* شما تحولاتی را که اخیرا در مذاکرات صلح سوریه و اسرائیل روی داده، چگونه ارزیابی میکنید؟ در ضمن تاثیری را که این مذاکرات میتواند بر روند مذاکرات بین لبنان و اسرائیل داشته باشد، چگونه میبینید؟
** حرکت سازش در منطقه امر جدیدی نیست، تنها حرکت فعلی را میتوان نتیجه اقدامات و پیگیری جدی دولت آن کشور، توصیف کرد. بخصوص پس از اینکه نشانههای فروپاشی اتحاد شوروی نزدیک شد و آمریکا، آمادگی لازم را برای توسعه و بسط نفوذ خود در منطقه و بهرهبرداری از ثروتهای آن پیدا کرد و همچنین تمایل پیدا کرد تا در تعیین سرنوشت ملتها مداخله کند، این نقش فعالتر گردید. هرکس که تمایل دارد این دو امر تحقق یابد. ناگزیر باید نقشه جدیدی را برای این منطقه ترسیم کند تا بتواند آنچه را دنبال میکند، بدست آورد.
مشکل تنها از زمان برگزاری کنفرانس مادرید و یا در روند مذاکرات اسرائیل و فلسطین برهبری عرفات و یا در روند مذاکرات اسرائیل و اردن پدید نیامد بلکه مشکل اصلی تنها در روند مذاکرات اسرائیل با سوریه و لبنان نهفته است. پس از آنکه مذاکرات اسرائیل با فلسطین و اردن به پایان رسید، اسرائیل تصمیم گرفت تا مذاکرات با سوریه را بار دیگر آغاز کند. در این روند، کاخ سفید آمریکا نیز فعال شد و در بازگرداندن سوریها و اسرائیلیها بر سر میز مذاکره و گردهمائی روسای دو کشور موفق شد، اما این مذاکرات به یافتن یک راهحل اساسی برای مشکلات موجود منجر نشد و این روند نیز اکنون به بنبست رسیده است.
این روند ادامه یافت تا اینکه نخستوزیر اسرائیل اسحاق رابین به قتل رسید و وزیر خارجه وقت شیمون پرز به جای او به قدرت رسید. پرز همانطور که مشهور است عامل طرحهای سازش در خاورمیانه است و طبیعی است آنچه را که در توان دارد برای تحقق رویاهایش به کار خواهد بست. این شرایط جدید همراه شد با نگرانی فزاینده آمریکا از اینکه ممکن است ترورها افراد معین دیگری را در بر گیرد و بحران خاورمیانه را افزایش دهد. بدین علت کاخ سفید آمریکا، شیمون پرز را وادار کرد تا طرحهای مثبت خود را در خصوص مذاکرات سوریه و اسرائیل اعلام کند و شاید او متعهد شد به اینکه زمینه را برای پذیرش طرحهای مزبور در داخل رژیم صهیونیستی آماده سازد.
بدین علت بود که آمریکائیها بطور غیرمعمولی تلاش خود را بکار بستند تا روند مذاکرات سوریه و اسرائیل تسریع شود و حزب کارگر اسرائیل که ریاست آن با پرز است تشویق به ادامه این روند شود و آن حزب را در داخل اسرائیل بخاطر دستیابی به یک صلح مسالمتآمیز در مقابل مخالفان سازش یاری دهند. آنچه اخیرا به روند مذاکره بین سوریه و اسرائیل تحرک بخشیده است تعهد ضمنی است که بیل کلینتون از شیمون پرز به هنگام دیدارش از واشنگتن دریافت داشته است. تعهد مزبور، تصمیم اسرائیل مبنی بر عقبنشینی تا مرزهای چهارم ژوئن را شامل میشود و این چیزی است که مذاکرهکنندگان سوری قبل از ورود به هرگونه جزئیات دیگری، شرط میکنند.
اما از این مطالب نباید این چنین استنباط شود که مذاکرات صلح سوریه _ اسرائیل به یک راهحل نهائی منجر شده است، پس آنچه حاصل شده است تنها یک راهحل کلی است. هنوز مشکلاتی که روند مذاکرات را به تعویق بیندازد وجود دارد و این بدین علت است که یک طرف مذاکره هدفی را دنبال میکند که برای طرف دیگر مطرح نیست.
* ملاحظه میشود که سوریه سیاست جدیدی را در پیش گرفته است که ما در گذشته شاهد آن نبودیم. مثلاً وزیر خارجه آن کشور فاروقالشرع میگوید که یکی از اهداف این است تا عملیات نظامی را در جنوب لبنان متوقف سازد، همچنین از بمباران غیرنظامیها در اسرائیل انتقاد کرده است و شلیک موشکهای کاتیوشا به آن را مورد انتقاد قرار داده است. نظرتان در این خصوص چیست؟
** آنچه من از بیانات فاروقالشرع استنباط میکنم، تعهدی است که سوریه به تازگی داده است و به «تفاهم 22 ژوئیه» مشهور است؛ من چیزی بیش از این نمیدانم، و از آن استنباط نمیکنم که او تقاضا کرده است تا عملیات نظامی در جنوب لبنان متوقف شود. آنچه ما از سخنان وزیر خارجه سوریه فاروقالشرع استنباط میکنیم تاکید بر تعهد سوریه به تفاهم 25 ژوئیه میباشد و این تفاهمنامه نیز حکم میکند که یکی از دلایل عملیات نظامی در جنوب لبنان بمباران روستاهای امن و غیرنظامیان است. این امری است که مقاومت حزبالله با بمباران آبادیهای شمال اسرائیل پاسخ میدهد.
من یقین دارم به اینکه پیشرفتهائی برای حل بعضی از مشکلات در روند مذاکرات حاصل شده است اما این تحولات توجیهکننده و یا محرک مذاکرهکنندگان سوری برای توقف عملیات نظامی در جنوب لبنان نیست، زیرا تا زمانیکه مناطق اشغالی بطور کامل تخلیه نشده است مقاومت ادامه دارد. این یک امر طبیعی است به این اعتبار که مقاومت در نتیجه اشغال پدید آمده است نه اینکه مقاومت یکی از دلایل اشغال است.
پس از برقراری صلح
* در صورتی که هر یک از کشورهای سوریه و لبنان به یک موافقتنامه صلح با اسرائیل دست یابند. نیاز به ادامه مقاومت منتفی است؛ شما چگونه با این شرایط برخورد خواهید کرد؟
** ما تحولات را از نزدیک دنبال میکنیم. هنگامیکه ما مقاومت را آغاز کردیم، آن را بدین خاطر شروع کردیم تا دشمن صهیونیستی از سرزمینهای اشغالی بدون هیچگونه قید و شرطی عقبنشینی کند. این هدف با نشستن بر سر میز مذاکرات عملی نخواهد شد، بلکه تنها با استمرار مقاومت و با تحریک بخشیدن به مقاومت عملی خواهد شد. من این مطلب را بدین خاطر نمیگویم تا به کسی وصله بچسبانم، بلکه تنها واقعیت را میگویم تا هیچکس از آن چشمپوشی نکند.
اما ما چگونه با تحولات جدید و شرایط جاری برخورد خواهیم کرد؟ ما آمادگی برای تحولات و شرایط جدید را داریم اما این آمادگی به صورتی خواهد بود که دستاوردها و منافع و مصالح ملتمان را حراست کند. ما حداقل در شرایط جاری هیچگونه اضطرابی نداریم، این پاسخی است که ما از دو سال پیش هرگاه این سئوال مطرح شده است، همواره تکرار میکنیم.
* اما بعضی سخن از این میرانند که ممکن است به هنگام مذاکرات برخوردها و درگیریهایی میان جنبش مقاومت مسلحانه و دولت لبنان بوقوع بپیوندد؛ نظر شما در این باره چیست؟
** چنین ادعائی وهم و خیالی بیش نیست. این تنها در ذهن کسانی است که منتظر وقوع چنین درگیریهائی هستند اما برای هیچیک از آنها، توجیهی وجود ندارد و جنبش مقاومت که در لبنان بوجود آمده است، یک گروه مزدور نیست بلکه این انتخابی است که بیانکننده مقاصد و اهداف و آرزوی تمامی لبنانیها در پایان دادن به اشغالگری رژیم صهیونیستی از سرزمینهایشان میباشد. مقاومت یک انتخاب ملی است نه انتخاب یک گروه نظامی که به لبنان اعزام شدهاند، تا برخلاف اراده لبنانیها علیه دشمن بجنگند.
ما بین جنبش مقاومت و دولت لبنان نه امروز و نه در آینده هیچگونه تضادی نمیبینیم. ارتش لبنان جنبش مقاومت ما را درک میکند و ما همواره در یک هماهنگی کامل با آن به سر میبریم بخصوص در بعضی از مسائل امنیتی و مسائلی که مربوط به برخورد با دشمن صهیونیستی میباشد هماهنگی کافی وجود دارد. این هماهنگی و تفاهم بین دو طرف، پس از موفقیتی که مقاومت با عقبنشینی کامل اسرائیل از لبنان، بدست خواهد آورد، هرگز دچار کاستی و فراموشی نخواهد شد.
ما در اینجا آشکارا اعلام میکنیم که جنبش مقاومت، یک نیروی امنیتی برای جایگزین شدن در مکان ارتش لبنان نیست، ما در گذشته آن را انجام ندادیم و در آینده نیز چنین نخواهیم کرد.
* چنانچه از سوی دولت لبنان تصمیم گرفته شود که سلاحهای حزبالله جمعآوری شود، آیا شما پاسخ مثبت خواهید داد؟
** این امر تنها با حصول تفاهم در اطراف آن موضوع، عملی خواهد شد، و در برخورد با چنین مسئلهای تنها امنیت ملی و مصالح مردممان در نظر گرفته خواهد شد و توجهی به فرمانها یا دستورات از اینجا و آنجا نخواهد شد. ما میخواهیم بگوئیم و تاکید میکنیم بر اینکه هرگز میان ما و دولت رقابتی برای ایفای نقشها وجود نخواهد داشت، و گمان نمیکنم هیچکدام از ما، خود را در این موضع قرار دهد.
مناسبات میان سوریه و حزبالله
* گفته میشود مناسبات میان سوریه و حزبالله رو به سردی میرود، عکسالعمل شما در این خصوص چیست؟
** ما ضمن توجه به اصل مذاکره، دقیقا موضع و مصالح استراتژیک و مبتنی بر نقش منطقهای و محلی سوریه و موضع ان کشور در جهان عرب و اسلام، میباشد. این تفاهم همچنین میتواند روابط جاری میان سوریه و جمهوری اسلامی ایران را نیز تقویت کند. این روابط مبتنی بر اصول استراتژیک است من نمیگویم مبتنی بر اصول اعتقادی است، بلکه مصالح اعراب و مسلمانان در منطقه عربی مورد توجه است. نکتهای که قابل توجه است این است که از یک طرف یک درک اصولی از سوی ایران نسبت به دیدگاه قومی که رئیسجمهوری سوریه، حافظ اسد، با توجه به آن به شرایط مینگرد، وجود دارد؛ از سوی دیگر یک درک اصولی از سوی سوریه نسبت به دیدگاه اسلامی که ایران بوسیله آن به شرایط مینگرد وجود دارد.
* چنانچه به اوضاع داخلی بازگردیم، ملاحظه میکنیم که میان دولت لبنان و گروه مقاومتی که در مجلس نمایندگان به حزبالله معروف است، ایام عسل وجود دارد، و این امر بطور آشکار از طریق حمایتی که شما از تمدید ریاست جمهوری الیاس هراوی بعمل آوردید و با توجه به گردهمائیهای مستمری که با رئیس شورای وزیران رفیق حریری داشتهاید اثبات گردید. از سوی دیگر از سوی دولت لبنان اعلام شد که دولت تصمیم گرفته است تا یک ایستگاه تلویزیونی در ضمن ایستگاههای ششگانهای که قانون تبلیغات اجازه آن را میدهد به حزبالله اعطا کند. نظرتان را در این خصوص بفرمائید؟
** ایام عسل میان ما و دولت لبنان تا بحال حاصل نشده است، و امیدواریم که روزهای ما با دولت مبنی بر جدائی و اختلاف نیز نباشد.
ما در برخورد با شرایط منطقه دو انتخاب میتوانیم داشته باشیم: یا اینکه با مواضع اعراب در مبارزه علیه اسرائیل همراه شویم و یا اینکه با مواضع کسانی باشیم که موضع مقاومت را تضعیف میکنند. اما ما موضع مقابله با اسرائیل را برگزیدیم.
* شما روابط خود با رئیس دولت لبنان را چگونه ارزیابی میکنید؟
** روابط ما با رئیس دولت در حال حاضر در شرایطی است که میخواهد راهحلی برای مشکلات و امور جاری بیابد، اما ما توجه به سیاست دولت، مواضع اعتراضآمیز نسبت به دولت اتخاذ کردهایم. ما بتدریج به بسیاری از امور پی بردهایم اما از موضع اعتراضآمیز خود به موضع دیگری منتقل نشدهایم و ما در حال حاضر در این خصوص در حال گفتگو و بحث با رئیسجمهور، حریری هستیم.
* اما این گفتگوها در سطح پائین قرار دارد؟
** خیر این چنین نیست، زیرا باید با صراحت گفت که شرایط سیاسی در کشور در حالت رکود قرار دارد.
* ما در هفتههای گذشته شاهد بودیم که دولت تصمیم گرفت بعضی از گروهها و جمعیتهای اسلامی را که متهم به ایجاد فتنه و آشوب در کشور هستند، منحل کند. قبل از آنکه از سوی نیروهای امنیتی بیانیهای منتشر شد و در سراسر لبنان نیز توزیع گردید و در آن آمده بود که متهمین دستگیر شده و به دستگاه عدالت تحویل داده خواهند شد. بدنبال آن اردوگاه فلسطینی «عینالحلوه» به محاصره درآمد و نیروهای امنیتی اعلام کردند که یکی از متهمین به نام ابومحجن که رئیس سابق جمعیت طرحهای خیریه اسلامی (الاحباش) شیخنزار حلبی را به قتل رسانده است، در داخل اردوگاه است. تحلیل شما راجع به آنچه در روزهای اخیر اتفاق افتاده، چه میباشد؟
** اولا باید میان تعقیب متهم به قتل و اقدامات حکومت که به گروههای اسلامی و غیراسلامی لبنانی تعدی میکند تفاوت قائل شد. ما با هرگونه اقدام امنیتی که در حیطه وظایف ماموران امنیتی در کشور باشیم موافقیم. اما از دولت میخواهیم پیش از اینکه چنین اقداماتی را علیه مرتکبین جنایت یا تجاوز و مانند آن انجام دهد، دقت لازم را بکار گیرد تا خود درهای بسته را، باز نکند.
ما هرگز به رای خود چیزی نخواهیم افزود، و تنها اکتفا میکنیم به ثبت بعضی از اقدامات رسمی که از سوی دولت صادر شده است. ما بر این نکته واقفیم که اقدامات مزبور هرگز به نتیجه نخواهد رسید.
* شما با توجه به اقدامات جاری دولت لبنان در اطراف اردوگاه «عینالحلوه» و تلاشی که ماموران امنیتی لبنان برای دستگیری «ابومحجن» بکار میبرند، تعیین زمان برای پیوستن مبارزین فلسطینی این اردوگاه به پلیس فلسطین در غزه را چگونه تفسیر میکنید؟
** (در حالیکه میخندد پاسخ میدهد) ظاهرا یاسر عرفات در صحنههای انتخاباتی حکومت خودمختار نیاز به موکل دارد.