پطر گونچاروف مفسر خبرگزاری ریانووستی گفت در اوایل دهه 90 میلادی پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شورویخ تهران به پیروی از طرح صدور انقلاب اسلامی در سیاست خارجی خودخ هجومی گسترده را به کشورهای تازه استقلال یافته اسیای مرکزی و در وهله اول به تاجیکستانخ ازبکستان و ترکمنستان اغاز کرد اما با شکست مواجه شد در تهران این گونه ارزیابی کردند که دولت های جدید اسیای مرکزی به گسترش روابط با قدرت های پیشروی منطقه ای و اسیایی بر اساس منافع اقتصادی تمایل دارند خ به خصوص زمانی که چنین همکاری هایی می توانند با سرمایه گذاری هم توام باشند بدون اینکه روابط خود را با کشورهای اروپاییخ روسیه و امریکا خدشه دار کنند.
به نوشته این مفسر روس / سیاست ایران در اسیای مرکزی در زمان ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد هم بر همین اساس است که نمونه ان دیدار رئیس جمهور ایران از اسیای مرکزی در اواخر ماه جولای سال جاری بود احمدی نژاد نخستین دیدار رسمی خود از اسیای مرکزی را به دیدار از ترکمنستان و تاجیکستان محدود کرد میزان سرمایه گذاری ایران فقط در اقتصاد تاجیکستانخ کمتر از روسیه و چین و میزان مبادلات تجاری این کشور با ترکمنستان هم کمتر از روسیه است در روند مذاکرات در عشق اباد و دوشنبه توافقاتی درباره طرحهای صنعتی و تجاری حاصل شدکه بطور قطع برای شرکای ایران ارزشی اقتصادی و برای ایران بیشتر ارزش سیاسی داشت.
بدین ترتیبخ با ترکمنستان که عمده ترین استخراج کننده گاز طبیعی در اسیای مرکزی استخ توافقنامه ای درباره افزایش عرضه گاز به ایران امضا شد که این توافقنامه افزایش صادرات گاز به ایران در سال اینده میلادی از پنج میلیارد متر مکعب در سال / تا 14 میلیارد متر مکعب افزایش خواهد یافت اکنون ایران بطور محکم صدارت خود را در طرحهای اقتصادی ترکمنستان حفظ می کند و علاوه بر خط لوله گاز ترکمنستان ایرانخ با حضور شرکت های ایرانی تاسیسات اقتصادی قابل اهمیتی نیز در ترکمنستان اجرا شده است.
پطر گونچاروف اضافه می کند که احمدی نژاد در عشق اباد حمایت رهبر ترکمنستان از برنامه هسته ای خود را بدست اورد اما مهم ترخ حمایت وی از ایده برگزاری دومین نشست سران کشورهای حاشیه خزر ایرانخ روسیهخ اذربایجانخ ترکمنستان و قزاقستان در تهران است و علاوه بر ان سران ایران و ترکمنستان در اعلامیه مشترک اعلام کردند که اجازه نخواهند داد که از خاک این دو کشور علیه یکدیگر استفاده شود.
به گفته این مفسر روسی برگزاری چنین همایش معتبری همچون نشست سران کشورهای حاشیه دریای خزر در پایتخت ایرانخ نه تنها به تحکیم اعتبار بینالمللی ایران کمک می کندخ بلکه به رفع تنش های ایجاد شده درباره برنامه برنامه هسته ای این کشور نیز کمک خواهد کرد او گفت حضور ایران در تاجیکستان نیز از انچه گفته شدخ موثر نیست و دو کشور بر سر ساخت تونل که پایتخت تاجیکستان را به مناطق جنوب شرق این کشور توافق کردند و این تونل در این حال تاجیکستان را به افغانستان و چین مرتبط می کند و ارزش ان حدود 60 میلیارد دلار اعلام شده است.
همچنین ایران متعهد شد که کار احداث مرحله دوم نیروگاه ابی سنگ توده را نیز با سرمایه گذاری 220 میلیون دلاری به پایان برساند علاوه بر اینخ ایران در احداث تونل انزاب 31 میلیون دلار سرمایه گذاری کرده است که از این میان 10 میلیون دلار بدون بازگشت بوده است تونل انزابخ تنها بزرگراه تاجیکستان است که شمال و جنوب کشور را به هم مرتبط می کند مهمترین نکته در دیدار احمدی نژاد از دوشنبهخ دیدار سران سه کشور افغانستانخ ایران و تاجیکستان بود.
سران سه کشوری که تا حد بسیاری تاریخ و فرهنگ مشترکی داشته و زبان و سنن انها بسیار به هم نزدیک است اعلام کردند که خواهان همگرایی های اقتصادیخ فرهنگی و اجتماعی هستند که این به عنوان فرایندی طبیعی بوده است و پاسخگوی منافع ملت های سه کشور است مفسر سیاسی خبرگزاری ریانووستی روسیه افزود ایران در قزاقستان و قرقیزستان نیز خود را بسیار مطئمن و با اعتماد بنفس احساس می کند و تنها ازبکستان در منطقه به چنگ در نیامدهخ و تا کنون روابط سیاسی تنگاتنگ ازبکستان با امریکاخ ایجاد مزاحمت می کرد اما دوستی ازبکستان با امریکا دیگر به پایان رسیده است و احمدی نژاد اشکارا ایران را در اسیای مرکزی به عنوان قدرتی منطقه ای جلوه می دهد.