پس از درخواست «ملک حسین» از اکثریت خاموش برای حمایت از سیاستهایش، مخالفان، انتقاد از پیوندهای او با رژیم صهیونیستی را آغاز کردند.
خطوط نبرد بین ملک حسین و مخالفانی ترسیم شده است که معتقدند از حمایت بیشتر مردم برخوردارند.
برخلاف صهیونیستها، اردنیها شور و شوقی نسبت به پیمان اکتبر 1994 نشان ندادهاند و در حالی که ملک حسین به رژیم صهیونیستی نزدیکتر میشود و از همسایگان عربش فاصله میگیرد، عصبی شدهاند.
ملک حسین در سخنرانیش در پارلمان که در آن قول داد با منتقدانش رویارویی کند گفت: «ما اینک از مرحله برقراری صلح فراتر رفتهایم. اکنون وظیفه ماست که مرحله ساختن صلح را آغاز کنیم. این مرحلهای مهم است که به برداشتها و معیارهای نوین نیاز دارد. همچنین اعتقاد به این کشور و ابراز وفاداری و امتنان به آن از واجبات است.»
گرچه بحث بر سر جایگاه اردن در خاورمیانه جدیدست و ملک حسین معتقد است واشنگتن در حال شکلدهی آنست، آنچه در جامعه دیده میشود، دشمنی با رژیم صهیونیستی است.
سفارت رژیم صهیونیستی که پس از امضای پیمان صلح در یک هتل دولتی قرار داشت، تازه محلی دایم پیدا کرده است. قراردادهای قبلی برای اجاره ساختمان به دلیل پشیمان شدن مالکان به هم خورد. این بار با مداخله دربار، ساختمانی برای سفارت پیدا شد. دامنه بیمیلی نسبت به معامله با رژیم صهیونیستی که انتخاب ملک حسین است، تا دولت نیز کشیده شده است.
سفارتخانهای به تازگی از وزیران اردنی خواست تا با هیاتی از بازرگانان رژیم صهیونیستی که احتمالا خواهان سرمایهگذاری در اردن هستند، ملاقات کنند. همه آنان از انجام چنین ملاقاتی خودداری کردند تا اینکه «امیرحسن» ولیعهد اردن که در تماسهای نزدیک ملک حسین با جوامع با نفوذ یهودی در خارج شرکت دارد، دستور همکاری داد. خشم کنونی شاه اردن از اتحادیههای حرفهای، سازمانهای پزشکان، وکلا، هنرمندان، مهندسان و دیگر قشرهای سرشناس، از خودداری آنها از معامله اعضایشان با صهیونیستها ناشی میشود.
«لیث شبیلات» رئیس اتحادیه 35 هزار نفری مهندسان که زمانی به اتهام مخالفت با شاه در زندان بود، میگوید: ممنوعیت تماسها، با هر قانونی که پادشاه از تصویب پارلمان بگذراند، ضعیف نخواهد شد.
او میگوید: آنچه ما انجام میدهیم، بیشتر جنبه فشار روانی و اجتماعی دارد. اعضای این اتحادیه، بخشی از جامعه هستند و از دیدگاه جامعه چنین کاری را شرمآور میداند. نیروی ما اینست.
در حالی که او با رویتر در دفتر کارش گفتگو میکرد، مهندسان در طبقههای پائین گرد آمده بودند و آرای مربوط به انتخابات رهبران هفت بخش مختلف اتحادیه را میشمردند.
شبیلات گفت: نامزدی نیست که از موضع دولت دفاع کند.
هر کس که بگوید از دولت طرفداری میکند، 80 درصد از آرا را از دست میدهد. او با خنده به این نکته اشاره میکند که مهندسان نظامی نیز به طور جمعی در انتخابات اتحادیه شرکت کردند.
اعتماد او بیجهت نیست. نامزدهای اسلامگرا و منتقد قرارداد صلح با رژیم صهیونیستی، بیش از 80 درصد از 49 پست را به خود اختصاص دادند.
حملههای شبیلات به نحو فزآیندهای تند و گزنده شده است. هشدارهای او نسبت به سلطه اقتصادی خارجی، اتهامهایش را درباره فساد مقامهای طراز اول و اینکه ملک حسین جهان عرب را برای رژیم صهیونیستی رها ساخته، به رگ حساس نگرانی از آینده اردن، ضربه میزند.
او میگوید: این حرکت به شکست میانجامد. نیازی نیست که بر ضد نظام فعالیت کنی، خود نظام بر ضد خودش کار میکند. ممکن است ما در یک نبرد شکست بخوریم، ولی تا هنگامی که جنگ ادامه دارد، قدرت ما بیشتر است.
عزم ملک حسین برای محدود کردن مخالفان در پی قتل «اسحاق رابین» نخست وزیر رژیم صهیونیستی در یک ماه پیش راسختر شد. ستایش احساسی او از رابین که در فلسطین اشغالی با ستایش و در کشور با انتقاد روبرو شد، بازتاب از دست دادن شریکی است که به مدت بیست سال به طور محرمانه با او ساخت و پاخت میکرد. قول او به محدود کردن انتقادها، احتمالا نشان سرخوردگی اوست. ولی همچنین میتواند حاکی از نگرانیش از آینده صلح خاورمیانه در دوران نخست وزیری «شیمون پرز» باشد که به گفته دیپلماتها ملک حسین برای او به اندازه رابین احترام قایل نیست.
روابط اردن با سوریه، همسایه نیرومندش در شمال از هنگامی رو به تیرگی نهاد که ملک حسین به طور جداگانه با صهیونیستها صلح کرد. ملک حسین همچنین به مخالفت با متحد پیشینش «صدام حسین» رئیسجمهوری عراق برخاسته است و بازرگانان اردنی را به وحشت افکنده که پیوندهای محکم تجاری با عراق داشتهاند.
او اینک سرگرم مطالعه روی تشکیل کنفرانس از رهبران مخالف دولت عراق است و دیپلماتها میگویند او بیشتر از واشنگتن به تغییر در بغداد علاقهمند است.
ولی ملک حسین و غرب هر دو محکومند. پوزهبند زدن به انتقادها، شک و تردیدها را نسبت به صلح با رژیم صهیونیستی از بین نمیبرد و چاره کار، رشد اقتصادی است.
دیپلماتی میگوید: اندرز او به ملک حسین، جملهایست که بیل کلینتون را در انتخابات ریاست جمهوری آمریکا به پیروزی رساند: «اقتصاد مهم است».
با وجودی که رقمهایی چون رشد تولید ناخالص داخلی امیدوارکننده هستند، میزان بیکاری در کشور 18 درصد، رشد سالانه جمعیت بیشتر از سه درصد و تورم رسمی چهار درصد است که کمتر کسی به این رقم باور دارد.
انتظارات از بهره فوری صلح، واقعبینانه نبوده است، حتی بخشی مانند جهانگردی، تازه میخواهد به مرحله شکوفایی برسد.
ملک حسین به پارلمان گفت: کشور در حال ورود به عصر نوینی است، ولی هنوز وارد نشده. او هشدار داد که برای ورود به آن، آماده است سلطهاش را بر کشور تنگتر کند.