گروه بین الملل: جورج دبلیو بوش و ولادیمیر پوتین روز پنجشنبه 24 فوریه در براتیسلاوا و تحت تدابیر شدید امنیتى با یکدیگر ملاقات کردند. رئیس جمهور آمریکا به همتاى روس خود گفت که مسائلى مانند دموکراسى در روسیه ذهن او را به خود مشغول داشته است.
بوش در جریان سفر به اروپا و تلاش براى بهبود روابطش با قاره سبز روز پنجشنبه با ولادیمیر پوتین دیدار داشت. اما این دیدار بیش از آنکه نشان دهنده بهبود روابط باشد، نشان داد که تنش میان واشینگتن و مسکو همچنان ادامه دارد و در واقع جنگ سرد به پایان نرسیده است. در گفت وگویى که نزدیک به ? ساعت به طول انجامید، جورج بوش پوتین را به دورى از دموکراسى در کشورش متهم کرد و اظهار داشت که عقب گرد دموکراتیک روسیه کشورهاى غربى را نگران کرده است. وى گفت: «به پوتین، رئیسجمهور روسیه گفتم که کشورهاى قدرتمند براساس توسعه دموکراسى ساخته شده اند.» و در عین حال خاطرنشان کرد که واشینگتن و مسکو به رغم این اختلافات نقاط مشترک فراوانى دارند. وى در کنفرانس مطبوعاتى مشترک با پوتین در براتیسلاوا واقع در اسلواکى گفت: «اینکه روسیه شریک قدرتمند ایالات متحده باشد به نفع کشور من است.» اما رهبر روسیه در پاسخ به انتقادات بوش، به صراحت آنها را تکذیب کرده و تاکید کرد که در کشورش هیچ گونه بازگشتى به عقب وجود ندارد. رئیس جمهور روسیه گفت: «روسیه درباره دموکراسى انتخاب خودش را کرده است.» وى درباره برخى انتقادها از سرکوب مخالفان و تثبیت قدرت گفت که روسیه ?? سال قبل دموکراسى خودش را انتخاب کرده و هیچ بازگشت به عقبى وجود ندارد. رهبران دو کشور با امید کاهش اختلافات و عدم اطمینان میان مسکو و واشینگتن با یکدیگر گفت وگو کردند و در نهایت بوش گفت که تصمیم به تغییر عقیده پوتین نداشته و مى خواهد همچنان دوست باقى بمانند. بوش افزود: او دوستى است که وقتى مى گوید بله یعنى بله و وقتى مى گوید نه یعنى نه.
اگرچه بوش همچنان بر سر عملکرد دولت پوتین با وى به چالش پرداخت، اما گفت که دموکراسى انعکاس فرهنگ ها و سنن هر کشور است، اما باید حکومت قانون و حفاظت از حقوق اقلیت، آزادى مطبوعات و مخالفت هاى عملى سیاسى در آن وجود داشته باشد.
رئیس جمهور آمریکا گفت که با پوتین درباره نگرانى هایش از تعهد روسیه به رعایت این اصول جهانى و محدودیت هاى اعمال شده از جانب پوتین بر رسانه ها صحبت کرده است. پوتین نیز در کنفرانس مطبوعاتى مشترکش با بوش گفت: من وزیر تبلیغات نیستم.
دو کشور همچنین اختلافاتى بر سر فروش سلاح از مسکو به سوریه و کمک روسیه به برنامه هاى هسته اى ایران دارند. بوش تلاش کرد در تمام مدت کنفرانس خبرى لبخند روى لبانش را در مقابل خبرنگاران حفظ کند، اما پوتین همچنان قاطع و سرد ایستاده بود.
این اولین دیدار رهبران دو کشور پس از آغاز دومین دور ریاست جمهورى بوش و قول وى در گسترش دموکراسى و آزادى و تاکیدش بر برقرارى روابط با تمامى رهبران براساس عملکردشان بر مردم بود. بوش از جانب جمهوریخواهان و دموکرات هاى داخلى براى سختگیرى بیشتر بر پوتین تحت فشار قرار دارد و به نظر مى رسید که مذاکرات آنها تا حدودى آزمایش عملى شدن قول هاى بوش بوده است. در حدود یک ساعت از این دیدار، رهبران دو کشور فقط با مترجمانشان حضور داشتند. این طولانى ترین دیدار خصوصى آنها طى چهار سال گذشته بود. یک مقام عالى رتبه دولت بوش که خواست نامش فاش نشود، گفت که مذاکرات چندان جدى و دشوار نبوده است.
پوتین در جمع خبرنگاران حرکتش را جهت خاتمه دادن به انتخابات مستقیم فرمانداران منطقه اى با روند آمریکا براى انتخاب رئیس جمهور از طریق کالج هاى انتخاباتى مقایسه کرد و گفت: البته این در آمریکا غیردموکراتیک شمرده نمى شود، این طور نیست؟ وى تاکید کرد که روس هاى مخالف اقدامات وى نظیر کسانى که با شرکت نفتى یوکوس مخالفت دارند و مخالفان تعطیلى رسانه هاى مستقل، مى توانند اظهاراتشان را مستقیماً اعلام کنند. چون تعدادشان از موافقان این طرح ها بیشتر است. بوش همچنین با یک خبرنگار روسى که از وى درباره نقض حقوق خبرنگاران در آمریکا انتقاد کرد، به چالش پرداخت. رئیس جمهور آمریکا که از این سئوال ناراحت به نظر مى رسید، گفت با پوتین درباره آزادى مطبوعات در روسیه صحبت کرده و رهبر روسیه در عوض از این گونه اقدامات در آمریکا پرسیده است. رئیس جمهور آمریکا افزود: کسانى که در مطبوعات آمریکا کنار گذاشته مى شوند، توسط سردبیران یا تولیدکنندگان کنار مى روند نه توسط دولت.
مطبوعات آزاد نشانه یک جامعه سالم است، البته موانعى وجود دارد اما باید واقعیت عیان باشد. سئوال دیگر این خبرنگار درباره شیوه هاى عملى دموکراسى در آمریکا به بوش حالت دفاعى داد و وى در پاسخ گفت: من در اظهار این نکته کاملاً راحت هستم که کشورم یکى از محافظان و مراقبان حقوق بشر و شرافت انسانى است و ما مناقشاتمان را با شیوه اى مسالمت آمیز حل مى کنیم. بوش و پوتین اعلام کردند که در متوقف کردن برنامه هایى که مدعى هستند برنامه هاى تسلیحات هسته اى کره شمالى و ایران است، متفق القول هستند، اما اختلافاتشان بر سر فروش سلاح از روسیه به سوریه که آمریکا خواهان توقف آن است به قوت خود باقى ماند. رهبران دو کشور در تلاش براى نشان دادن همکارى هایشان با برداشتن گام هایى در جهت مقابله با گسترش سلاح هاى هسته اى و سلاح هاى متعارف موافقت کردند. همچنین ارتقاى کارخانه هاى هسته اى روسیه و زرادخانه هاى تسلیحاتى این کشور به شرطى که تولید آنها فقط در جهت پاسخگویى به تهدید حملات تروریستى باشد، مورد موافقت قرار گرفت.
در توافقنامه دیگرى که توسط کاندولیزا رایس و سرگئى ایوانف وزراى خارجه دو کشور امضا شد، بر کنترل موشک هاى ضدهواپیما و قابل شلیک از روى دوش تاکید شد. اتحاد جماهیر شوروى سابق و روسیه کنونى از فروشندگان اصلى موشک هاى قابل شلیک از روى دوش به جهان بوده اند. حدود یک میلیون فروند از این سلاح ها در سراسر جهان تولید مى شود. به گفته یک مقام دولتى این توافق شامل نوع سلاح هایى که روسیه به سوریه مى فروشد نمى شود.
• روابط پیچیده آمریکا - روسیه
جورج بوش گفت وگو با همتاى روس خود را سازنده عنوان کرد و گفت: «من با دوستم ولادیمیر بحث هایى بسیار مهم و سازنده داشتیم.» او در مجموع هفت بار از کلمه «سازنده» براى توصیف این گفت وگو استفاده کرد. حدود یک ماه پیش، رئیس جمهور آمریکا در مراسم تحلیف خود خاطرنشان کرده بود که دموکراسى اصلى ترین معیار براى برقرارى روابط حسنه با آمریکا است. اوایل هفته گذشته نیز وى در بروکسل از اروپایى ها خواست که اصلاحات دموکراتیک را در قلب گفت و گوهاى خود با روسیه قرار دهند. اگرچه مطالب زیادى در خصوص ناموفق بودن دموکراسى در روسیه و بازنگرى در سیاست اولیه آمریکا در قبال روسیه منتشر شده است اما باید توجه داشت که روسیه یکى از نگرانى هاى عمده امنیتى براى مقامات آمریکایى است. البته این نگرانى امنیتى به دلیل قدرت نظامى روسیه که در دوران جنگ سرد از اهمیت فوق العاده اى برخوردار بود نیست، بلکه برعکس به دلیل ضعف نظامى این کشور است. حفاظت ضعیف از تاسیسات هسته اى روسیه از کابوس هاى آژانس هاى اطلاعاتى غرب است. این آژانس ها از یک سو نگران هستند که گروه هاى تروریستى مواد لازم براى ساختن بمب هسته اى را از این تاسیسات بدزدند و از سوى دیگر ضعف نیروهاى امنیتى روسیه در جمهورى چچن براى کنترل اوضاع به نحوى که این منطقه به نوعى محل آموزش گروه هاى اسلامگراى تندرو درآمده است که اهداف آنها فراتر از مرزهاى روسیه را در برمى گیرد.
و این موضوع که پوتین متحد اصلى آمریکا در آنچه که بوش مبارزه علیه تروریسم مى داند، قابل طرح است. این موضوع محور اصلى روابط دو طرف است که البته باید در چارچوب نگرانى هاى دیگر از جمله نگرانى آمریکا درباره دموکراسى در روسیه و یا ترس مقامات روسیه از اتحاد آمریکا و اروپا براى ایجاد روابط محکمتر با گرجستان و اوکراین که از کشورهاى سنتى نزدیک به روسیه بوده اند به آن نگاه کرد. اما البته نوعى از هم دورشدن در روابط مسکو و واشینگتن وجود دارد البته بین پوتین و بوش دوستى شخصى خاصى دیده مى شود که مى توانند با هم کنار بیایند. جنگ سرد ممکن است به دست فراموشى سپرده شده باشد، اما روسیه هنوز اهمیت دارد؛ البته نه ضرورتاً به خاطر آن که این کشور از قدرت هاى منابع انرژى در جهان است بلکه بیشتر به خاطر آن که روسیه در آینده چگونه مى تواند باشد؟