از نخستین ماههای روی کار آمدن دولت نهم تعدادی از نمایندگان اصولگرای مجلس به انتقاد از بعضی تصمیمهای احمدینژاد برخاستند که ندادن رای اعتماد به چند تن از وزیران پیشنهادی او از نمونههای آشکار آن است. از همان زمان نمایندگان منتقد، هیات رئیسه فراکسیون اکثریت را متهم میکردند که به نظر جمع احترام نمیگذارد و در تصمیمگیریهای آنها دخالت میکند.
زمزمهی جدایی برخی از نمایندگان اصولگرا از فراکسیون اکثریت نیز از همان دوران به گوش میخورد. اول بهمنماه سال پیش محمدرضا باهنر در واکنش به اخباری که در مورد تشکیل فراکسیونی جدید در مجلس منتشر شد ادعا کرد "در جو عمومی مجلس چنین فضایی برای این فراکسیون وجود ندارد و ممکن است یک یا دو نماینده به دنبال تشکیل چنین فراکسیونی باشند اما سایر نمایندگان فراکسیون اصولگرا چنین نظری را ندارند."
بهرغم این سخنان، فراکسیون نه تنها با بیش از: یکی دو نفر که با حضور برخی از شاخصترین نمایندگان اصولگرا شکل گرفت. نمایندگانی که خود را اصولگرایان مستقل میخوانند، پس از نزدیک به چهار ماه که از انتشار خبر جدایی آنها از فراکسیون اکثریت میگذشت بالاخره روز سهشنبه، 18 اردیبهشت، در نشستی تشکیل فراکسیون تازه را رسما اعلام کردند.
بعضی از این نمایندگان، از جمله محمد خوشچهره و عماد افروغ از حامیان موثر محمود احمدینژاد در انتخابات ریاست جمهوری بودهاند که بعدا به منتقدان دولت بدل شدند.
ظاهرا انتقاد به عملکرد احمدینژاد از سوی این نمایندگان و دفاع بیدریغ باهنر از احمدینژاد یکی از دلایل اصلی شکاف در صفوف اصولگرایان بوده. سعید ابوطالب در حاشیه یکی از جلسات مجلس به خبرنگاران گفته بود "اعضای فراکسیون جدید مجلس اصرار دارند تا اصولگرایان ناب و واقعی حساب خود را از هیات رئیسه فراکسیون فعلی و مشخصا از محمدرضا باهنر رئیس این فراکسیون جدا کنند." نشست خبری روز سهشنبه، با حضور 8 تن از موسسان فراکسیون جدید برگزار شد.
یکی از این اعضا، محمد سبحانی در این نشست گفت "فکر میکنم کشور احتیاج به تجدیدنظر در برخی روشهای اجرایی با حفظ سیاستها و اصول کلی دارد." در همین ارتباط عماد افروغ، رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس اظهار داشت "نظر جریان اصولگرایان مستقل این است که نگاه دولتمردان به شهروندی و حقوق آن یک نگاه افراط و تفریطی و یکسویه بوده که واقعاً مشکلزا بوده لذا باید نگاه جامع و کلی به حقوق شهروندی میکردیم تا دستخوش یک انتخاب احساسی نباشیم."
افروغ با تاکید بر ضرورت نقد، به فراز و فرودهای تعامل دولت نهم و مجلس اشاره میکند و معتقد است اکنون "ما شاهد یک تعامل دو سویه نیستیم و ممکن است این تعامل یکسویه و واکنش مثبت از سوی برخی از نمایندگان مجلس بنا به مصلحت یا به نام مصلحت باشد."
اعضای هیات موسس فراکسیون جدید بیش از هر چیز بر ضرورت نقد و پرهیز از مصلحتگرایی تاکید دارند. محمود محمدی، نایب رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی با بیان اینکه استقلال فکری و سیاسی باعث نقد بیطرفانه و بیان واقعیتها میشود، به سیاست خارجی اشاره کرد و گفت "لازم است سیاست خارجی و دیپلماسی دارای قواعد و اسلوب باشد که به وجهه و جایگاه کشور در عرصه بینالملل کمک کند و به کشور فرصت و اجازهی ایفای نقش بدهد."
محمدصادق نیرومند عضو دیگر موسسان اظهار داشت "یکی از فلسفههای فعالیت این جریان راضی نبودن از وضع موجود و آرمانی و ایدهآل فکر کردن است که باید برای تحقق آن تلاش کرد و از خودسانسوری دوری جست. "گرچه اعضای موسس فراکسیون جدید بیشتر درصدد معرفی این حرکت بودند و از ذکر نمونهها و انتقادها به دولت پرهیز میکردند صحبت از ضرورت استقلال رای نمایندگان در برخورد با تصمیمهای دولت بارها به میان آمد.
عماد افروغ ضمن اشاره به این که در دو سال گذشته استقلال نمایندگان در مواردی آنگونه که باید و شاید محترم شمرده نشده اظهار داشت "استقلال فقط به این معناست که ما هیچ مصلحتی را فراتر از وظیفه نمایندگی و حقیقتگرایی برجسته نکنیم."
تشکیل این فراکسیون در ادامهی اختلافنظرهایی اتفاق میافتد که زمان روی کار آمدن دولت نهم میان جناحهای مختلف اصولگرا به وجود آمده و عدم توافق بر سر یک لیست واحد در انتخابات سومین دورهی شوراها یکی از بارزترین نمودهای آن بود. با این همه محمود مدنی یکی از اعضای موسس اصولگرایان مستقل میگوید "بنا نداریم خود را از فراکسیون اکثریت جدا کنیم؛ ما در درون فراکسیون هستیم اما بنا داریم نظرات شفاف خود را برای فعالتر کردن این جریان منتقل کنیم."
اعضای هیات موسس فراکسیون جدید، امضاءکنندگان طرحی بودند که قرار بود سال پیش به احضار رئیسجمهور به مجلس بینجامد. گفته میشود این طرح با اعمال نفوذ برخی اعضای هیات رئیسه ناکام ماند. باهنر نایب رئیس مجلس صریحا گفته بود "تلاش میکنیم مانع احضار رئیسجمهور به مجلس شویم و مشکلات را از طریق گفتوگو و رایزنی حل کنیم."
هنوز از تعداد اعضای فراکسیون اصولگرایان مستقل اطلاعی در دست نیست. در نشست روز سهشنبه سعید ابوطالب در پاسخ به پرسشی در این مورد معرفی سخنگو و اعلام تعداد اعضا را به جلسات بعد موکول کرد.