگى هواداران جمهوریخواه از دموکراتها بیشتر است و همین موضوع نیز به جمهوریخواهان کمک کرده است در انتخابات با گستردگى بیشترى به پیروزى دست یابند.
توازن سیاسى در کنگره
برخلاف قوه مجریه که حزب جمهوریخواه در آن سهم بیشترى را به دست آورده است. در کنگره، دموکراتها بهتر عمل کردهاند. دموکراتها از 74 دوره قانونگزارى کنگره از سال 1855 تا سال 2003 به مدت 64 سال اکثریت را در دست داشتهاند درحالى که جمهوریخواهان تنها در 50 سال اکثریت کرسىهاى کنگره را در اختیار داشتهاند. در همین مدت نیز 35 سال کرسىهاى کنگره میان دو حزب دموکرات و جمهوریخواه تقسیم شده بود.