* در دنیای امروز اتحادیه ها نقش برجسته ای در تاثیر گذاری بر مناسبات بین المللی دارند. سازمان اکو هر چند از ابتدا یک سازوکار اقتصادی بوده است اما در مقطع فعلی بسیاری اکو را بستر بسیار مناسبی برای پدیدار شدن یک اتحادیه منطقه ای می دانند. ارزیابی شما از افق پیش روی اکو چیست؟!
** ببینید اساسا کشورهایی که عضو اکو هستند عضو یک خانواده بزرگ فرهنگ و تمدن می باشند. ما روابط خویشاوندی و قرابتی ارزشمندی داریم که موجب نزدیکی این کشورها به یکدیگر شده است. اکو در منطقه ای قرار دارد که گهواره تمدن بشری است و جهانیان مرهون فعالیت مردمان این منطقه هستند. اکو در منطقه ای است که هزاران دیوان شعر وجود دارد. نوروز به عنوان یک پیوند مشترک در منطقه اکو چهارصدمیلیون نفر جمعیت مسلمان را به هم متصل می کند. گذشته ما هم همبستگی و وفاق بوده است. حال در دنیای اخیر که قدرت ها در صدد قطب بندی های جدید هستند منطقه اکو یک اتحادیه بالقوه است. منطقه اکو یک حوزه تمدنی است. اگر ما این احساس را در میان ملت های این منطقه به وجود آوریم که ما همه عضو یک حوزه تمدنی هستیم چالش بزرگی از پیش روی برداشته می شود.با این حال این اراده باید از بالا به پایین منتقل شود. هم اکنون سیاستمداران با این اقدام کاملا موافق هستند . از این رو ما باید بستر های این توافق را در میان جوامع کشورهای عضو اکو پدید بیاوریم .
موسسه فرهنگی اکو بر طبق وظایفش تلاش جدی را آغاز کرده است که بسترهای فرهنگی برای ایجاد یک اتحادیه واقعی را پدید آورد . مثلا موسسه فرهنگی اکو تاکنون اقدامات متعددی را شروع کرده که پیوندهای فرهنگی میان مردمان اکو باز تولید و تقویت شود. به عنوان مثال نزدیک کردن اتحادیه های صنعت چاپ و نشر کشورهای اکو و یا ارتباط جدی کتابخانه های ملی این کشورها از جمله اقدامات ابتدایی برای ایجاد یک وفاق جمعی در میان مردمان این منطقه است.چندی پیش هم اجلاس وزرای جوانان اکو با کمک سازمان ملی جوانان در تهران برگزار شد که گام دیگری در نزدیک تر کردن مردم کشورهای اکو به یکدیگر بود. البته ما در این زمینه حساب ویژه ای روی نخبگان باز کرده ایم و معتقدیم با ارتباط نخبگان اکو با یکدیگر به تدریج روند کلی وحدت و تقویت پیوندهای فرهنگی در این منطقه سرعت می گیرد.به عنوان مثال ما چندی پیش انجمن مفاخر اکو را تشکیل دادیم. این انجمن در حقیقت مجموعه ای از بزرگترین دانشمندان کشورهای اکو در تمام حوزه هاست. هدف ما از برگزاری نشست های این انجمن تجمیع توانایی های علمی و فرهنگی کشورهای اکو و یاد آوری ریشه های تاریخی مردمان این منطقه است . حتی ما سعی داریم اتحادیه آکادمی های علوم اکو را نیز راه اندازی کنیم و بسیار امیدواریم به تدریج زنجیره کشورهای اکو مستحکم تر و واقعی تر شود.
* چندی پیش خبرهایی در خصوص جام فوتبال ملت های اکو نیز مطرح شده بود. در این خصوص بیشتر توضیح دهید.
** این موضوع از ثمرات نشست وزرای جونان اکو بود که با استقبال گرم ریاست محترم جمهوری نیز همراه شد. به هر حال ما برای تقویت و تحکیم هویت کشورهای اکو نیازمند نمادسازی و برگزاری مراسم هایی هستیم که در آن مردمان اکو بیشتر در کنار هم قرار گیرند. از این رو جام ملت های اکو می تواند راهکار بسیار مناسبی در این زمینه محسوب شود . ما به جد در تلاش هستیم تا این مسابقات هر چه زودتر شکل و ساختار رسمی بگیرد و امیدواریم در آینده ای نزدیک ایران میزبان اولین جام ملت های اکو باشد .
* طی چند دهه اخیر و با افزایش قدرت رسانه ها غرب تلاش جدی دارد تا در منطقه اکو رسوخ کند و فرهنگ خود را بر این کشورها تحمیل سازد. رسانه ها در موسسه فرهنگی اکو چه جایگاهی دارند؟
** در ابتدا باید گفت که مردم منطقه اساسا خواهان فرهنگ غربی نیستند و این امر را بارها و بارها اثبات کرده اند . مردم اکو به دنبال هویت سازی هستند و هویت خویش را نه در آن سوی آبها بلکه در سابقه دیرینه و تاریخی خویش جستجو می کنند. امروز مردم افغانستان خود را فرزندان پیر هرات می دانند و به سنایی می بالند . افتخار مردم تاجیکستان رودکی است. ازبکستان سمرقند و بخارا را بخشی از هویت خویش می داند و ترکان مولانا را نماد تبلور فرهنگ و اندیشه خویش می پندارند .از همه مهمتر اینکه اکثریت قریب به اتفاق مردمان اکو مسلمان هستند و محور اصلی هویت اکو حول اسلام و قرآن شکل گرفته است.از این رو می توان گفت شاید معضلات اقتصادی برخی از سیاستمداران این منطقه را به سمت غرب متمایل کرده باشد اما حقیقتا مردم اکو هویت خویش را در فرهنگی غربی جستجو نمی کنند چرا که قرابتی با این فرهنگ ندارند.
با این حال نقش رسانه ها در مقطع فعلی بسیار برجسته و مهم است و ما نیز از قدرت تخریبی این رسانه آگاه هستیم . از این رو تلاش جدی داریم تا رسانه ای بومی را برای این منطقه تاسیس کنیم. مثلا ما در جشنواره مطبوعات کلید باشگاه خبرنگاران اکو را زدیم.این باشگاه موظف است تا اخبار فرهنگی اکو را تحت پوشش قرار دهد .از سوی دیگر هم اکنون تلاش های جدی سامان داده شده است تا صدا و سیماهای کشورهای اکو به یکدیگر متصل شوند. پخش سریال های ایرانی در کشوری مانند تاجیکستان به خوبی نشان داد که مردم این منطقه در پی هنر ایرانی - اسلامی هستند و تمرکز بر قدرت رسانه ای می تواند حلال بسیاری از چالش های پیش رو باشد.
* بسیاری معتقدند فرهنگی پیروز است که بتواند زبان خود را بر جهان غالب سازد.هم اکنون فرهنگ غربی تلاش دارد تا ارزشهای خود را به وسیله ادبیات و زبان غربی در سایر جوامع نهادینه سازد . اکو تاکنون چه اقداماتی را برای بسط و گسترش زبان فارسی در میان کشورهای عضو انجام داده است.
** به نظر من ترویج زبان فارسی مهمترین رسالت فرهنگی ایران است.در جهان امروز ملت ها با ادبیات و زبان به یکدیگر وصل می شوند .
هم اکنون جهان تشنه ادبیات ناب عرفانی و شیرین است و زبان فارسی همچون دریای عرفان و معرفت اسلامی است که می تواند روح خسته مردمان جهان را سیراب سازد .امروز نه تنها مردمان منطقه اکو بلکه تمام جهانیان نیازمند زبان فارسی هستند چرا که این زبان مخزن گنجینه های عرفانی عرفایی همچون سعدی ، حافظ ، مولانا، رودکی و... است.
به عنوان نمونه طی چند سال اخیر تلاش های جدی از سوی نخبگان داخلی صورت پذیرفته است تا زبان رسمی و نوشتاری این کشور پس از 90 سال به فارسی برگردد. مردمان تاجیک غالبا به زبان فارسی صحبت می کنند اما قادر به نوشتن نیستند . به همین دلیل ما اولویت کاری خویش را در این زمینه بر روی خوشنویسی قرار دادیم و جشنواره خوشنویسی اکو را با حضور بزرگان خوشنویسی زبان فارسی در این کشور برپا کردیم که بسیار موفق هم بود.
اهمیت این جشنواره برای تاجیک ها به حدی بود که وزیر فرهنگ این کشور در روز افتتاح این جشنواره گفت: "امروز رستاخیز بازگشتن به خویشتن است" . سرانجام تلاش ها به ثمر نشست و چند هفته پیش دولت این کشور در بخشنامه ای رسمی مقاطع ابتدایی این کشور را ملزم به آموزش زبان فارسی کرد. در حقیقت برگزاری این جشنواره خوشنویسی یک گام موثر بود که توانست در کنار سایر اقدامات سرانجام زبان نوشتاری این کشور پس از 90 سال را دوباره به فارسی تغییر دهد.
البته ما همین اقدام را در افغانستان نیز داشتیم و این نمایشگاه به حلقه وصل تمام خوشنویسان این کشور بدل شد و آنان توانستند پس از یک مقطع رکود دور هم جمع شوند و کلاس هایشان را دوباره تشکیل دهند .
* بی شک یکی از ابزارهای مهم ایجاد ارتباط در میان مردمان اکو تقویت فرهنگ مشترک صنعت جهانگردی است.هم اکنون جایگاه جهانگردی در اکو کجاست؟
** به نظر ما هم صنعت گردشگری می تواند یکی از مهمترین ابزارها در زمینه تقویت فرهنگ مشترک مردمان اکو محسوب شود. چرا که در این صنعت افراد بدون هیچ محدودیت و حتی رسانه ای و به صورت مستقیم به ارتباط و گفتگو می پردازند و می توانند به راحتی با ویژگی های فرهنگی کشور میزبان آشنا شوند. با این حال جاذبه های فرهنگی ایران نیز ما را بر این داشته است که به صنعت جهانگردی در اکو بهای بیشتری بدهیم. به اذعان بسیاری از کارشناسان صنعت توریسم بیشترین ورودی گردشگران به ایران گردشگران فرهنگی هستند. ما می توانیم از جاذبه های توریسم فرهنگی خود به بهترین نحو در راستای ارتباط هرچه بیشتر و تقویت پیوندهای مردم اکو بهره ببریم. البته موسسه فرهنگی اکو تا کنون اقدامات متعددی در این زمینه انجام داده است که شاید مهمترین آن تلاش برای برطرف سازی محدودیت های گذرنامه ای برای گردشگران در منطقه اکو باشد.
ما طرح جدی را در دست داریم تا بتوانیم محدودیت های گذرنامه ای را در میان 10 کشور عضو اکو بر طرف سازیم . از سوی دیگر ما جشنواره های متعددی را نیز در سطح کشورهای اکو برگزا ر می کنیم که به خودی خود موجب گسترش جهانگردی در این منطقه می شود. البته اکو برنامه های گردشگری جدی هم برای دانشجویان تدارک دیده است.گروه های دانشجویی ایرانی سفرهایی به کشورهای عضو اکو خواهند داشت و همین امر به منزله توسعه توریسم علمی فرهنگی در این منطقه است. موسسه فرهنگی اکو همچنین کتاب گردشگری اکو را نیز چاپ کرده است که در نوع خود یک اقدام بسیار مهم محسوب می شود. چاپ این کتاب که راهنمای گردشگری است مصوبه اجلاس وزرای گردشگری کشورهای عضو اکو بود تا 10 کشور همسایه و عضو بتوانند به یاری منبع اطلاعاتی موثق، به تبادل گردشگر بپردازند. البته ما تلاش جدی هم برای ایجاد پایگاه مجازی گردشگری اکو در اینترنت داریم که در نهایت می تواند تسهیلات گردشگری در بین کشورهای اکو را افزایش دهد.
* با تشکر از شما که در این گفتگو شرکت کردید.
** من هم سپاسگزارم.