* پیرو آخرین تحولاتی که بر سر راه عادی سازی روابط دیپلماتیک میان ایران و مصر اتفاق افتاده است این نگرش در دیپلماسی خارجی جمهوری اسلامی را چطور ارزیابی می کنید؟
** برای حفظ مصالح و منافع مملکت ناگزیر هستیم تا نگاهی واقع بینانه به شرایط و اوضاع و احوال منطقه و جهان داشته باشیم. در شرایط موجود با تحولاتی که در منطقه ما رخ داده، روابط برخی کشورهای منطقه با آمریکا تا حدودی رو به سردی گذاشته است و جنبه حسنه خود را نیز تا حدودی از دست داده است؛ می توان گفت نوعی شرایط انفعالی بر روابط آنها با آمریکا حاکم شده است؛ آمریکا نیز در استراتژی کلان منطقه ای خود در مقام تغییر ساختار سیاسی برخی از این جوامع برآمده است و کشورهای مذکور به نوعی اشتراک نظر نسبت به وضعیت پیش آمده رسیده اند و بر آن هستند که با برقراری روابط نزدیک تر با یکدیگر در مقام ایستادگی در مقابل تهدیدات بالقوه مطرح شده در منطقه برآیند؛ بدیهی است در پرتو رویدادهای جدید، کشورهای منطقه مانند مصر، عربستان، ایران حتی تا حدودی ترکیه و سوریه برآن شده اند که اختلافات گذشته خود را فراموش کرده و نوعی همکاری را در رابطه با سیاست های منطقه ای در پیش گیرند؛ در این مورد مصر و ایران دو کشور مهم منطقه بوده و هستند، این دو کشور چندی پیش به این نتیجه رسیدند که نیاز به نوعی همکاری نزدیک با یکدیگر دارند، به خصوص در هراس شرایط موجود منطقه؛ همان گونه که پیش از این اشاره شد، دو کشور در قبال مسئله عراق و پیامدهای مربوط به آن سعی دارند کم وبیش خط مشی مشترکی را در پیش گیرند، به عبارت دیگر شرایط و حوادث منطقه دیکته کننده منطقی است که اقتضا می کند کشورهای مورد بحث مشکلات پیشین را پشت سر گذاشته و راه نوعی همکاری را در پیش گیرند.
* بسترسازی ها و فراهم آمدن زمینه های جدید همکاری میان دو کشور چه تأثیری بر موضع ایران در قبال روند صلح خاورمیانه خواهد گذاشت؟
** اعاده روابط کامل دیپلماتیک میان ایران و مصر به نوبه خود گامی روبه جلو در جهت تعدیل نسبی موضع ایران در قبال مسئله اعراب و اسرائیل خواهد بود؛ خصوصاً با علم به این که مصر و اردن از سال ها پیش روابط دیپلماتیک با اسرائیل داشته اند و شدیداً خواهان تحقق برنامه صلح از جمله طرح «ردمپ» بوده اند؛ نکته دیگر این که خود ایران نیز با طرح مسئله ارجاع آینده فلسطین به آرای اکثریت مردم این سرزمین عملاً به واقعیت ها بیشتر نزدیک شده است، فراتر از آن همان گونه که بارها آقای خاتمی نیز اشاره کرده اند در صورتی که کشورهای عربی منطقه به ویژه سازمان آزادی بخش فلسطین خواهان تحقق صلح با اسرائیل باشند، ایران در مقام مخالفت و مقابله جویی با چنین روندی بر نخواهد آمد.
* به این ترتیب آغاز همکاری دوجانبه ایران و مصر را می توان در پیشبرد صلح و ثبات در خاورمیانه موثر دانست؟
** به طور کلی بهبود و توسعه روابط حاکی از اتخاذ سیاست خارجی واقع بینانه است به خصوص در شرایط فعلی که اکثر کشورهای خاورمیانه همان گونه که گفته شد دچار روابط انفعالی با آمریکا شده اند و در مقابل برنامه های آتی آمریکا برای منطقه خاورمیانه دغدغه ها و نگرانی های جدی دارند، به دیگر سخن اکثر کشورهای منطقه در وضعیت مشترکی از این لحاظ قرار گرفته اند، به همین جهت بر آن شده اند که راه همکاری بیشتری را با یکدیگر در پیش گیرند تا قادر باشند به نحو مقتضی در قبال رویدادها و پیشامدهای آینده توان ایستادگی و در صورت امکان مقابله جویی پیدا کنند.
* قطع رابطه دیپلماتیک با مصر سال ها پیش صورت گرفت. در حالی که امروز شاهد از سرگیری دوباره این رابطه هستیم؛ اتخاذ چنین سیاستی در قبال مسایل دیگری که با اقتضائات آن دوران تصمیم گیری شده اند، با توجه به جدید ترین تحولاتی که در ارتباط با رابطه ایران و آمریکا اتفاق افتاده و برخی آن را دیپلماسی زلزله نام نهاده اند آیا می توان با اتخاذ چنین سیاستی بر این قطع رابطه نیز مهر پایان زد و زمینه های از سرگیری رابطه دوباره میان دو کشور را مهیا کرد؟
** جمله معروفی از «هراک لیت»، فیلسوف بزرگ یونانی وجود دارد که می گوید: «در یک رودخانه دوبار نمی توان داخل شد» یعنی هر لحظه، شرایط رودخانه با لحظه پیش متفاوت است و آن پدیده و فردی هم که داخل این رودخانه می شود با لحظات قبل خود تا حدودی متفاوت است و تغییراتی در او اتفاق افتاده است؛ در هر حال طی ۲۵ سال گذشته، جهان با تحولات شگرفی روبه رو بوده است، امپراتوری بزرگ شوروی دچار فروپاشی گردیده، ۱۴ کشور تازه استقلال یافته از دل آن خارج شده اند، تقسیم اروپا پایان پذیرفته، وحدت آلمان محقق شده است، نظام دوقطبی جای خود را به نظام یک قطبی داده و جهانی شدن به عنوان روندی گریزناپذیر منطق خود را بر جهان و جهانیان تحمیل کرده است.
در طی ۱۰ سال اخیر نظم نوین جهانی دو بار در مظان باز تعریف قرار گرفته است، در چنین شرایطی پایبندی به منطق و شرایط ۲۵ سال پیش خلاف واقعیات، مقتضیات و منطق زمان است، بنابراین عقل سلیم و نگرش خردمندانه نسبت به واقعیات و امکانات وقت ایجاب می کند که راه سازگاری با شرایط و اوضاع و احوال وقت در راستای حفاظت از مصالح و منافع مردمی و ملی پیش گرفته شود؛ به عبارت دیگر تخاصم و جدایی فراموش شده و راه همزیستی به عنوان حداقل و همکاری به عنوان رویه ای متداول پیش گرفته شود. روابط با آمریکا نیز چیزی خارج از این مقوله و تجزیه و تحلیل نیست، شرایط موجود ایجاب می کند که برای حل مسایل و مشکلات خودبا آمریکا راه تساهل و سازگاری براساس منافع متقابل را مدنظر قرار دهیم؛ به ویژه زمانی که اظهارنظر و تمایل اولیه از سوی آمریکا صورت گرفته است قرین مصلحت است که چنین فرصتی را با دید مثبت نگاه کرده و در پی آن تصمیمات سازنده گرفته شود.
* در این میان بیم آن نیز می رود که مصالح ملی و منافع ملت ایران، تحت الشعاع قرار گیرد...
** ببینید، سیاست عبارت است از فن و رمز تشخیص امکانات و واقعیات و بهره برداری صحیح از آن در جهت تحقق منافع ملی. آمریکا به عنوان یک قدرت جهانی دارای منافع و نفوذ گسترده جهانی است، فراتر از آن این کشور در موارد گوناگون بر آن بوده که مانع تحقق منافع حیاتی ایران در آسیای مرکزی، قفقاز و نقاط دیگر منطقه شود اما از سوی دیگر تحولات منطقه ای و جهانی سبب شده که نوعی همسویی بین منافع ایران و آمریکا در نقاطی مانند افغانستان و عراق پدیدار شود که ما آنها را فرصت های قابل استفاده تلقی می کنیم.
بدیهی است در شرایطی که بسیاری از دولت های کشورهای جهان چون روسیه، چین و ویتنام با تمام سوابق تلخ گذشته به این نتیجه رسیده اند که منافع امروز آنها اقتضاء می نماید به نوعی راه همسویی با آمریکا را در پیش گیرند، دولت ایران نیز به منظور رفع مشکلات موجود بین دو کشور و آماده سازی زمینه برای بهبود هر چه بیشتر مسایل و مشکلات داخلی مانند جلب سرمایه گذاری خارجی، کاهش آمار بیکاری، پایان دادن به روند روزافزون تورم، عدم موازنه پرداخت ها، عدم موازنه بودجه و فراتر از آن تحقق هر چه بیشتر حقوق بشر و آزادی های اساسی باید اقدامات مناسب و صحیحی را انجام دهد، همان طور که گفته شد حصول این مقاصد تا حدود زیادی منوط به حل وفصل مسایل و مشکلات خارجی با دیگر کشورها، بلوک های اقتصادی موجود به ویژه آمریکا اتحادیه اروپا و...است. اینک که جمهوری اسلامی به برخی ادعاهای آمریکا چون الحاق به پروتکل کنوانسیون منع گسترش سلاح های هسته ای پاسخ مثبت داده و آن را پذیرا شده است، در مورد مبارزه با تروریسم بین المللی نیز اعلام همسویی اصولی کرده است.