آمریکا در مجمع همکاریهای اقتصادی آسیا اقیانوسیه (آوپک) که 18 عضو دارد نسبت به دو سال پیش که زمان شروع نشست سران در سیاتل (آمریکا) بود سیمای حقیرتری را به خود گرفته است.
به گزارش خبرگزاری کیودوبیل کلینتون رییسجمهوری آمریکا از شرکت کنندگان در نشست آوپک خواست تا از فرصت استفاده کرده و این گروه منطقهای را به سوی آزادی تجارت هدایت کنند. وی همچنین به همراه دیگر رهبران از توافق سال گذشته در «بوگور» اندونزی دایر بر آزاد کردن تجارت از سوی کشورهای توسعه یافته تا پایان دهه اول قرن آینده و از طرف کشورهای در حال توسعه تا پایان دهه دوم قرن آتی تمجید کرد.
اما در حالی که خطمشی تجاری آمریکا به منظور افزایش صادرات به مرکز رشد اقتصادی جهان یعنی بازارهای آسیا متمرکز شده است، این خطرات با نزدیکتر شدن سومین اجلاس سران در اواخر ماه جاری در اوزاکای ژاپن و بروز اختلافنظر میان اعضای آوپک بیشتر میگردد. هدف از برگزاری این نشست تدوین یک دستورالعمل به منظور برداشتن گامهایی استوار به سوی هدف تجارت آزاد است.
با توجه به این نکته که جمهوریخواهان در کنگره آمریکا اکثریت دارند و یکسال دیگر تا انتخابات ریاست جمهوری در این کشور باقی است اولویتهای دولت دمکرات کلینتون ظاهرا اجتناب از ارتکاب اشتباهات خطمشی است.
با توجه به این زمینه که ترسیم شد، سیاستگذاران آمریکایی به استراتژی مذاکرات دوجانبه شدید روی آوردهاند که بیشتر خوشایند منافع کوتاه مدت داخلی است. این امر را ما در تهدیدهای تلافیجویانه که در جریان مذاکرات بر سر خودروها با ژاپن از سوی آمریکا اتخاذ شد مشاهده کردیم.
در حالیکه محافل تجاری از موضع سرسختانه آمریکا که منجر به توافق ماه خرداد با ژاپن شد استقبال کردند برخی از قانونگذاران آن را به سبب از کوره در کردن دیگر کشورهای آسیایی مورد انتقاد قرار دادند.
یک منبع نزدیک به آوپک با اشاره به این گونه واکنشهای شکننده داخلی گفت آمریکا حتی ژاپن را در مورد به تعویق افکندن ایجاد اصول عمده تجارت آزاد که عمدهترین مسئله در مذاکرات بود تا نشست سال آینده سران در مانیل محک زد.
آمریکا، کانادا، استرالیا، اندونزی و شماری دیگر از کشورها بر این اصرار دارند که اصول تجارت و سرمایهگذاری آزاد باید جامع بوده و استثنابردار نباشد. اما ژاپن، کره جنوبی و چین خواستار وضع اصول انعطافپذیری هستند که برای حوزههای حساس مثل محصولات کشاورزی جای جداگانهای در آن در نظر گرفته شود.
دادن هرگونه امتیاز از سوی آمریکا به سیاست داخلی دولت کلینتون ضربه وارد خواهد کرد و به احتمال زیاد منجر به کاهش حمایت محافل تجاری و انتقاد اعضای کنگره مثل زمان انعقاد توافق با کانادا و مکزیک بر سر پیمان تجارت آزاد آمریکای شمالی «گات» خواهد شد .
در گزارشی که از سوی کمیته مشورتی و با نفوذ مدیران ارشد اجرایی تجاری منتشر شده آمده است که لازمه تجارت آزاد تحت پوشش در آوردن طرح نهایی آزادی تجاری آوپک به یک شکل جامع و ممکن است.
«چارلن بارشفسکی» معاون نماینده تجاری آمریکا اخیراً در مصاحبهای با خبرگزاری کیودو گفت: ما بر این اعتقادیم که برای اعتبار فرآیند آوپک، تضمین این امر که تجارت آزاد و باز در منطقه صورت تحقق به خود میگیرد جامعیت امری حیاتی است.
کلینتون خود شخصا سوگند یاد کرده است که در حوزههایی که از سوی برخی کشورهای عضو آوپک حساس خوانده میشود منافع تجاری (آمریکا) را دنبال کند. در گزارش اقتصادی سال جاری که از سوی کلینتون در بهمن گذشته به کنگره تسلیم شد چنین آمده است: حوزههای تازهای که اخیراً برای مذاکرات بینالمللی پیشنهاد شدهاند کشاورزی، خدمات، امورات خردمندانه، خطمشی رقابت، همگی حوزههایی به شمار میروند که ترازوی رقابت در آنها به شدت به نفع آمریکا سنگینی میکند.
بومن کاتر دستیار رئیسجمهوری در امور مربوط به خطمشی اقتصادی اخیراً در مصاحبهای به خبرنگاران اعلام داشت که آمریکا به استراتژی «باز کردن بازارهای خارجی» با توسل به تهدید تحریم یکجانبه ادامه خواهد داد.
کاتر گفت: «برای آیندهای قابل پیشبینی من انتظار دارم که مذاکرات و توافقهای دوجانبه نقشی دوگانه داشته باشند که هم از گفتگوهای چندجانبه جانبداری کنند و هم اینکه به موازات آنها جریان یابند.»
اما چین و مالزی به طور علنی ابراز نگرانی کرده و اعلام نمودهاند که آمریکا در نظر دارد از طریق مجمع آوپک به عنوان پایگاهی در پیش راندن مذاکرات دو جانبه تعهداتی را در حوزههای حساس بدست آورد.
«بارشفسکی» اظهار داشت: قبول کنارگذاریهای منطقهای در حال حاضر به مفهوم پذیرش این داوری نسنجیده است که تا پایان دهه اول یا دوم آینده حوزههایی که اینک حساس محسوب میشوند همچنان همین گونه باقی خواهند ماند.
وی گفت: «ما هیچ طریقی برای درک این مطلب در اختیار نداریم. ما باید تا حد امکان دید بسته نداشته باشیم و حتیالمقدور فراگیر باشیم. و مسیرهایی را که به سوی تجارت باز و آزاد در منطقه منتهی میشود باز نگهداریم.
کمیته مشورتی نیز اعلام کرد: شرکای ما در آوپک باید این نکته را درک کنند که تسهیل در موانع تجارت، آمریکا را از خواستههای خود برای نیل به بازار (از سوی دیگر کشورها) باز نخواهد داشت.
کشورهای نگران آسیایی خواستار برقراری مکانیسمی در مجمع آوپک برای حل و فصل اختلافنظرها و اجرای توافقها بدور از تبعیض هستند که آمریکا با این دو پیشنهاد مخالف است.
خطمشی فعلی آمریکا در ایجاد طرحهای اقدام صرف، یک تهدید ظاهری از سوی کلینتون از زمان شروع اجلاس سران اوپک در دو سال پیش است که هدف آن، تغییر این مجمع «گل و گشاد» به یک «جامعه اقیانوسیه جدید» است.
اما جمهوریخواهان همچنان از کلینتون به سبب تاکید بر استراتژی دوجانبه و تلافیجویانه به جای اتخاذ شیوه تعهدات چندجانبه انتقاد میکنند.
«نیوت گینگریچ» رئیس مجلس نمایندگان آمریکا با اشاره به مذاکرات انجام شده با ژاپن در رابطه با خودروها سیاست تجاری کلینتون را به شدت مورد حمله قرار داده و آنرا «یک استراتژی دوربرد نابخردانه محض» عنوان کرد.
گینگریچ گفت: خطمشی تلافیجویانه کلینتون ارتباط محکم ما با ژاپن را تضعیف کرده و به هر کشور روی کره زمین این علامت را ارسال میکند که آمریکا، بزرگترین صادر کننده جهان، حملات یکجانبه را مشروعیت بخشیده است.
رئیس مجلس نمایندگان آمریکا اظهار داشت: «روزی خواهد رسید که این دولت تخم اژدها را پاشیده و کمتر کشوری در جهان باشد که با ما سر مرافعه نداشته باشد و بگوید: دست خودتان بود، ما را مقصر ندانید.