ارشاد علیجانی
گروه سیاسی : روابط تهران- آنکارا شاید در طول تاریخ هیچ گاه به این خوبی نبوده است. هر دو کشور با وجود تفاوت نگاه به برخی موضوعات اما مسیری را طی می کنند که شرکای منطقه ای نزدیکی برای هم باشند. نشان به آن نشان که داووداوغلو وزیر امور خارجه این کشور چند روز پیش ایران و ترکیه را فرانسه و آلمان منطقه خاورمیانه خواند. رفت و آمدهای دیپلماتیک بین تهران و آنکارا نیز به همین دلیل افزایش یافته است. این روزها تهران میزبان «مراد مرجان» رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس کبیر ترکیه است. او پس از دیدارهایی که با بروجردی همتای ایرانی اش، علی لاریجانی رئیس مجلس و متکی وزیر امور خارجه ایران و 18 سفیر کشورهای خارجی در تهران داشت، نشستی خبری در سفارت این کشور برگزار کرد.
او در پاسخ به این سوال «شرق» که ایران غنی سازی را به عنوان خط قرمز خود در مذاکرات مطرح کرده و غرب نیز خواستار پایان غنی سازی شده و آنها نیز این خط قرمز را مطرح کرده اند، ترکیه با توجه به نقشی که در مذاکرات ایران و غرب بر عهده گرفته، چه راه سوم و ابتکاری برای حل این مشکل دارد، گفت: «اگر مذاکرات را از ابتدا با خطوط قرمز شروع کنیم، آن زمان حل مشکلات ممکن نخواهد بود.»
رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس ترکیه ادامه داد: دنیا را نباید سیاه و سفید نگاه کرد. مواضع ما در قبال برنامه هسته ای ایران روشن و شفاف است. ترکیه مایل نیست هیچ کشوری در منطقه صاحب سلاح هسته ای شود و همین طور معتقدیم تمامی کشورها می توانند دارای انرژی صلح آمیز هسته ای باشند. مرجان افزود: ما فکر می کنیم خطوط قرمزی که از سوی غرب و ایران ترسیم شده محدود کننده مذاکرات است و معتقدیم این مسائل از طریق مذاکره و دیپلماسی قابل حل است.
او با بیان اینکه تمامی امکاناتی را که دیپلماسی در اختیار کشورها قرار می دهد باید به نحو مطلوب به کار گرفت، خاطرنشان کرد: ترکیه آنچه را که معتقد است درست است با طرفین در میان می گذارد.
رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس ترکیه با اشاره به حمایت ترکیه از مذاکرات ایران با 1+5 و مذاکرات مشابه آن گفت: شخصاً معتقدم ایجاد خطوط قرمز در مذاکرات صحیح نیست. مرجان ادامه داد: ما این تجربه را داریم که با توسل به مذاکرات می توان مسائل زیادی را پشت سر گذاشت. او با ذکر این نکته که الان زمان ایجاد و گسترش دشمنی نیست بلکه زمان استفاده از فرصت همکاری است، اظهار داشت: سنت هزاران ساله ایران و ترکیه به این موضوع کمک می کند تا صلح، ثبات و آرامش را در منطقه برقرار کنند. رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس ترکیه با اشاره به دیدار خود با سفرای خارجی مقیم ایران گفت: آنها از ابتکارات ترکیه برای حل مسائل و مشکلاتی که بین ایران و غرب وجود دارد و نیز مسائل منطقه ای استقبال کردند.
مرجان با اشاره به مصمم بودن ترکیه در استمرار فعالیت های خود برای میانجیگری گفت: ما معتقدیم تنها از این طریق می توان دنیا را به صلح و ثبات حرکت داد.
اما شاید سوال مهم دیگری که در ذهن شکل بگیرد منافع ترکیه از ایستادگی در برابر خواسته های غرب به خصوص امریکا و دفاع از حقوق بین المللی ایران در زمینه مذاکرات هسته ای است. این کشور رسماً اعلام کرده تحریم های یکجانبه امریکا را رعایت نمی کند، به قطعنامه دور چهارم تحریم های ایران در شورای امنیت رای منفی داد و از تهران در برابر برنامه سپر دفاع موشکی ناتو دفاع کرده است. ترکیه در برابر این هزینه هایی که پرداخته چه منافعی به دست می آورد. پاسخ رئیس کمیسیون روابط خارجی مجلس کبیر ترکیه به این سوال «شرق» این بود: «ما به عنوان حزب حاکم ترکیه بر اساس اصول بنیادین خودمان حرکت می کنیم. چه در عرصه سیاست داخلی و چه در عرصه سیاست خارجی؛ برای ما فرقی نمی کند. از آنچه فکر می کنیم حق است دفاع می کنیم و به آنچه گمان می کنیم عدالت است، عمل می کنیم و هر هزینه ای که داشته باشد آن را پرداخت می کنیم. من معتقد هستم مبنای ارتقا و رشد روزافزون ما هم همین است. ما فکر می کنیم این اختلافی که بین ایران و غرب است به نفع هیچ کس نیست. ما وقتی در شورای امنیت ملی می خواستیم به قطعنامه رای منفی بدهیم، معتقد بودیم باید به این قطعنامه رای منفی بدهیم و کار درست این بود که به آن رای منفی دادیم. ما در این زمینه انتظار و چشمداشتی نداشتیم چون در راستای اصول مان همواره حرکت کرده ایم و همواره هم مورد حمایت مردم مان بوده ایم. تا وقتی ما با دوستان غربی صحبت می کنیم همان چیزهایی را بر زبان می آوریم و می گوییم که در دیدار با برادران ایرانی بر زبان می آوریم. ما سعی می کنیم ادبیات صلح بر روابط بین المللی حاکم شود و سعی و آرزویمان این است. وقتی ما کاری انجام می دهیم امکان دارد برخی واکنش های لحظه ای وجود داشته باشد و همین طور هم هست و گاهی انتقاداتی هم از ما می شود ولی در نهایت همه قبول می کنند که وقتی ترکیه چنین موضعی را اتخاذ می کند حق با ترکیه است.»
رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس ترکیه در ادامه نشست مطبوعاتی خود در سفارت ترکیه در پاسخ به این سوال که آیا ترکیه هنوز پیگیر بیانیه تهران است یا خیر، گفت: ترکیه به بیانیه تهران اهمیت زیادی داده و می دهد. پس از رای گیری ای که در شورای امنیت انجام گرفت، ترکیه اعلام کرد بیانیه تهران هنوز روی میز است و امروز نیز که رخداد سیاسی خاصی صورت نگرفته هنوز بیانیه تهران را روی میز می دانیم. وی در واکنش به صداهایی که از غرب در مخالفت با میزبانی ترکیه برای میزبانی مذاکرات ایران و غرب به گوش می رسد و کلینتون و سخنگوی کاترین اشتون نیز جزء این صداها بوده اند نیز گفت: «اینکه مذاکرات در کجا باشد از نظر ما مهم نیست اما اگر یکی از طرفین بخواهد مذاکرات در ترکیه برگزار شود، ما خوشحال خواهیم شد که میزبان مذاکرات باشیم.»
رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس ترکیه با ذکر این نکته که اگر طرفین مایل باشند، مکان مذاکرات در جای دیگری باشد، مساله مهمی نیست و این موضوع نباید مانعی برای آغاز مذاکرات باشد، خاطرنشان کرد: هدف ما شروع مذاکرات است.»
مرجان در بخش دیگری از سخنان خود در خصوص نادیده گرفتن نقش برزیل و ترکیه در موضوع هسته ای ایران از سوی امریکا گفت: هدف ما این است که گفت وگوها آغاز و استمرار یابد. هم ترکیه و هم برزیل در قبال بشریت و تاریخ مسوولیت خود را به جای آوردند و پس از این نیز به هیچ عنوان از مسوولیت خود چشم پوشی نمی کنند.
رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس ترکیه در ادامه سخنان خود در خصوص استقرار سامانه موشکی ناتو در خاک ترکیه گفت: ترکیه از طرفی دولتی است که مایل به ایجاد صلح و ثبات در منطقه است و از سوی دیگر یکی از اعضای بنیانگذار ناتو است. ما با استفاده از این ویژگی ها تلاش داریم دنیای غرب و دنیای اسلام را با یکدیگر بیشتر مرتبط کنیم. مرجان با بیان اینکه مذاکرات برای سامانه موشکی تا زمان نشست لیسبون ادامه خواهد یافت و ترکیه بر اساس اصول بنیادین خود به این مذاکرات کمک خواهد کرد، اظهار داشت: معتقدم راه حلی پیدا خواهد شد که نه باعث نگرانی کشورهای منطقه شود و نه بر نگرانی های ناتو چشم پوشی کند. وی همچنین یادآور شد: زمانی که بیانیه نهایی نشست لیسبون منتشر شود، پیروزی نهایی سیاست خارجی ترکیه را خواهید دید. رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس ترکیه در پایان افزود: در زمینه سیاست خارجی باید معتدل بود و گفت وگو و همفکری زیادی در این زمینه داشت.