محمدمهدی غفاری
یکی از نومحافظهکاران کاخ سفید که هیچگاه دشمنی خود را با چین کمونیست کتمان نکرده است از دیروز میهمان دولتمردان پکن است. «دونالد رامسفلد» که از او در محافل سیاسی به عنوان عضوی از تشکلبازها نام میبرند، پس از انتخاب در پست وزارت دفاع آمریکا در پنجسال پیش، برای اولین بار از چین دیدن میکند، این مقام عالیرتبه آمریکایی با هدف گفتوگو و تبادل نظر با مقامهای چینی درباره مناسبات دفاعی و نظامی واشنگتن و پکن- که طی سالهای گذشته یکی دوبار کاملاً متوقف شده بود-وارد چین شده است.
این در حالی است که مقامهای چینی هیچگاه روش برخوردهای دوگانه و رویکرد سلطهطلبانه دولت آمریکا و مشخصاً جورج بوش رئیسجمهوری این کشور را پس از روی کار آمدن در جولای سال 2000 از یاد نبردهاند. سقوط یک فروند هواپیمای اف-8 چینی بر فراز جزیره «هانیان» که به کشته شدن خلبان آن به نام «وانلی» منجر شد، توسط یک فروند هواپیمای گشتیشناسایی (جاسوسی) «آیپی3»آمریکا در آوریل سال 2001 میلادی، فروش تسلیحات پیشرفته به حکومت جزیره تایوان به ارزش 11 میلیارد دلار ( البته مبلغ اختصاص داده شده به خرید تسلیحات پیشرفته از آمریکا 18 میلیارد و 250 میلیون دلار بود که با مخالفت پارلمان تایوان هنوز تصویب نشده، ضمن آنکه به 18 میلیارد دلار کاهش یافته است). دعوت از «لیتنگ خویی» آخرین رئیسجمهوری جزیره تایوان از حزب «کومین تانگ» و تدوین استراتژی دفاعی با ژاپن با محوریت تایوان از جمله سیاستهای برنامهریزی شده آمریکا علیه چین به شمار میرود. رامسفلد قبل از سفر به چین در هفتههای گذشته در سخنانی در کمیته روابط چین و آمریکا گفت: چین باید به دوران حاکمیت حزب کمونیست پایان دهد و برای اداره چین پرجمعیت به نظام چند حزبی روی آورد. وی در دیدار با برخی رهبران اروپایی از آنان خواست که تحریم تسلیحاتی علیه چین را لغو نکنند؛ موضوعی که خانم «کاندولیزا رایس» وزیر امور خارجه آمریکا نیز در دیدار با مقامهای اروپایی بر عدم لغو تحریم تسلیحاتی چین تأکید کرده بود. رامسفلد حتی در اظهاراتی صریحاً اعلام کرد که هیچ کشوری چین را تهدید نمیکند و لذا مقامهای چینی هیچ توجیهی برای افزایش توان نظامی خود ندارند. این اظهارات و بسیاری از موضعگیریهای مقامهای آمریکایی درباره چین، بخشی از استراتژی براندازانه دولت آمریکا به شمار میرود. در نقطه مقابل، چین بودجه اختصاص داده شده به امور دفاعی و نظامی ارتش خلق در مقابل 450 میلیارد بودجه نظامی آمریکا را بسیار ناچیز دانست و گزارش پنتاگون درباره توان نظامی چین را آکنده از غرضورزی و حدس و گمان دانست. چین میگوید تقویت توان نظامی ارتش خلق و تجهیز آن به ابزار و سلاحهای پیشرفته تنها با هدف صلحآمیز صورت میگیرد و پکن در مناسبات با تمام کشورهای شرق و جنوب آسیا و دیگر مناطق جهان ثابت کرده است که برای هیچ کشوری تهدید نیست. اما از دید آمریکاییها بویژه جمهوریخواهان که پیوسته از چین به عنوان رقیب استراتژیک آمریکا نام میبرند، معتقدند افزایش توان نظامی چین موازنه قدرت در آسیا برهم خواهد زد و بویژه آنکه تهدیدی جدی برای تایوان است. پنتاگون در یک گزارش آورده است که سالانه حدود 100 فروند موشک بالستیک با توانایی هدفگیری دقیق به زرادخانههای موشکی چین اضافه میشود. جالب آنکه حدود 700 فروند از این نوع موشکها توسط چین در سواحل نزدیک به تایوان مستقر شده است.
در نقطه مقابل، چین بارها دولت آمریکا را از مداخله در امور داخلی خود و پرداختن به مسائل مربوط به تایوان، تبت، سینکیانگ، هنگکنگ و حمایت از فرقه «فالون کونگ» برحذر داشت و از واشنگتن خواست براساس سه بیانیه 1972 (شانگهای)، 1978 و آگوست 1982 در قبال چین عمل کند. از دید دولت چین، گزارش پنتاگون که در آن از چین به عنوان تهدید بالقوه برای منطقه شرق آسیا و آمریکا نام برده است، چیزی جز احیای ذهنیت و تفکر دوران جنگ سرد نیست.
شاید بتوان گفت وزیر دفاع آمریکا در گفتوگو با «کائوگانگ جوان» همتای چینی خود در پکن، نگرانی واشنگتن را از تقویت بنیه تسلیحاتی چین نشان دهد و یا از هژمونی زرد آسیایی به عنوان تهدید فزاینده چین مطلبی را طرح کند، اما چینیها با در پیش گرفتن سیاست صبر و انتظار بویژه در دوران اصلاحات اقتصادی، نشان دادند به هر آنچه که برای رسیدنش قصد کردهاند، رسیدهاند و برای هر آنچه که فکر میکنند، خواهند رسید. معنای این موضوع آن است که رهبران نسل چهارم چین با سعهصدر، پذیرای وزیر دفاع آمریکا و یا هر مقام عالیرتبه آمریکایی هستند و خواهند بود و به طور حتم به وی خواهند گفت که چین قطار اصلاحات و پیشرفت را در هر ایستگاهی که واشنگتن بخواهد، متوقف کند و لذا به راه خود ادامه میدهد.