اسعد عبدالرحمن
از زمان آغاز هزاره جدید، پدیده مهاجرت معکوس به یک کابوس واقعی برای سیاستمداران اسرائیلی بدل شده است. اسحق رابین نخستوزیر اسبق اسراییل این گونه مهاجرت را بدترین نوع مهاجرتها عنوان میکند و بنیامین نتانیاهو رهبر فعلی حزب لیکود پیشنهاد کرده که اسرائیلیهایی که به خارج از کشور سفر میکنند باید به تعداد روزهایی که در خارج به سر میبرند جریمه پرداخت کنند و از آن افزونتر او میگوید هر یهودی ساکن اسراییل اگر دو سال و یا بیشتر خارج از اسراییل باشد باید از دریافت هرگونه کمک مادی از سوی دولت محروم شود.
نتایج نظرسنجی که شورای صهیونیستی به اجرا گذارده نشان از آن دارد که تعداد بسیار زیادی از اسراییلیها بیشتر از هر زمان دیگری به خارج شدن از کشور عبری فکر میکنند. نتایج همین نظرسنجی نشان داد که 50% از اسراییلیهای نادین محور واقعاً به مهاجرت از اسراییل فکر کرده و با بسیاری از کسانی که پیشتر مهاجرت کرده بودند، تماسهایی برقرار کردهاند.
گفتنی است که کمیته مهاجرت و جذب یهودیان در کنست اسراییل در نشست ویژه خود در 17 اکتبر 2007 این پدیده نگران کننده را مورد بحث و بررسی قرار داد و سایت اینترنتی روزنامه «یدیعوث احرونوث» از همان روز یادآور شد که آمارهای ارایه شده در نشست ویژه بر این امر تأکید دارد که تعداد مهاجرین از اسراییل که اصولاً از اروپای شرقی آمدهاند پنج برابر تعداد دیگر مهاجران از اسراییل از دیگر نژادها هستند.
کمیته یاد شده، بررسیهای انجام شده توسط وزارت مهاجرت و جذب را مورد بحث و بررسیهای دقیق قرار داده و وضعیت مهاجران به اسراییل از کشورهای منظومه اتحاد شوروی سابق میان سالهای 1989 تا 2002 را طبق همین گزارش نیز مورد مداقه شدید قرار داده و دریافت که از هر هزار نفر، 4/7% آنها در همان تاریخهای یاد شده، اسراییل را ترک کردهاند که این آمار در مقام مقایسه با اسراییلیهای متولد شده در اسراییل واقعاً آمار بالایی محسوب میشود.
به عبارت دیگر از میان 939 هزار یهودی که به اسراییل مهاجرت کرده بودند 72 هزار نفر آنها در تاریخهای یاد شده فوق از اسراییل خارج شدهاند.
نکته بسیار نگرانکننده در نظر تصمیمگیرندگان اسراییلی این است که کسانی که از اسراییل خارج شدهاند همه از گروه جوانان (25- 42 سال) بوده که بیشتر آنها دانشنامههای دانشگاهی داشتهاند.
بررسیها نشان داده که از دلایل مهم مهاجرت معکوس، مسایل امنیتی و اقتصادی و بالا رفتن میزان بیکاری، نژادپرستی و برتری گروه متدینها و تمایل شدید دانشجویان و محققان برای ادامه تحصیل در خارج از اسرائیل، میباشد زیرا آنها دریافتهاند که شرایط تحصیل در خارج بسیار بهتر از تحصیل در داخل اسراییل است و بسیاری از کسانی که از دانشگاههای خارج فارغالتحصیل شده و به اسراییل رفتهاند هرگز نتوانستهاند که با فرهنگ موجود در کشور ادغام شوند و ترجیح میدهند که هر چه زودتر به جایی بازگردند که تعلق فرهنگی بیشتری داشته باشند.
گرچه در امر مهاجرت معکوس، پردهپوشیهای زیادی صورت میپذیرد ولی آژانس یهودیان به طور ضمنی اعتراف کرده که مهاجرت معکوس همچنان ادامه دارد. در گزارش صادره در اول ژانویه 2007 آمده که پس از تجاوز اسراییل به لبنان از میزان مهاجرت سالانه به اسراییل به شدت کاسته شده است و به میزانی رسیده که واقعاً نگرانکننده میباشد. طبق همین گزارش نشان داده شده است که از میزان مهاجرت به اسراییل آن قدر کاسته شده است که طی هجده سال گذشته واقعاً بیسابقه بوده است.
روزنامه «هاآرتص» در 7 ژانویه 2007 گزارش انجام شده توسط مرکز شالوم (مرکز صلح) را منتشر ساخت. در این گزارش منتشر شده در قدس آمده که متفکران و کارشناسان و محققان به خارج از کشور فرار میکنند و اسراییل به اولین کشور صادر کننده مغزهای متفکر به آمریکا تبدیل شده است.
پروفسور عومر مؤاف که بر این بررسی نظارت داشته میگوید: «اگر اصطلاح رایج مبنی بر این که مغزهای متفکر برای مدت یک و یا دو سال در خارج از کشور به سر خواهند برد و پس از آن به کشور بازمیگردند را بپذیریم کاملاً ره به خطا رفتهایم زیرا واقعیت نشان از آن دارد که این مغزهای متفکر دیگر به کشور باز نخواهند گشت.»
آمار اشاره شده در این بررسی نشان میدهد که 96 درصد از مغزهای فراری در خارج باقی ماندهاند و در پی تجاوز اسراییل به لبنان در ژوئیه گذشته، میزان مهاجرت از اسراییل افزایش یافت.
رهبران اسراییل در ارزیابی پدیده مهاجرت معکوس، با یکدیگر اختلاف دارند؛ رهبران احزاب مخالف، دولت آریل شارون را مسوول اصلی میدانند، از سوی دکتر یوسی بیلین این چنین نقل شده است: «سیاست دولت در قبال فلسطینیها موجب گردید بهترین افراد اسراییلی مجبور به مهاجرت از این کشور شوند، دولت شارون کسانی که در خارج بودند را از بازگشت مجدد به اسراییل منع کرد.» یوسی بیلین، ساکن شدن فرزندان بسیاری از مسوولان بلند پایه فعلی و سابق در خارج از اسراییل را به شدت مورد نکوهش قرار داد. او در این مورد مواردی را یادآور شده است:
- فرزند ناتان فلنای یکی از رهبران حزب افودا و وزیر سابق علوم و فرهنگ و ورزش
- فرزند دن میریدور وزیر دولت
- فرزند ایهود اولمرت وزیر سابق و نخست وزیر فعلی
- فرزند بنیامین بن الیحازر وزیر سابق
- نوه اسحق رابین
- فرزند ایهود باراک
منتهی خطرناکترین امر، ترس اسراییلیها از تغییرات جمعیتی در تعداد ساکنان درون اسراییل (عربهای سال 1948) و کرانه باختری و غزه است، زیرا در صورت ادامه یافتن همین وضعیت، یهودیان اکثریت خود را به نفع فلسطینیها از دست خواهند داد.
در همین چارچوب، ایلی بیشای رهبر حزب شاس گفت: باید یهودیان بیشتری را از سراسر جهان به اسراییل مهاجرت دهیم. او همچنین برای حفظ اکثریت یهودیان در فلسطین اشغالی به برگزاری سمینارها و اجرای بررسیهای دقیقتر فراخوان شده و اعلام کرد که قانون بازگشت مجدد تغییر یابد و تشویقهایی برای مهاجرت به اسراییل در نظر گرفته شود.
عوزی دیان رییس شورای امنیت اسراییل در برابر کمیسیون امور خارجه و امنیت کنست اسراییل با توجه به تغییرات جمعیتی گفت: انتظار میرود تا 20 سال آینده دیگر یهودیان در فلسطین اشغالی اکثریت نداشته باشند.
موارد عرضه شده از سوی عوزی دیان روشن میسازد که در حال حاضر میان دریا ورود حدود پنج میلیون یهودی زندگی میکنند و در باقی مناطق حدود 15 میلیون نفر زیست میکنند که 45% آنها یهودیان هستند.
پروفسور ارنون سوفر از دانشگاه حیفا در بررسی خود به این نتیجه رسیده است که جمعیت فلسطینیها و یهودیان به سرعت در حال نزدیک شدن به یکدیگر است. به طور مثال در مقابل پنج میلیون یهودی حدود 2/1 میلیون فلسطینی در اراضی سال 1948 و 2/1 میلیون نفر در غزه و 8/2 میلیون نفر در کرانه باختری زندگی میکنند.
پروفسور سوفر عقیده دارد که در سال 2020 تعداد یهودیان به 3/6 میلیون نفر میرسد، البته این با احتساب احتمالی مهاجرت 50 هزار نفر در سال و میزان زادوولد است. در مقابل عربهای فلسطینی در اراضی 1948 به 1/2 میلیون خواهند رسید و 5/2 میلیون نفر در غزه و و 3/3 میلیون نفر در کرانه باختری، افزایش خواهند یافت.
بنابراین میتوان گفت که در سال 2020 تعداد فلسطینیها در منطقه میان دریا و ورود به هشت میلیون نفر و تعداد اسراییلیها در نهایت به 5/6 میلیون نفر برسد و بیشک فلسطینیها همچنان در حال افزایش خواهند بود.