عملکرد رسانه های مهم خبری غرب در جنگ با عراق، میزان پایبندی آنان به انگارهایی چون حفظ اصول بیطرفی، استقلال و پرهیز از هرگونه پیشداوری در امر اطلاع رسانی صادقانه! به مخاطبان را به نمایش گذاشت.
در حالی که شبکه های خبری رسانه های غربی در تصاویر تلویزیونی خود از جنگ در عراق بارها بینندگان را محو صحنه هایی چون شلیک سلاح های پیشرفته، بمباران های سنگین دشمن، تسلیم شدن نیروهای عراقی، جولان سربازان و افسران به ظاهر شاداب مهاجم در عقبه خطوط مقدم، پرتاب کردن تکه شکلاتی برای کودکان منطقه تصرف شده و عبور و مرور آزادانه مردم مناطق اشغالی می کردند، هیچگاه تصویری از نبردهای سنگین و خونین خط مقدم نبرد، کشته ها و مجروحان قطع عضو شده نیروهای آمریکایی و انگلیسی و درماندگی این نیروها از تصرف مناطقی که قرار بود پس از بمباران های سنگین، برق آسا تصرف شود، برای مخاطبان خود به نمایش نگذاشتند.
در این گزارش بخشی از سیاست ها و جهت گیری خبری «فاکس نیوز» یکی از شبکه های خبری و تلویزیونی آمریکا که اخبار جنگ را در چند روز اول نبرد در عراق، به سراسر دنیا مخابره کرد، در محک نقد قرار می گیرد.
از آنجا که این شبکه خبری از سویی تقریبا با قطع کامل دیگر برنامه های خود اقدام به پخش اخبار و گزارش های جنگ می کرد و از سوی دیگر از نزدیکترین منابع خبری به پنتاگون (وزارت دفاع آمریکا) است می تواند در برآیند بررسی نقش و جایگاه رسانه ها در جنگ، به ویژه در جنگ عراق موثر باشد.
این گزارش کنکاشی بر روی خلاصه ای از مهمترین اخبار ترجمه شده این شبکه تلویزیونی است که بر روی تلکس خبرگزاری جمهوری اسلامی مورد استفاده قرار گرفته است.
شبکه تلویزیون بین المللی «فاکس نیوز» در اولین خبر خود از جنگ در عراق با اشاره به حملات هوایی و موشکی آمریکا به بغداد گفت: هدف از این حملات نابودی رهبری عراق بوده است اما تاکنون هیچ صدمه ای گزارش نشده است.
این شبکه بدون اشاره به منبع خبر، نوک تیز حملات رسانه ای خود را به طرف رهبران سیاسی کشور مقصد و به صورت مستقیم قرار داد.
شبکه خبری «فاکس نیوز» در اولین روز از حمله به نقل از منابع نظامی انگلیس اعلام کرد:20 درصد از نیروهای گارد ریاست جمهوری عراق خود را تسلیم کرده و یا قصد تسلیم شدن دارند.
این شبکه خبری بدون ذکر شواهد و استناد لازم از تسلیم شدن نیروهای گارد ریاست جمهوری عراق به طور گسترده خبر داد.
شبکه خبری «فاکس نیوز» در توجیه علت تسلیم شدن نیروهای عراقی- که در روزهای پس از آن غیرواقعی بودن این خبر مشخص شد- به گفته کارشناسان خود پیشروی زمینی نیروهای آمریکایی به سوی بغداد را علت اصلی موج این تسلیم ها دانست.
این شبکه به نقل از «دونالد رامسفلد» وزیر دفاع آمریکا اعلام کرد: روزهای ادامه حکومت صدام به شمارش معکوس افتاده است و نشانه هایی از تاثیر تهدید حمله همه جانبه آمریکا برای برانگیختن بسیاری از واحدهای نظامی عراق و فرماندهان آنها برای پذیرش آتش بس یا تسلیم شدن دیده می شود.
شبکه خبری آمریکایی فاکس نیوز در دومین روز از حمله گزارش داد:
«العبادی» از نزدیکان پسر صدام که دست راست وی محسوب می شد، به کویت گریخت.
این خبر درحالی منتشر شد که نه تنها دیگر رسانه های مهم خبری دنیا، بلکه دیگر رسانه های آمریکایی نیز چنین خبری را مخابره نکردند.
این شبکه بین المللی خبری در حالی گزارش داد که 40 عراقی در اطراف «ام القصر»، به اسارت درآمده اند، که برخی خبرگزاری ها و شبکه های خبری تعداد این اسرا را حداکثر 15 نفر اعلام کردند.
در سومین روز حمله به عراق شبکه خبری «فاکس نیوز» به نقل از منابع آمریکایی اعلام کرد: پس از بمباران پناهگاه های زیرزمینی در بغداد، صدام در حالی که بر روی یک برانکارد حمل می شد، دیده شده است.
این خبر در روزهای بعد هیچگاه تایید نشد و حتی از سوی خبرگزاری ها و فرماندهان آمریکایی نیز مورد تردید قرار گرفت.
اما همین شبکه تلویزیونی در روز نهم جنگ به نقل از مقام های دولت «بوش» گزارش داد که صدام هنوز کنترل ارتش خود را در دست دارد و از طریق دخمه های زیرزمینی در سراسر بغداد دستور نظامی صادر می کند.
شبکه بین المللی فاکس نیوز در همین روز با اشاره به اینکه تمامی سربازان لشکر 51 عراق و همچنین فرمانده کل این لشکر خود را تسلیم نیروهای ائتلافی کرده اند، افزود: هشت هزار نفر خود را تسلیم نیروهای آمریکایی کرده اند.
اعلام این خبر درحالی بود که تلویزیون «سی ان ان»، دیگر شبکه خبری آمریکا به نقل از مقام های پنتاگون تعداد اسرای عراقی را دوهزار نفر ذکر کرد.
از آنجاییکه خبر تسلیم شدن یک لشکر عراق می توانست با مقدمه چینی های شبکه خبری بین المللی و بخصوص آمریکایی درخصوص موفقیت قریب الوقوع در صحنه های نبرد ممکن باشد، اما خبرگزاری «الجزیره» قطر به نقل از سخنگوی وزارت دفاع عراق ضمن کذب خواندن این ادعا از خبرنگاران برای گفت وگو با فرمانده و کادر لشکر 51 عراق دعوت کرد.
در سومین روز از حمله به عراق شبکه خبری فاکس نیوز، خبر تصرف کامل جزیره «ام القصر» در جنوب عراق به دست «نیروهای ائتلافی» را پخش کرد.
در همین حال «سی ان ان» دیگر شبکه خبری آمریکا، نیز با پخش تصاویر مستقیمی از پرواز چند بالگرد نظامی در ارتفاع کم، مدعی شد که این صحنه مربوط به اولین تصویر زنده دریافتی از ام القصر است.
پخش این اخبار درحالی بود که هیچیک از رسانه های خبری منطقه ای سقوط بندر «ام القصر» را به نقل از منابع مستقل اعلام نکرده بودند و شبکه الجزیره نیز درباره سقوط «ام القصر» گفت: وضعیت بندر ام القصر که چهار روز مقاومت شدید از خود نشان داد، یک نمونه بارز از اشتباه غربی ها در محاسباتشان نسبت به روند جنگ علیه عراق است.
و خبرگزاری «رویترز» در ششمین روز از جنگ در عراق درباره تصرف «ام القصر» به نقل از یک سخنگوی نظامی انگلیس گزارش داد که نیروهای عراقی در این بندر درحال مقاومت هستند و شهر هنوز آزاد نشده است.
شبکه خبری «فاکس نیوز» در سومین روز از جنگ مدعی شد که مقام های عالی رتبه امنیتی و نظامی عراق درحال ترک پایتخت این کشور هستند و تاکنون تعدادی از آنها بغداد را ترک کرده اند و این روند رو به افزایش است.
این شبکه خبری هیچ اشاره ای به جزییات این خبر و تعداد مقام هایی که بغداد را ترک کرده اند، نکرد. در عین حال، صحت این خبر از سوی رسانه های خبری منطقه ای و بین المللی مورد تایید قرار نگرفت.
در چهارمین روز از جنگ علیه عراق، شکبه خبری «فاکس نیوز» بدون ذکر تلفات نیروهای آمریکایی و با اشاره به تاثیر نامطلوب میزان تلفات نیروهای انگلیسی بر افکار عمومی این کشور، بدون ذکر منبع و آمار مستند اعلام کرد: از زمان شروع جنگ، میزان تلفات و خسارات انگلیس بیش از آمریکا بوده است.
این شبکه خبری از تلفات نیروهای انگلیسی به عنوان یک عامل تحریک کننده که تاثیر نامطلوبی بر جامعه انگلیس و نوع نگرش آنها به همکاری با آمریکا در جنگ دارد، خبر داد.
شبکه تلویزیونی آمریکایی «فاکس نیوز» در سومین روز از حمله به عراق گزارش داد که نیروهای آمریکایی و انگلیسی یک کارخانه عظیم تولید سلاح های شیمیایی در نزدیکی شهر نجف واقع در 160کیلومتری جنوب بغداد را پیدا کرده و ژنرال اداره کننده این کارخانه را بازداشت کرده اند.
روزنامه اسرائیلی «جروز الم پست» نیز ادعا کرد که نیروهای ارتش آمریکا در یک مرکز در نزدیکی کربلا یک کارخانه سلاح های شیمیایی کشف کردند.
این درحالی است که وزارت دفاع آمریکا (پنتاگون) با اشاره به اینکه اظهارنظر درباره کشف یک کارخانه «عظیم» سلاح های شیمیایی در مرکز عراق «زودهنگام» است، افزود: مقام های پنتاگون اعلام کردند از هنگام آغاز جنگ تاکنون هیچ سلاح کشتارجمعی در عراق پیدا نکرده اند.
شبکه خبری «فاکس نیوز» در خبر دیگری بدون ذکر منبع و جزییاتی، از وجود گزارش هایی مبنی بر صدور دستور استفاده از سلاح های شیمیایی از سوی «صدام» خبر داد. این درحالی است که تا روز هفدهم جنگ هیچ خبری مبنی بر استفاده «صدام» از سلاح های شیمیایی در رسانه های بین المللی منتشر نشد.
این شبکه خبری آمریکایی در چهارمین روز از جنگ در عراق به نقل از یک مقام نظامی آمریکا گفت: بخش عمده شهر بصره به تصرف نیروهای آمریکایی درآمده است و نیروهای آمریکایی هم اکنون درحال از بین بردن آخرین مقاومت های نیروهای عراقی در داخل و اطراف این شهر هستند.
اما شبکه های خبررسانی منطقه ای با اشاره به مقاومت شدید نیروهای عراقی در مقابل مهاجمان از تصرف بخش هایی از بصره در روزهای نهم و دهم جنگ خبر دادند.
شبکه خبری فاکس نیوز برنامه های خود را با زیرنویس هایی با زمینه رنگ قرمز و عبارت «آمادگی برای جنگ» و یا «عملیات برای آزادسازی عراق» پخش می کند.
در سایت اینترنتی این شبکه خبری آمده است: «فاکس نیوز، شبکه مورد اعتماد مردم آمریکا.»
در بررسی مختصر عملکرد شبکه خبری فاکس نیوز و دیگر شبکه هایی که جهت گیری های مشابه داشته اند، می توان به نقاط مشترکی در این رسانه های بین المللی که خود منبع خبر بسیاری دیگر از رسانه های ملی، منطقه ای و محلی هستند، دست یافت.
- هزاران خبرنگار شبکه های بین المللی خبری به منطقه آمده بودند تا تصاویری از فتح خیالی و بی دردسر یک کشور جهان سومی، نقض تمامیت ارضی، شیوه های قانون شکنی بین المللی و تجاوز و بمباران ها را به نام «انسان دوستی» و «اعطای آزادی» به تصویر بکشند.
- شیوه عمل رسانه های مهم بین المللی در پوشش خبری جنگ در عراق، تمام آنچه را که به عنوان حفظ بیطرفی، از دستاوردهای دمکراسی و یکی از اصول خبرنگاری حرفه ای در دانشکده های غربی پایه گذاری و تدریس می شود، زیر سوال برد.
- استفاده از رسانه های صوتی و تصویری بین المللی به مثابه ابزار جنگی در دست نیروهای مهاجم برای تهدید و تحدید منافع ملی کشوری دیگر تجربه شد.
- تبدیل شدن رسانه های خبری و خبرنگاران به سخنگویان نظامی که هدف آنان تلاش برای تزلزل در روحیه دفاعی مردم کشوری است که با هدف دفع تجاوز به مقابله با مهاجمان پرداخته اند.
- سانسور تصویر واقعی جنگ بر صفحه تلویزیون و پخش تصاویر خنثی و یا حتی بازسازی شده از شیوه های نوین تحریف رویدادهای جنگ بود که رسانه های خبری بین المللی، بخصوص رسانه های غربی درگیر در جنگ، به نمایش گذاشتند.
- در این شبکه های بین المللی خبری، تحریف و پرده پوشی چهره زشت جنگ از جمله قتل انسان ها، نابودی امکانات زیربنایی شهری و تحقیر نیروهای کشور مدافع کمتر دیده شد.
- فریب بینندگان با القای خبرهایی غیرواقعی به منظور جلب حمایت آنان از جنگی که در حال حاضر از واقعیت و عوارض آن در آینده بی خبرند.