کاوه شجاعی
«امروز صبح به رئیسجمهور اطلاع دادم که سازمان سیا را ترک خواهم کرد. این باعث افتخار من بود که به رئیسجمهور، مردم ایالات متحده و به مردان و زنان توانمند سازمان اطلاعات مرکزی خدمت کنم. از رئیسجمهور بوش سپاسگزارم که به من اطمینان کرد و مسئولیتی را به من سپرد.»
با این سخنان رئیس سازمان سیا کنار کشید و جان نگروپونته جنگ را برد. پورتر جی گاس از ریاست سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا استعفا داد تا 19 ماه طوفانی به پایان برسد. 19 ماه جدال داخلی سازمانهای اطلاعاتی برای حراست از موقعیت و منزلت گذشته. جان نگروپونته سزار اطلاعاتی ایالات متحده اولین سنگر را فتح کرد.
رئیسجمهور آمریکا ناگهانی و غیرمنتظره اعلام کرد که پورتر گاس رئیس سیا در حال کنارهگیری است. جورج بوش در کنفرانس مطبوعاتی مشترکی - همراه با گاس - با آشفتگی گفت: استعفایش را پذیرفتهام.
او از صداقت و مشاورههای منصفانه رئیس مستعفی قدردانی کرد. گاس کمتر از 2 سال پیش به ریاست سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا انتخاب شده بود تا پس از چند ناکامی جدی - مثل ادعای دروغ وجود سلاحهای کشتار جمعی در عراق و ناتوانی در جلوگیری از حملات 11 سپتامبر - اصلاحات را در این سازمان آغاز کند.
بوش گفت: گاس وظیفهای دشوار داشت و با قدرت ریاست کرد. اما در واشینگتن گفته میشود که احتمالا دلیل اصلی استعفای گاس اعتراض به رئیس جدیدش بوده است: جان نگروپونته. نگروپونته 2 سال پیش به عنوان رئیس سازمان تازه تاسیس اطلاعات ملی انتخاب شده بود؛ به او لقب «سزار اطلاعاتی» را دادهاند.
خبرنگاران حاضر در واشینگتن میگویند رئیس آینده سازمان سیا تا روز دوشنبه معرفی خواهد شد. به اعتقاد آنان شانس مایکل هایدن ژنرال نیروی هوایی و یکی از معاونان ارشد نگروپونته بیش از سایرین است.
نقش تضعیفشده رئیس سیا
گاس ضمن اعلام استعفایش گفت: ایمان دارم که سیا متوازن و عالی حرکت میکند. صادقانه معتقدم که ما به طرز مهیجی بهتر شدهایم.
علاوه بر این گاس از رئیسجمهور تشکر کرد که به او برای پیشبرد اصلاحات در سازمان آزادی عمل اعطا کرده بود. او به بوش گفت: میتوانم صادقانه گزارش دهم که به خاطر تلاشهای شما ما اکنون بیش از گذشته در امنیت به سر میبریم. گاس در بیانیهاش خاطرنشان کرد که انجام این شغل برایش افتخار بوده است.
خبرنگاران حاضر در واشینگتن میگویند که خبر استعفای گاس واقعا غیرمنتظره بود و همه را شگفتزده کرد.
اخیرا رفت و آمدهایی در تیم بوش صورت گرفته بود - و بیشتر آنها غیرمنتظره نبودند - اما در طول تغییرات هیچ نامی از گاس به میان نیامده بود.
دوستان رئیس سابق و نمایندگان جمهوریخواه از این اقدام به شدت شگفتزده شدهاند.
گاس از اینکه پس از انتصاب نگروپونته به سمت سرپرستی سازمانهای اطلاعاتی، دسترسی او به رئیسجمهور کاهش یافته بود، ناراحت بوده است. جورج بوش در سپتامبر سال 2004 گاس را به جای جورج تنت به ریاست سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا منصوب کرده بود.
سیا در آن زمان هدف انتقادات گستردهای واقع شده بود: آنها توانسته بودند از حملات تروریستی یازدهم سپتامبر 2001 جلوگیری کنند و از اطلاعات غلط این سازمان برای توجیه حمله به عراق استفاده شده بود.
گاس از هنگامی که ریاست سیا را بر عهده گرفت روزانه به رئیسجمهور گزارش کار میداد. اما چندی بعد و با حضور نگروپونته این کار ملغی شد.
سقوط آزاد سیا
در طول ماههای اخیر زمزمههای نارضایتی کارکنان سیا از رئیس به گوش میرسید. گاس چندین دستیار ارشدش را از میان اعضای کنگره انتخاب کرده بود و این امر به مذاق کارکنان سیا خوش نیامده بود. به عقیده آنها دستیاران جدید بیش از حد سیاسی بودند و به همین خاطر شماری از مقامهای بلندپایه سیا از مقام خود استعفا دادند.
جین هارمن عضو نماینده ارشد دموکراتها در کمیته اطلاعاتی مجلس نمایندگان، هفته گذشته گفته بود: سیا در حال سقوط آزاد است. تاکنون به اندازه این هفته نگران امنیت کشور نبودهام.
روزنامه نیویورک تایمز نوشت که در واشینگتن همه میدانستند میان جان نگرپونته و پورترگاس جنگی خانگی در جریان است.
زمزمههای رسوایی؟
بیل کریستول سردبیر هفتهنامه نومحافظهکار «ویکلی استاندارد» پس از اعلام استعفای گاس گفت: فکر میکنم جورج بوش به چنین تغییری علاقهمند نبود. گاس برای استعفا برنامه نریخته بود و کاخ سفید هم انتظارش را نداشت. این پیشامد خوبی برای کاخ سفید نیست.
در هفتههای اخیر گاس و شماری از سیاستمداران نزدیک به او در ماجرای رسوایی یک نماینده جمهوریخواه مورد سوءظن اف.بی.آی قرار گرفته بودند.
دوک کونینگهام نماینده جمهوریخواهان در کنگره به علت دریافت رشوهای 4/2 میلیون دلاری از پیمانکاران در امور دفاعی به 8 سال زندان محکوم شد.
یکی از این پیمانکاران - که محاکمهاش هنوز در جریان است - برنت ویلکس از دوستان قدیمی داستی فوگو مدیر اجرایی سیا (مرد شماره 3 این سازمان) محسوب میشود. علاوه بر این اف.بی.آی معتقد است برنت ویلکس میزبان ضیافتهایی خصوصی بوده که زنان روسپی در آن میهمانان را سرگرم میکردند. فوگو پذیرفته که در بعضی از میهمانیها حاضر میشده، اما مدعی است چنین زنانی را ندیده است. گاس کاملا منکر رفتن به چنین ضیافتهایی است. هنوز چیزی ثابت نشده است.
چالش بعدی نگروپونته
وظیفه جان نگروپونته هماهنگی 16 آژانس اطلاعاتی آمریکاست تا دوباره کاری صورت نگیرد و خلاء اطلاعاتی به وجود نیاید. سیا، وزارت دفاع و اف.بی.آی در حوزه نفوذ او قرار دارند و این آغاز جنگ دو ساله او با قویترین سازمانهای اطلاعاتی آمریکا بود. به نوشته لسآنجلس تایمز پس از استعفای گاس، نگروپونته با چالشی بزرگتر و سختتر روبهروست: ستیز با دونالد رامسفلد وزیر دفاع؛ کسی که 80 درصد بودجه اطلاعاتی کشور را در اختیار دارد و همچنان در حال گسترش حیطه فعالیتهایش است.
پنتاگون اعلام کرده که با نگروپونته همکاری میکند. اما حتی قبل از اینکه سازمان اطلاعات ملی به ریاست نگروپونته رسما تاسیس شود، رامسفلد روشن کرده بود که قدرت او باید محدود باشد.
سلاح کلیدی نگروپونته - به گفته خودش - کنترل بودجه اطلاعاتی سازمانهاست که آن را «نیروی قدرتمند تمام کننده» میخواند. آیا رامسفلد توان مقاومت در مقابل سلاح کلیدی نگروپونته را دارد؟ تجربه 2 سال اخیر نشان میدهد وزیر دفاع مقابل هرگونه دخالت بسیار سرسختانه عمل میکند. رامسفلد هدف آسانی برای نگروپونته نیست.