اگر در کشورمان حادثه غیرمترقبه سیاسی رخ ندهد، دو ماه آینده را با موضوع انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا دمساز خواهیم بود. به یقین جراید جریانهای سیاسی چپ و راست و میانه، محوریترین موضوع سیاسی اجتماعی خود را به شوراها اختصاص خواهند داد، اما در این میان آنچه اهمیت دارد نگاه به آینده است.
پرداختن به گذشته میتواند چراغ راه آینده باشد، به شرط اینکه نیت خیرخواهانه در نقد عملکرد 4 سال گذشته شوراهای شهر و روستا فراموش نشود و بسان بهانهگیران فرصتطلب، نقاط ضعف چنین نهادهای مردمی را بیش از آنچه بود بزرگ جلوه ندهیم و اساس مردمسالاری را در مدیریتهای محلی خدشهدار نسازیم.
کسی را نمیتوان یافت که بر عملکرد چند ساله شوراها خرده نگیرد و ضعفهای آنها را منکر شود، اما روح حقیقتپسند، ضعف و قوت را در ترازوی انصاف و سازندگی میگذارد و نتیجه را هر چه هست، برای قضاوت و بهرهگیری برمیگزیند. انصاف این است که شوراهای اسلامی در شهرهای بزرگ و متوسط وارث سازمان بی در و دروازهای به نام شهرداری بودند. جمع و جور کردن این شهرداریها چنان سخت و طاقتفرسا مینمود که صد البته از بنا نهادن اولیه آن بسی دشوارتر و تا اندازهای ناممکنتر بود. شهرداریها در زمانی که تحویل شوراهای اسلامی شهرها شدند از ارگانهای مورد انتقاد شهروندان بودند. کم کردن انتقادهای مردمی از یک طرف و وضع قوانین و مقرراتی که منابع مالی و درآمدهای این ارگان را افزایش دهد از طرف دیگر، بار سنگینی را بر دوش اعضای شوراهای اسلامی شهرها مینهاد. بدیهی است جلب رضایت مردم و افزایش هزینه زندگی آنان، روند تصمیمگیری دو سویهای را برای شوراها پدید میآورد که این امر، نفسگیرترین نقطه رنجآور شوراها بود.
از این نمونه که بگذریم، دهها و بلکه صدها مثال میتوان در لیست گرفتاری شوراهای شهر و روستا ردیف کرد تا معلوم شود چرا باید نقاط ضعف و قوت را در کنار هم سنجید و به قضاوت نشست.
کافی است یک لحظه چشممان را از نگاه به درون شورای شهر تهران برگیریم و بر پهنه گیتی در درون شوراهای شهرها و روستاهای کوچک و بزرگ دیگر بیفکنیم تا اهیمت سپردن کار مردم به دست مردم را پیش از پیش درک نماییم. شواری شهر تهران، نقطه ضعف بازیهای سیاسی را در یک جمع خدمتگزاری و تصمیمگیری میرساند نه چیز دیگر لذا کسانی که شورای شهر را نقطه ضعف مردمسالاری و نیز مدیریت اصلاحطلبانه معرفی کردهاند، خود را به بیراهه برده و عوامفریبی میکنند. اتفاقاً از همین نقطه ضعف که گریبان شورای شهر تهران و به تبع آن گریبان سازمان خدمتگزاری به شهروندان تهرانی را گرفته است، میتوان چراغی برای راه آینده روشن کرد تا از تکرار آن در دورههای بعدی شورای شهر جلوگیری نمود.
اولین گام برای برطرف کردن نقاط ضعف شوراهای اسلامی شهرها و روستاها، این است که در انتخابات پیشرو، با دقت بیشتر و توجه کافی، داوطلبان را شناسایی و گذشته و حال آنان را بررسی کرد. برای رسیدن به دریافتی درست، لازم است که:
اولاً: مسئولیتها، وظایف و اختیارات شوراهای اسلامی را به درستی بشناسیم و از جنبههای مختلف این نهاد مردمی آگاه پیدا کنیم.
ثانیاً: داوطلبان را خصوصاً آن عده از داوطلبان که توسط احزاب، گروهها و تشکلهای سیاسی و صنفی معرفی میشوند را از جنبههای مختلف بشناسیم. عملکرد گذشته آنان را بررسی کنیم، آنگاه با وظایف و اختیارات شوراها انطباق دهیم. چنانچه این دو بر هم منطبق شد، آنان را انتخاب کنیم. البته این کار در صورتی انجام میپذیرد که از تدین و تعهد و روح خدمتگزاری و سلامت نفس داوطلب اطمینان داشته باشیم. در این صورت انتخاب ما انتخاب مناسبی خواهد بود که جمع آنان، شوراهای شهر و روستا را در جایگاهی که شأن یک نهاد صدرصد مردمی است قرار میدهد.