ملاحظات فلسطینیها در مورد موضعشان در خصوص قدس با ملاحظات اسرائیلیها اختلافی ندارد. از دیدگاه فلسطینیها، قدس سرزمین مقدس میباشند و همچنین از نظر عامه مردم فلسطین، رهبری فلسطین نمیتواند در مورد مطالبی که به حاکمیت بر این شهر مربوط میشود چشمپوشی نماید و مردم احتمال معامله در قضیه قدس را نیز میدهند زیرا شخصیتها، مقامات و گروههای فلسطینی نظرات گوناگون و متفاوتی را در مواقع و شرایط مختلف ابراز داشتهاند، یاسر عرفات رئیس ساف و تشکیلات خودگردان فلسطینی در پاسخ به ادعاهای رژیم صهیونیستی در مورد حاکمیت بر قدس بطور مکرر تاکید نموده که شهر قدس برای همیشه پایتخت دولت فلسطین خواهد بود.(8) فیصل الحسینی مسئول پرونده قدس در دولت خودمختار فلسطین معتقد است مسئله قدس برای تمامی مقامات فلسطینی یک خط قرمز محسوب میشود و هیچکس نمیتواند از این خط قرمز تجاوز کند و حذف موضوع قدس از مذاکرات سرنوشت نهایی مذاکرات به معنای ویران کردن روند صلح خواهد بود.(9) شیخ عکرمه مفتی قدس طی مصاحبهای با روزنامه الاهرام چاپ قاهره در خصوص طرح بینالمللی کردن شهر قدس گفت: این طرح مخاطرهآمیزتر از یهودی کردن این شهر است. وی اضافه نمود: ما یهودی کردن و بینالمللی کردن شهر قدس را رد میکنیم، زیرا این اقدام به معنای از دست رفتن قدس برای همیشه است و از نظر بلندمدت بینالمللی کردن قدس خطرناکتر از یهودی کردن آن است.(10) کلیه احزاب، سازمانها و گروههای فلسطینی موافق و مخالف روند مذاکرات سازش، قدس را سرزمین اشغال شده همچون سایر سرزمینهای فلسطین میدانند و در مبارزات خود، خواهان بازپسگیری آن میباشند و قدس را پایتخت دولت فلسطین میدانند.
در سال 1995 از سوی بیش از 330 تن از علما و اندیشمندان امت و رهبران جنبشهای اسلامی، ملی، نیروهای سیاسی، فرهنگی، اصناف و اتحادیههای جهان اسلام، اعلامیهای به عنوان «یاری و همبستگی» در خصوص ضرورت حمایت از خط مقاومت و جهاد جنبشهای اسلامی فلسطین علیه صهیونیسم صادر گردیده که در بخشی از آن درباره قدس آمده است، سرزمین، حاکمیت و مقدسات شهر بیتالمقدس و مسجد مبارکالاقصی، محل عروج پیامبر اکرم(ص) قابل معامله نیست و هرگونه راهحلی که بر ادامه اشغال بخشی از آن تکیه داشته باشد یا حقی از امت را نفی کند، از لحاظ قانونی مردود است و قابل قبول امت نخواهد بود و نشانگر و بیانگر موضع آنان نیست و هیچگونه مسئولیت یا پایبندی را ایجاد نمیکند.(11)
کشورهای اسلامی دیدگاه خود را نسبت به وضعیت بیتالمقدس بطور جداگانه و یا به وسیله اتحادیهها و سازمانهای بینالمللی و منطقهای ارائه مینمایند. کشورهای اسلامی مهمترین فعالیتهای خود را در راستای حمایت از فلسطین و بیتالمقدس در سازمان ملل و سازمان کنفرانس اسلامی و اتحادیه عرب متمرکز نمودهاند. اقدامات آنان در این مجامع صرفاً در تهیه قطعنامهها در محکومیت رژیم صهیونیستی میباشد، مهمترین تشکیلات گروهی کشورهای اسلامی، سازمان کنفرانس اسلامی است و از آنجا که، مسئله فلسطین و وضعیت بیتالمقدس یکی از مشکلات جهان اسلام میباشد از اینرو کشورهای اسلامی برای بررسی و رفع این مشکل بصورت گروهی، تدابیر و برنامههایی در نظر گرفتهاند که در بخش اهداف منشور سازمان کنفرانس اسلامی به شرح ذیل ذکر گردیده است: «مقاصد سازمان کنفرانس اسلامی عبارت خواهد بود از، ... هماهنگ ساختن تلاشها برای حفاظت از «مکانهای مقدس». حمایت از مبارزات مردم فلسطین و کمک به آنان برای بازیافتن حقوق و آزادسازی سرزمینشان.» در راستای این هدف مراکز زیر در چهارچوب سازمان کنفرانس اسلامی به وجود آمده و به فعالیت پرداختند:
کمیته دائمی قدس در مراکش، دفتر اسلامی هماهنگی نظامی با فلسطین، دفتر اسلامی تحریم اسرائیل. کمیته اسلامی نظارت بر تحرکات دشمن صهیونیستی، کمیته ششگانه فلسطین، صندوق قدس و اداره قدس در دبیرخانه سازمان کنفرانس اسلامی.
در قطعنامههای مختلفی که از اولین اجلاس سازمان تاکنون صادر شده، مسئله فلسطین و محکومیت رژیم اشغالگر قدس بیشترین حجم را به خود اختصاص داده است. محتوای این قطعنامهها بطور کلی موضوعات زیر را شامل میشود:
- تأکید بر استقلال فلسطین و حمایت از حق مردم آن در اعمال حاکمیت بر سرزمینشان
- اعلام حمایت از شهر قدس شریف به عنوان پایتخت کشور فلسطین
- عنوان کردن مسئله فلسطین به عنوان کانون منازعات اعراب و اسرائیل
- مشروط کردن حل منازعه اعراب و اسرائیل به عقبنشینی بیقید و شرط رژیم صهیونیستی از سرزمینهای اشغالی و بلندیهای جولان در سوریه
- شناسائی سازمان آزادیبخش فلسطین به عنوان تنها نماینده قانونی مردم فلسطین.
- حمایت از انتفاضه مردم فلسطین
- درخواست از کشورهای عضو برای شرکت در تحریم اقتصادی و نظامی رژیم اشغالگر قدس و ودار نمودن آن رژیم به پیوستن به سازمانهای بینالمللی مانند آژانس انرژی اتمی و...
- ابراز نگرانی نسبت به حمایتهای نظامی آمریکا از رژیم اشغالگر قدس.
لازم به ذکر است که جمهوری اسلامی ایران همواره در جلسات سازمان کنفرانس اسلامی بر اتحاد کشورهای اسلامی و استمرار انتفاضه به عنوان راهحل مشکل فلسطین تأکید ورزیده و در مورد پاراگرافهایی که دربرگیرنده تأیید قطعنامههای سازمان ملل نظیر 242 و 338 و حتی بندهایی که به شکلی رژیم صهیونیستی را به رسمیت شناخته اعلام موضع نموده است.
ششمین اجلاس وزرای خارجه سازمان کنفرانس اسلامی در جده (ژوئیه 1975) با توجه به اقدامات صهیونیستها در تعرض به بیتالمقدس و دیگر اماکن مقدسه تحت اشغال، مقرر نمود کمیتهای دائمی مرکب از 9 عضو به اضافه دبیرکل سازمان کنفرانس اسلامی تحت عنوان «کمیته قدس» تشکیل گردید. پس از مدتی تعداد اعضای آن به 15 عضو افزایش یافت.
پیگیری و اجرای قطعنامههای سازمان کنفرانس اسلامی و دیگر مجامع بینالمللی در رابطه با فلسطین و مبارزه با صهیونیسم اصلیترین وظیفهای بود که این قطعنامه به کمیته محول نمود. همچنین در این قطعنامه تصریح گردیده که اعضای کمیته به مدت 3 سال به صورت قابل تمدید انتخاب میشوند. جلسات کمیته به دعوت رئیس با اکثریت اعضاء تشکیل میگردد و حضور اکثریت برای رسمیت یافتن جلسات الزامیست. کمیته قدس تا سال 1978 مجموعاً هشت اجلاس برگزار نمود. جلسه اول (اوت 1975) امان، جلسه دوم (مارس 1976) جده، جلسه سوم (دسامبر 1976) امان، و جلسات چهارم (اکتبر 1977)، پنجم (ژانویه 1978)، ششم (مارس 1978)، هفتم (ژوئن 1978) و جلسه هشتم (نوامبر 1978) همگی در جده تشکیل شدهاند. ریاست جلسات اول و دوم کمیته قدس، به عهده رژیم سابق ایران بوده است. نهمین جلسه کمیته قدس قرار بود در آوریل 1979 (دو ماه پس پیروزی انقلاب اسلامی ایران) برگزار گردد اما دهمین اجلاس وزرای خارجه کشورهای اسلامی با تصویب قطعنامه جدیدی به شماره (P ـ 4/10) ریاست کمیته قدس را برای همیشه به ملک حسن پادشاه مراکش واگذار نمود و با ارتقاء سطح آن مقرر نمود که از آن زمان کمیته قدس در سطح وزرای خارجه کشورهای عضو کمیته برگزار گردد. همچنین کمیته موظف گردید که گزارش عملکرد خود را به اجلاس سران کنفرانس اسلامی ارائه دهد.
بدین ترتیب دوره جدید کمیته قدس از سال 1979 آغاز گردید کمیته مذکور از آن زمان تاکنون 16 اجلاس برگزار نموده است. اولین آن در ژوئیه 1979 در فاس مراکش و آخرین آن 27 مارس 1997 در رباط مراکش برگزار شده است، جلسات دوره جدید کمیته قدس بدینصورت برگزار شد که، 3 ـ 2 ژوئیه 1979 در فاس، 12 ـ 11 مارس 1980 در مراکش، سومین اجلاس فوقالعاده 18 ـ 16 اوت 1980 در دارالبیضاء، 24 ـ 22 دسامبر 1980 در رباط، 24 ـ 23 آوریل 1981 در فاس ـ 8 ـ 6 می 1982 در ایفران، 22-21 ژانویه 1983 در مراکش، 30 سپتامبر 1983 در نیویورک، 20 ـ 19 آوریل 1984 در فاس، 5 ژانویه 1988 در ایفران، 7 ـ 6 آوریل 1990 در رباط، 16 اکتبر 1990 در رباط، 23 ژانویه 1992 در مراکش، 17 ـ 16 ژانویه 1995 در ایفران و 27 مارس 1997 در رباط.
به دنبال مشکلات ایجاد شده بر سر راه به اصطلاح صلح خاورمیانه بر اثر سیاستهای دولت نتانیاهو و ادامه شهرکسازی در سرزمینهای اشغالی فلسطین و خصوصاً در قدس شرقی، از چند ماه قبل زمزمههای برگزاری اجلاس کمیته قدس مطرح شد. این مسئله در سفر عرفات به مراکش و دیدار با ملک حسن تقاضا شد، ولی ظاهراً شرایط برگزاری اجلاس فراهم نبود و بطور رسمی تاریخی از سوی مراکش و ملک حسن به عنوان رئیس کمیته قدس تعیین نگردید.