خدیجه فریدون محصلی
کارشناس دفتر سلامت محیط و کار
دبیرخانه کشوری کنترل دخانیات
همه میدانند که مصرف سیگار یعنی دود کردن پول فرد، خانواده و اجتماع، مطالعات نشان میدهد که سالانه 1000میلیارد تومان در کشور هزینه مصرف سیگار و دود کردن آن میشود که این هزینهها میتواند در راه آبادانی و رفاه زندگی خرج شود.
طبق اطلاعات منتشره توسط سازمان جهانی بهداشت سالیانه از 300 میلیارد دلار درآمد کمپانیهای دخانیات 200 میلیارد دلار آن سود است و بدیهی است که برای حفظ آن حاضرند به هر اقدامی دست بزنند در کشورهای پیشرفته هزینههای بهداشتی رسیدگی به بیماریهای ناشی از مصرف دخانیات بین یک دهم تا 1/1 درصد تولید خالص ملی در نوسان است و حدود 6 تا 15درصد هزینه سالیانه بهداشتی را مصرف میکند. در ایران نیز هزینههای درمان بیماریهای ناشی از مصرف دخانیات سالانه بین 2000 تا 3000 میلیارد تومان یعنی 2 تا 3برابر هزینه سیگار دود شده است.
هزینههای سلامتی ناشی از مصرف دخانیات به هیچ وجه قابل قیاس با درآمدهای محدود شرکتهای دخانیات نیست و تولید و مصرف دخانیات در دراز مدت به توسعه اقتصادی هیچ کشوری کمک نمیکند به دلیل این که توسعه به منظور تامین نیاز انسانها در جهت سلامت جامعه نه علیه آن میباشد. آنچه که مسلم است، تولید و توسعه هر محصولی نهایتا دسترسی به تولیدات را افزایش میدهد، بخصوص زمانی که هدف تولید جوانان باشند و چون دخانیات محصولی مضر برای سلامتی است و ثابت شده است که تقریبا بین 15 تا 22 سال طول عمر افراد سیگاری را کاهش میدهد لذا برای جوامع مقرون به صرفه نیست که برای کسب درآمدهای محدودی علاوه بر تحمل هزینههای کلان درمان بیماریهای ناشی از مصرف دخانیات نیروهای فعال و ماهر خود را در زمینههای مختلف 15 تا 22 سال زودتر از دست بدهد.
از دست دادن زمینهای حاصلخیز زیر کشت تنباکو یکی دیگر از زیانهای اقتصادی است همان طوری که برآورد شده در حال حاضر حدود 17 هزار هکتار زمین زیر کشت تنباکو میباشد.
مطالعات نشان داده است در بعضی از جوامع صنعتی، با افزایش قیمت سیگار به میزان 10 درصد موجب کاهش مصرف آن به میزان 4% در کل جامعه و 13 درصد در نوجوانان بوده است. همچنین برآورد محققان در سازمان جهانی بهداشت و بانک جهانی نشان میدهد که مالیات تا حدی که منجر به افزایش 10 درصد قیمت سیگار شود موجب میشود که حدود 42 میلیون نفر در جهان سیگار را ترک کنند.
تحقیقات نشان داده است که افراد شاغل سیگاری باعث وارد آوردن هزینههای هنگفت به دوش کار فرمایان خود میشوند از طریق بالا بودن غیبت از کار، پرداخت حق بیمه زیاد، کاهش بهرهوری، هزینههای هنگفت نگهداری، همچنین آسیب رسانی به افراد غیر سیگاری از طریق تنفس دود سیگار محدود کردن مصرف سیگار در محیطهای کاری گامی اساسی برای تشویق افراد به ترک استعمال دخانیات میباشد.
ایجاد مشاغل و مالیاتهای ساده به دست آمده امروز، اقدامات کنترل شده استعمال دخانیات را با مشکل مواجه میکند و صنایع دخانیات با استفاده از پول، قدرت وهوشیاری از این طرز تفکر حمایت کرده و با تهدید در خصوص از دست رفتن فرصتهای شغلی و بدون در نظر گرفتن زیانهای اقتصادی فراوان درصدد افزایش بازار فروش محصولات خود میباشند.