مبانی نظری و ضرورتهای طرح:
1- برخی از کشورها مانند استرالیا، اقدام به تأسیس «مجلس بینالمللی جوانان» نمودهاند که از سرتاسر جهان، از جمله ایران، عضو پذیرفته و توانسته است در این مدت گامهای مؤثری برای جلب اعتماد جوانان و تقویت روحیه خودباوری در آنان فراهم نماید. مجلس بینالمللی جوانان در حکم یک بازوی مشورتی برای نهادهای بینالمللی مانند سازمان ملل متحد و سازمان یونسکو میباشد.
نخستین مجلس جوانان در یکی از ایالتهای آمریکا در سال 1936 میلادی تأسیس گردید و سپس در دیگر ایالتهای آن کشور توسعه یافت؛ به نحوی که در حال حاضر در تمامی ایالتهای آمریکا، مجلس جوانان به طور مستقل فعالیت میکند. این امر در انگلستان و پس از آن در استرالیا، فرانسه، سوئیس، ایتالیا و دیگر کشورهای توسعهیافته تسری پیدا کرد. تجارب موفق ناشی از این اقدام موجب شد که سایر کشورها از جمله کشورهای جهان سوم و در حال توسعه نیز بدان همت گمارند. کشورهای بنگلادش، هندوستان، نیوزلند، تایلند و لبنان نیز اقدام به تأسیس نهاد ملی و غیر دولتی جوانان نمودهاند.
جوانان ایران اسلامی، با حفظ هویتهای دینی و تاریخی و فرهنگی خود خواهان توسعه و پیشرفت هستند و از احساس عقبماندگی رنج میبرند. تشکیل مجمع ملی جوانان به عنوان نهادی فراگیر و متمرکز و در عین حال غیر دولتی گامی در جهت خواست جوانان پر نشاط و توانمند ایران اسلامی است.
2- جوانان مانند دیگر اقشار جامعه، در روابط فردی و اجتماعی خود تنها دارای تکلیف نیستند. بلکه از حقوق اساسی و قانونی نیز برخوردارند. حقوق آنان، به رسمیت شناختن شخصیت آنان، آرا، نظرات و خواستههای آنان است. جوانان مانند دیگر آحاد جامعه از حق آزادی بیان، عقیده و اظهارنظر برخوردارند.
این حق که هدیهای الهی است به انسان کمک میکند تا قدرت انتخاب و اختیار داشته باشد و در برابر این اختیار و انتخاب مکلف است که پاسخگو باشد.
تشکیل مجمع ملی جوانان گامی بلند در جهت به رسمیت شناختن حقوق جوانان در سطح ملی و کشوری است که میتواند حقوق و تکالیف آنان را در یک رابطه متقابل تأمین نماید، در این راستا امکان انتقال نظرات جوانان و دخالت در سرنوشت آتیشان فراهم میآید.
جوانان تاکنون از کمترین حق اظهارنظر و مشارکت در تصمیمسازی و بروز مطالبات انباشته خود برخوردار بودهاند. مجمع ملی جوانان میتواند در یک فرآیند طبیعی این مطالبات را مدیریت نماید و نقش مؤثری در تصمیمسازی و بهبود وضعیت اجتماعی آنان ایفا نماید.
3- انقلاب اسلامی دستاوردهای فراوانی در عرصههای مختلف فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و سیاسی داشته است. در کنار دستاوردهایی مانند شعار محوری «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» دستاورد مهم دیگر حس «خودباوری و تقویت روحیه اعتماد به نفس» در ملت ایران به ویژه جوانان است. جوانان ما امروز بیش از هر وقت دیگری نیازمند تقویت روحیه خودباوری میباشند. تنها خودباوری و اعتماد به نفس و بسترسازی برای بروز شایستگیها و توانمندیها و خلاقیتها در آنان است که میتواند نسلی با کفایت، توانمند و امیدوار به آینده تربیت نماید.
مجمع ملی جوانان گامی است عملی در جهت تقویت روح خودباوری و اعتماد به نفس مجمع ملی جوانان میتواند استعدادهای فراوان و سرشار جوان را در عرصههای مختلف شکوفا و آنها را به یک فرهنگ تبدیل نماید. از طرفی جوانان را برای ساختن آینده ایران توانمند و آماده کند.
4- بروز تحولات همهجانبه که در اواخر قرن بیستم میلادی در جهان اتفاق افتاد. باعث گردید که نظامهای سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و ارتباطی دنیا در شرایط جدیدی قرار گیرد. مرزهای جغرافیایی برداشته شده و به همراه آن مرزهای عقیدتی نیز در هم ریخته شود و مسأله جهانی شد و تشکیل دهکده جهانی به واقعیت نزدیک گردد. این تغییرات بر کشور ما به ویژه بر نسل جوان تأثیر عمیق داشته است. در چنین شرایطی نسلی در جامعه ما در حال ظهور و حضور در عرصههای مختلف کشور است که با نسل گذشته تفاوتهای بنیادین دارد.
حجم و سرعت شگرف تحولات، فاصلهای معنیدار میان نسل گذشته و نسل جدید ایجاد کرده است؛ به نحوی که حتی برقراری ارتباط کلامی در بسیاری از زمینهها، میان دو نسل آسان نیست و فاصله میان دو نسل روز به روز بیشتر میشود. غفلت از این واقعیت میتواند عواقب بسیار خطرناکی داشته باشد که کمترین آن جدا شدن نسل جدید از میراث و فرهنگ گذشتگان و ایجاد بحران هویت است. بدیهی است که هیچ انسانی نمیتواند بدون آشنایی با گذشته و تکیه بر فرهنگ ملی خود، آیندهای روشن در برابر دیدگان خویش ترسیم نماید.
و لذا تشکیل مجمع ملی جوانان در راستای کاهش فاصله میان نسل گذشته و نسل جدید است، چرا که در قالب تشکیلات فراگیر و منسجم با ارکان نظام و تشکلهای دیگر ارتباط ارگانیک و منظمی پیدا کرده و با ترویج فرهنگ گفتوگو در میان نسل قدیم، آنان را به درک متقابل تشویق مینماید. این درک متقابل به فهم آرا و عقاید و خواستههای دو نسل منجر میشود.
5- مجمع ملی جوانان در راستای نهادینه نمودن فرهنگ پرسشگری و تبیین و کانالیزه نمودن مطالبات جوانان فرصت مناسبی را جهت پاسخگویی به سؤالات انبوه جوانان و شنیدن نظرات، انتقادات و پیشنهادی آنان به وجود آورد و فضای مطلوبی به منظور گفتوگو، پرسش و پاسخ و تعامل میان تشکلهای غیردولتی جوانان و دولت فراهم میآورد.
اهداف طرح:
1- هدف اصلی:
جلب مشارکت کامل، مؤثر و نظاممند جوانان ایران اسلامی در قالب یک نهاد ملی فراگیر و غیردولتی در راستای ماده 157 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران.
2- اهداف تفصیلی:
ـ تشویق و ترغیب سازمانهای جوانان به همکاری با یکدیگر و ایجاد زمینههای همکاری با سازمانهای بینالمللی.
ـ فراهم آوردن گفتمان مشترک برای جوانان در جهت بهبود وضعیت آنان.
ـ ارتقای اهداف و اعتقادات مشترک سازمانهای عضو.
ـ ساماندهی ملی امور جوانان با تکیه بر فعالسازی ظرفیتهای غیردولتی جوانان در سطح کشور.
ـ زمینهسازی جهت مشارکت مؤثر و معنادار جوانان در فرآیند تصمیمسازی.
ـ ارتقای برابری فرصتها در میان جوانان در سطح ملی، به ویژه برای دختران و زنان جوان.
ـ تقویت مشارکت جوانان در فرآیند توسعه کشور.
ـ فراهم آوردن مجالی برای تبلور مستقیم خواست و اراده جوانان.
ـ ایجاد نهادی به عنوان سخنگو و انتقالدهنده مسائل جوانان.
ـ جلب همکاری و همراهی جوانان برای مشارکت و مسؤولیتپذیری در حل مسائل آنان.
ـ ایجاد تعامل و همکاری در میان اجزای جامعه مدنی و همچنین، بین دولت و جامعه مدنی در سطح تصمیمسازی و سیاستگذاری در حوزه جوانان.
نقش مجمع:
«مجمع ملی جوانان» دارای چهار نقش مشورتی، هماهنگکننده، ناظر و تصمیمساز به شرح ذیل خواهد بود:
الف) نقش مشورتدهنده
این نهاد به کلیه ارکان نظام در زمینه مسائل مربوط به جوانان مشاوره خواهد داد. مکانیسم مشورتدهی از راههای مختلفی نظیر حضور اعضای اصلی شورای مرکزی مجمع در نهادهایی همچون شورای عالی جوانان، دولت، مجلس شورای اسلامی، قوه قضائیه و از طریق کسب مقام مشورتی رئیس سازمان ملی جوانان خواهد بود.
ب) تصمیمساز
مجمع ملی جوانان با مطالعه و تدوین و تصویب برخی از طرحها و برنامهها (و در قالب توصیه) و ارائه آنها به نهادهایی همچون دولت، مجلس شورای اسلامی و شورای عالی جوانان، نقش تصمیمساز خود را ایفا خواهد کرد.