سالهای 50-1340 سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) فعالیت شدیدی را برای کسب اطلاع از سازمان فراماسونری آغاز کرد. از آنجا که ساواک از بسیاری ماجراها باخبر است، لذا از گزارشهای این سازمان میتوان بهعنوان منبع استفاده کرد.
از دیدگاه ساواک، کلوبهای روتاری و باشگاههای لاینز از سازمانهای جنبی فراماسونری به شمار میروند. تفاوت باشگاههای روتاری و لاینز با فراماسونری در ماهیت سازمانی آنها نیست بلکه در ساختار اجرایی و صور ظاهری آن است. 2 باشگاه مذکور برخلاف انجمنهای ماسونی که پنهانکاری سایه بر فعالیتهای آنها انداخته بود، محافلی علنی بودند و با مجوز رسمی مقامات اجرایی هر کشور تشکیل میشدند.
یکی از اسناد ساواک اشارهای به این موضوع دارد:
به: 321
منبع: 2179
تاریخ وقوع: اخیرا
از: 20/ه/ 7
شماره گزارش: 43297/20/ه/7
تاریخ: 10/2/48
تاریخ رسیدن خبر به رهبر عملیات: 9/2/48
موضوع: فراماسونری (اظهارات سیدحسن امامی، امام جمعه تهران)
دکتر عباس ریاضیکرمانی که با امام جمعه تهران در خصوص فراماسونری ملاقات کرده میگفت امام جمعه گفته است فراماسونری سازمان خطرناکی نیست و ما کوشش میکنیم تشکیلات آن را علنی کنیم و فعالیت آن را توسعه دهیم. امام جمعه گفته است چون فراماسونری به مذهب و ملیت افراد کاری ندارد هر کس با هر مذهب و هر ملیت میتواند در صورتی که واجد شرایط مخصوصی باشد در این سازمان عضویت پیدا کند مانند سازمان تسلیح اخلاقی و «سازمان لاینز» و کلوپ [کلوب] روتاری که تاکنون به صورت علنی فعالیت میکردهاند. امام جمعه گفته است سازمان سیا یک سازمان جاسوسی به نفع آمریکا میباشد در حالی که فراماسونری متعلق به کشور بخصوصی نیست.
توضیح رهبر عملیات: در مورد انتشار اسامی افراد عضو لژ فراماسونری و افراد وابسته به سازمان سیا قبلا گزارشاتی فرستاده شده است.
عضویت و حضور زنان در باشگاه روتاری و لاینز برخلاف لژهای ماسونی آزاد بود و حتی باشگاههای روتاری و لاینز ویژه زنان نیز در کنار باشگاههای مردان به تکاپوی خود ادامه دادند و حتی هرچند ماه یا چند هفته یک بار جلسات مشترک به منظور تحکیم مودت و دوستی و تبادل افکار در ایران و جهان تشکیل میشد. حضور زنان در صحنه مسائل سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی که ویژگی تحولات قرن بیستم است، در وجود باشگاههای روتاری و لاینز تجلی خاصی پیدا کرده است.
تفاوت دیگر فراماسونری با باشگاههای روتاری و لاینز در پایگاه و نقش اعضای آنهاست، فراماسونها بیشتر از میان قشر روشنفکر و تحصیلکرده و دارای مبانی فکری و ایدئولوژیک انتخاب میشدند در حالی که در باشگاههای روتاری و لاینز غیر از افراد تحصیلکرده، مدیرکلها و صاحبان شرکتها و تکنوکراتها نیز عضو میشدند.
میتوان گفت نظام سرمایهداری غرب حوزه فعالیت فراماسونری را به مسائل سیاسی و حوزه فعالیت باشگاههای فوق را به مسائل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی محدود کرده است.
روتاری در ایران
در اواخر سال 1332 یکی از روتارینهای آمریکایی به نام دکتر کراتس به ایران آمد تا برای تشکیل کلوبهای روتاری در ایران وارد عمل شود.
او سرانجام توانست به واسطه هادی امیرابراهیمی که یکی از سرمایهداران بود، با دکتر جهانشاه صالح، استاد دانشکده پزشکی دانشگاه تهران و وزیر بهداری، سناتور مصطفی تجدد، مالک و مدیرعامل بانک بازرگانی ایران و سناتور عباس مسعودی، مالک و مدیر موسسه اطلاعات تماس حاصل کرده و نخستین کلوب روتاری را در ایران تشکیل دهد.
بعد از دکتر کراتس، یکی از اعضای «انجمن دوستداران آمریکایی خاورمیانه» به نام چارلز کولاک از بیروت وارد تهران شد و با دعوت از بعضی سرمایهداران مانند ثابت پاسال، لطفالله حی، قاسم لاجوردی و استادان دانشگاه مانند دکتر جهانشاه صالح و دکتر نجمآبادی استاد دیگر دانشکده پزشکی دانشگاه تهران و دیگران کلوب روتاری تهران را در سال 1335 افتتاح کرد. این کلوب کار خود را در پارک هتل تهران آغاز کرد. اولین رئیس این کلوب دکتر جهانشاه صالح بود.
باشگاههای لاینز (I.O.N.S.L)
باشگاه لاینز در سال 1917 توسط یکی از فراماسونرهای آمریکایی به نام ملوین جونز در شهر شیکاگو تاسیس و شعبهای از آن در تاریخ 15 فروردین 1336 در ایران افتتاح شد و به سرعت در حدود 50 شهر ایرانی شعبههایی دایر کرد. اعضای این باشگاهها در روزهای پنجشنبه اول و پنجشنبه سوم هر ماه در یکی از هتلهای تهران تشکیل جلسه میدادند. هدف ظاهری باشگاههای لاینز، گسترش نوعدوستی و حمایت از حقوق بشر و کمک به انسانهای ستمکشیده و از این قبیل است ولی هدف واقعی و پشت پرده آنها همانند لژهای فراماسونری و کلوبهای روتاری برقراری جامعه جهانی و حکومت جهانی است. بسیاری از اعضای این باشگاهها همزمان عضو لژهای فراماسونری و کلوبهای روتاری هم بودند. خسرو هدایت، رئیس شورایعالی مناطق لاینز ایران ضمن دفاع از فراماسونری، همکاری لاینز را با فراماسونها انکار میکرد.
البته به روایتی دیگر تاریخ دقیق تشکیل باشگاههای لاینز در ایران مشخص نیست اما میتوان حدس زد که این باشگاهها از سال 1339 هجری شمسی به بعد فعالیت داشتهاند. سال مزبور سال فعالیت منطقه 354/ الف لاینز در ایران است. مجمع جهانی لاینزها حوزه فعالیت خود را به چند منطقه تقسیم کرده بود و باشگاههای لاینز ایران در منطقه 354 قرار داشتند. خود این منطقه نیز از نظر جغرافیایی به چند قسمت تقسیم شده بود که با حروف ابجد نشان داده میشدند.
منطقه 354/ الف، حوزه فعالیت باشگاههای تهران را دربر میگرفت و از سال 1353 منطقه 354/ د از الف منشعب شده بود اما حدود جغرافیایی آن و منطقههای 354/ ب و ج در دست نیست.
اعضای باشگاههای لاینز همچون روتارینها و فراماسونها ادعا میکنند در امور سیاسی دخالت نمیکنند (در اینجا سندی از ساواک آوردهایم که خلاف این ادعا را ثابت میکند) و حوزه فعالیت آنها مسائل اجتماعی، اقتصادی، خدماتی و فرهنگی است. باشگاههای لاینز برخلاف روتاری سختگیری چندانی در عضویت چند نفر از مدیران و اشخاص برجسته یک شغل و صنف ندارند. از این رو در این نوع باشگاهها ممکن است از یک صنف چند نفر عضویت پیدا کنند.
پنجمین مجمع لاینز ایران در اصفهان و به ریاست جعفر شریفامامی، رئیس شورایعالی لاینز ایران تشکیل شد.
ساواک با زیر نظر گرفتن فراماسونرها از جمله حسین علاء به اطلاعاتی دست مییابد:
بر اساس سند شماره 2:
گزارش ساواک 21862/31
منبع خبر: مامور ویژه
تقویم: ب-1
تاریخ وصول خبر: 29/2/41
تاریخ گزارش: 31/2/41
یکی از محارم سردار فاخر حکمت اظهار میداشت که مسافرتهای حسین علاء، وزیر دربار شاهنشاهی به فارس و شیراز که ظاهرا تحت عنوان سالگرد «انجمن لاینز» صورت گرفته به منظور انجام ماموریت سیاسی و مخفی است.
مشارالیه افزود انجمن لاینز که یکی از شعبات لژ بزرگ فراماسونری انگلستان است تحت عنوان انجام کارهای عامالمنفعه بزرگترین دستگاه خبری دولت انگلستان در کشورهای دنیا محسوب میشود و آقای علاء، وزیر دربار شاهنشاهی که خود از فراماسونرهای معروف و از اعضای لژ بزرگ لندن هستند و ریاست جوامع فراماسونری ایران را برعهده دارند، در این مسافرت به توصیه مقامات انگلستان دستورات محرمانهای به مامورین نفوذی انگلستان در فارس که اکثرا بین عشایر دارای نفوذ و رهبری هستند صادر خواهد کرد زیرا ممکن است روابط شاهنشاهی و دولت آقای امینی که به صورت مبارزه سیاست انگلستان و آمریکا در ایران درآمده است، وضع نامساعدی به خود گیرد. بدین ترتیب عشایر فارس طبق تعلیماتی که آقای علاء به آنها خواهند داد برای دولت مرکزی اشکالات بزرگی فراهم خواهند کرد. گوینده افزوده است که بیشتر رجال فارس و سران عشایر این منطقه غالبا فراماسون و تابع دستورات لژ بزرگ لندن هستند و طبعا تابع نظر و دستورات آقای علاء خواهند بود و قرار است آقای علاء مدت 6 روز بهعنوان بازدید از تختجمشید در آنجا اقامت نموده و جلساتی با حضور دوستان خود تشکیل داده و سپس به کازرون و بوشهر و لارستان عزیمت نموده و به این طریق مقدمات شورش عشایر را علیه دولت فراهم نمایند.
مهر فوقمحرمانه در سند مذکور زده شده است.
باشگاههای لاینز حوزه تهران عبارتند از باشگاه تهران، شمال تهران، یوسفآباد، قلهک، تجریش و ری.
باشگاههای لاینز فعالیت زیادی در میان جوانان و دانشجویان داشتند و سعی میکردند آنها را به سوی خود کشیده و کنترل کنند. یکی از برنامههای آنها نفوذ در اردوهای عمران ملی دانشجویان بود که سرانجام موفق شدند مسؤولیت هماهنگی اردوهای عمران ملی دانشجویان را به دست گیرند. دکتر محمدعلی احمدی، از سران باشگاههای لاینز ایران و استاد دانشکده علوم اداری دانشگاه تهران و مدرسه عالی حسابداری و موسسه علوم بانکی بود که مسؤول هماهنگی اردوی عمران ملی دانشجویان شد. او در ضمن عضو لژ فراماسونری رازی هم بود.
یکی از انجمنهایی که با واسطه دانشگاه لاینز متصل به لژ بزرگ فراماسونری ایران میشود، انجمن سقراط است. جوانان توسط این انجمن جذب میشدند و به ظاهر درباره علم و ادبیات بحث میکردند. یکی از اعضای فعال آن اسماعیل رفعتی، رئیس پیشاهنگی ناحیه 10 آموزش و پرورش تهران بود.
باشگاه لاینز ایران بخشی از فعالیت خود را در روزنامه اطلاعات به اطلاع عموم میرساند:
باشگاه لاینز ایران در منزل مهندس علیرضا امیرسلیمانی تشکیل جلسه داده که در این جلسه سیدخلیلالله کازرونی، رئیس باشگاه لاینز شمال هم حضور داشت. آنها 112 عدد تختخواب به بیمارستانهای روانی رازی و فیروزآبادی هدیه کردند.
باشگاه شعبهای هم در تجریش داشت که متعلق به شیرزنان لاینز بود و اعضای آن اغلب از زنان طبقات مرفه بودند. شعبههای دیگر آن عبارت بودند از آریا، کورش، مهر، رستاخیز، همایون و جز اینها. باشگاه لاینز نشریهای با عنوان شیرنامه داشت که اخبار و رویدادهای آن را به چاپ میرساند و تا انقلاب اسلامی در ایران منتشر میشد.
چهرههای شاخص لاینز در مراکز فرهنگی
روش و سیاست لژهای فراماسونری در کشورهای جهان سوم از جمله ایران مبتنی بر شکار نخبگان سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و علمی است. آنها تلاش میکنند با استحاله فرهنگ مذهبی در فرهنگی که بهعنوان فرهنگ جهانی و بینالمللی معرفی میشود گام به گام کشور را وابسته کنند و در قالب نظام آموزشی و مواد درسی نسلی را تربیت کنند که از هویت خود دور شود.
مطالعه جریانهای فرهنگی و سیاسی 150 ساله اخیر ایران، این نکته را اثبات میکند که استعمار با جذب و ساماندهی استادان دانشگاه در لژهای فراماسونری، کلوبهای روتاری و باشگاههای لاینز از توان و انرژی آنها در جهت مطامع خود بهرهبرداری کرده و با توزیع آنها در حوزههای فرهنگ، اقتصاد و سیاست، جامعه ما را به سمت اهداف خود کشانده است.
رؤسای دانشگاه تهران
از آغاز تاسیس دانشگاه تا تاریخ استقلال آن (سال تحصیلی 22-1313) ریاست دانشگاه با وزیر وقت فرهنگ (دکتر مرآت) بود. پس از استقلال دانشگاه، تعیین رئیس آن انتخابی شد و برای نخستینبار دکتر علیاکبر سیاسی، عضو انجمن طرفداران حکومت جهانی که خود قانون استقلال دانشگاه را به تصویب رسانده بود، به ریاست دانشگاه تهران نائل شد. به موجب این قانون، رئیس دانشگاه از میان روسای دانشکدهها و بر اساس رای شورای دانشگاه انتخاب و به فرمان شاه منصوب میشد.
در سال 1322 در نحوه انتخاب رئیس دانشگاه تغییری پدید آمد، به این معنا که برحسب قانون جدید، رئیس دانشگاه به موجب رای شورای دانشگاه از بین 3 نفر از استادانی که رتبه هیچیک از آنها از 9 استادی کمتر نباشد، به پیشنهاد وزیر فرهنگ و انتخاب شاه برای مدت 3 سال منصوب میشد. به موجب قانون جدید، از تاریخ 18 دیماه 1333 دکتر منوچهر اقبال، استاد دانشکده پزشکی و عضو کلوب روتاری و باشگاه لاینز طبق رای شورای دانشگاه و فرمان شاه به سمت ریاست دانشگاه منصوب شد.
اعضای شورای سیاستگذاری دانشگاه تهران در دهه 40، 12 نفر بودند که همگی عضو لژهای فراماسونری، روتاری، لاینز و دیگر مراکز وابسته به این جریانها بودهاند که مشخصا مهندس هوشنگ سیحون (رئیس دانشکده هنرهای زیبا) عضو کلوب روتاری شمال و باشگاه لاینز فردوسی بوده است.
از میان اساتید دانشگاه در یک فهرست 30 نفره که همگی عضو لژهای فراماسونری، روتاری، لاینز و دیگر مراکز وابسته به این جریانها بودهاند، افراد زیر عضو باشگاه لاینز بودهاند:
- دکتر منوچهر اقبال، استاد دانشکده پزشکی و عضو باشگاه لاینز
- دکتر خانبابایی، مدیر گروه تاریخ دانشکده ادبیات و عضو لژ فراماسونری سعدی
- دکتر علیپاشا صالح، استاد زبان انگلیسی دانشکده ادبیات و مترجم سفارت آمریکا، عضو کلوب روتاری و باشگاه لاینز (برادر دکتر جهانشاه صالح، رئیس دانشگاه تهران)
دانشگاه شیراز
قدرتمندترین فرد استان فارس، دکتر قربان، رئیس دانشگاه شیراز بود که حتی استانداران فارس که از میان نزدیکان دربار انتخاب میشدند، توان مقابله با او را نداشتند. وی غیر از ریاست دانشگاه شیراز، بیش از 50 شغل و پست کلیدی این استان را نیز در اختیار داشت. وی در سال 1342 به ریاست باشگاه لاینز استان فارس رسید. او از اعضای موسس کلوب روتاری شیراز نیز بود.
ارتشبد حسین فردوست که همه فعالیتهای اطلاعاتی و ضداطلاعاتی رژیم پهلوی را در دست داشت، دکتر قربان را در شمار عناصر و عوامل سازمان جاسوسی انگلستان میداند.
دکتر قربان بهعنوان یک بهایی و عضو فعال شبکه فراماسونری و روتاری، نظرات عناصر بیگانه و محافل استعماری بویژه صهیونیستها را در حوزه تعلیم و تربیت جوانان ایرانی اجرا میکرد و شدت وابستگی او به حدی بود که نام وی در فهرست اعضای تمام انجمنها و محافل وابسته همچون باشگاه لاینز، جمعیت تسلیح اخلاقی، بنیاد کارنگی، انجمن دوستداران آمریکا و نظایر آن دیده میشود.
در بین اساتید دانشگاه شیراز در یک فهرست 19 نفره به نام دکتر محمد ساجدی، استاد دانشکده پزشکی و عضو باشگاه لاینز نیز برمیخوریم.
حزب رستاخیز
حزب رستاخیز که در 11 اسفند سال 1353 تاسیس شد و تنها حزب رسمی در اواخر دوران پهلوی شناخته میشد، روی شاخ فراماسونرها میچرخید. رحیم زهتابفرد، عضو هیات اجرایی موقت حزب رستاخیز عضو لژ جمعیت یاران و باشگاه لاینز بوده است.
روزنامه آیندگان در تاریخ 17/2/1354 اسامی 55 عضو هیات اجرایی موقت حزب رستاخیز ملت ایران را چنین معرفی کرد: «لیلی امیرارجمند، جمشید آموزگار، مهناز افخمی، منوچهر آزمون، مصطفی الموتی، حسین تجدد، محمدرضا حریری، رحیم زهتابفرد، احمد قریشی، رضا قطبی، مهدی قاسمی، منوچهر گنجی، قاسم لاجوردی، داریوش همایون، محمد معتضدباهری، جواد منصور، فرهنگ مهر، قاسم معتمدی، نصرالله مقتدرمژدهی، هوشنگ نهاوندی، پرویز ناتلخانلری و ناصر یگانه».
از اعضای 55 نفره اولین هیات اجرایی موقت حزب رستاخیز، دستکم 26 نفر سابقه عضویت در لژهای فراماسونری یا باشگاههای روتاری و لاینز را دارند، اسامی برخی از آنها از این قرار است: جمشید آموزگار (عضو لژ ایران شاپیتر لژ آمریکاییها و وابسته به باشگاه روتاری تهران مرکزی)، منوچهر آزمون (عضو فراماسونری)، مصطفی الموتی (عضو لژهای تهران، ژاندارک، دانش و نیز رئیس باشگاه روتاری تهران مرکزی)، حیدرقلی برومند (عضو لژهای دانش، ژاندارک و اصفهان)، محمدرضا حریری (عضو فراماسونری)، غلامرضا خیراندیش (عضو لژ کسری)، رحیم زهتابفرد (عضو لژ جمعیت یاران و باشگاه لاینز)، منوچهر تسلیمی (معاون لژ ابوعلیسینا و دبیر لژهای مولوی و کمال سقراط)، احمد قریشی (عضو لژهای نور و میترا)، قاسم لاجوردی (عضو لژ ستاره سحر)، دکتر محمد معتضدباهری (عضو لژ تهران)، جواد منصور (عضو لژهای مولوی تهران، فروغی، کورش، دانش و عضو باشگاه روتاری تهران مرکزی)، دکتر فرهنگ مهر (عضو لژهای کاوه، سعدی و کمال اندیشه و فروغی و عضو باشگاه روتاری تهران مرکزی)، دکتر قاسم معتمدی (عضو فراماسونری)، دکتر نصرالله مقتدرمژدهی (عضو فراماسونری)، دکتر هوشنگ نهاوندی (عضو لژهای فارابی، آفتاب، فروغی، امیرکبیر، لژ بزرگ ایران و شیراز و عضو باشگاه روتاری رشت)، دکتر پرویز ناتلخانلری (عضو فراماسونری)، دکتر ناصر یگانه (عضو لژهای تهران، خیام، سعدی، دانش، کورش، فروغی، شاپیتر کورش و کمال سقراط و عضو باشگاه روتاری شمیران)، ناصر یگانه در سال 1973 به درجه مارک ارتقا یافت. دکتر حبیبالله دادفر (عضو لژ سعدی)، دکتر منوچهر گنجی (عضو باشگاه روتاری تهران مرکزی) و داریوش همایون (فراماسون و عضو باشگاه روتاری تهران مرکزی).
حال که با نوع فعالیت باشگاه لاینز تاحدودی آشنا شدیم، در ادامه با توجه به اسناد ساواک به طور خلاصه به معرفی اهداف، ساختار، تشکیلات، موسس، نحوه عضویت، طبقهبندی اعضا، منابع تامین مالی و اقدامات آنها خواهیم پرداخت.
در بررسی سوابق انفرادی قبل از انقلاب، گاهی به عبارتی برمیخوریم که اعلام میکند شخص عضو باشگاهها، انجمنها، جمعیتها و کانونهایی به نام... بوده است که بعضا عبارات و مفاهیمی که دربر گیرنده نام و فعالیت دستهجات و گروههاست، روشن نیست. مطلب حاضر درباره باشگاه لاینز تهیه شده که توضیحات زیر ضروری است:
1- در تدوین مقاله فقط از اسناد و پروندههای موضوعی ساواک استفاده شده است.
2- به نظر میرسد مطالب مطروحه به اندازه کافی گویاست لذا از تحلیل مطالب خودداری شده است.
3- لاینز به معنای شیران است.
4- لئو به معنای شیر جوان است.
باشگاه لاینز
باشگاه لاینز با اهداف زیر و در ظاهر جهت کمک به نیازمندان و فقیران جامعه در شهر دالاس آمریکا تاسیس شد و هدف کلی خود را خدمت به بشریت اعلام کرد. برخی اهداف مهم این باشگاه به شرح زیر است:
1- ایجاد و تقویت روح نوعدوستی توام با گذشت در بین مردم جهان از طریق بررسی مسائل مربوط به روابط بینالمللی
2- پشتیبانی از اصول حکومتهای صالح و تقویت افراد شایسته
3- ابراز علاقه جدی نسبت به امور مدنی، اجتماعی و اخلاقی جامعه
4- متحد کردن اعضا با رشتههای دوستی، نوعپروری و تفاهم مشترک
5- ایجاد کانونی به منظور مباحثه آزاد درباره همه امور عامالمنفعه، به استثنای مطالب سیاسی و مذهبی
6- بالا بردن سطح موازین اخلاقی و تشویق لیاقت در امور بازرگانی و مشاغل، مشروط بر اینکه هیچ باشگاهی منافع مالی اعضای خویش را یکی از هدفهای خود قرار ندهد.
جالب توجه است تاریخ تاسیس اولین باشگاه لاینز با انقلاب کمونیستی شوروی همزمان است و یک هدف مشترک در هر دو نهفته است: کنار گذاشتن و حتی ستیز با مذهب.
سازماندهی و تشکیلات
اعضای دستگاه اداری لاینز بینالمللی که به نحوی به همه باشگاهها تسری مییابد و معمولا برای یک سال انتخاب میشوند، مرکب از 17 نفر و بهعنوان اعضای هیات مدیره به شرح زیر است:
1- رئیس 2- دبیر 3- خزانهدار 4- نایبرئیس اول 5- نایبرئیس دوم 6- نایبرئیس سوم 7- متصدی تشریفات 8- متصدی اموال و انضباط 9- آخرین رئیس سابق 10- 4 مدیر سال اول 11- 4 مدیر سال دوم.
هیاتمدیره لاینز بینالمللی در شیکاگوی آمریکاست و در هر کشور عضو، متناسب با وسعت آن کشور سازمان لاینز دارای مناطقی است که هر منطقه باشگاههایی را تحت پوشش دارد و بدین ترتیب هر کشور یک نفر رئیس شورایعالی مناطق خواهد داشت و یک نفر هم به عنوان دبیرکل لاینز کشور خواهد بود. چارت تشکیلاتی آن به شرح زیر است:
لاینز بینالمللی
شورایعالی مناطق کشوری
شورایعالی مناطق کشوری
شورایعالی مناطق کشوری
منطقه الف
منطقه ب
منطقه ج
باشگاهها دارای 19 کمیته کاری بوده که به 2 دسته عمده کمیته اداری و کمیته فعالیت تقسیم میشود. هر فرد عضو الزاما باید عضو یکی از کمیتههای 19گانه باشد. هر کمیته وظایفی را برعهده دارد که باید نتایج اقدامات خود را به هیات مدیره ارائه دهد و به ترتیب سلسله مراتب به لاینز بینالمللی ارسال شود.
باشگاه لاینز در ایران
اولین باشگاه لاینز در ایران در اردیبهشتماه 1336 و در شهر تهران و با راهنمایی شفیق منصور، نماینده اتحادیه بینالمللی لاینز تاسیس و سپس به تعداد آن افزوده شده است، به نحوی که پس از مدتی کوتاه دارای شورایعالی مناطق شد. این شورا دارای 5 منطقه به شرح زیر است که بیش از 7500 باشگاه را در سال 1356 تحت پوشش داشت.
الف- شورای مناطق کد 354
1- منطقه 354/ الف
2- منطقه 354/ ب
3- منطقه 354/ ث
4- منطقه 354/ د
5- منطقه 354/ ای
تعامل اعضا و مسؤولان لاینز ایران با مسؤولان لاینز بینالمللی در آمریکا بشدت نزدیک بوده به نحوی که پیشرفت محسوسی در تاسیس و عضوگیری باشگاهها در ایران صورت گرفته است. در نهایت اعتماد کامل آمریکاییها نسبت به ایران کسب شد که حاکی از کمال وابستگی و سرسپردگی مسؤولان و اعضای باشگاه نسبت به لاینز بینالمللی در آمریکاست.
مؤسسان و گردانندگان
اولین باشگاه لاینز در اردیبهشت 1336 به ریاست علاء وزیر دربار شاهنشاهی وقت تاسیس شد و ریاست عالیه آن با شاه بود. نوابرئیس آقایان بهبهانیان و دکتر علی معارفی بودند و دکتر ضیاء بهعنوان دبیر باشگاه انتخاب شد. در سال 1347 ایران به 3 منطقه تقسیم و گردانندگان هر منطقه به شرح زیر بودند: رئیسکل شورایعالی مناطق، دکتر شریفامامی
دبیرکل شورایعالی مناطق، محمد دری
منطقه 354/ الف شامل تهران، آذربایجانشرقی و غربی، گیلان، مازندران، گرگان، کرمانشاهان، قصرشیرین، سنندج، بروجرد و خراسان.
تعداد اعضا 1884 نفر به ریاست اسماعیل اردلان
منطقه 354/ ب شامل اصفهان، کرمان و زاهدان
تعداد اعضا 766 نفر و به ریاست دکتر نواب
منطقه 354/ ث شامل شیراز و اهواز
تعداد اعضا 868 نفر و به ریاست خسرو هدایت
در سال 1348 شریفامامی به دلیل قبول مسؤولیت لژ بزرگ ایران استعفا کرد و در سال 1352 وضع مناطق و گردانندگان آن به شرح زیر بوده است:
رئیس کل شورایعالی مناطق، تراب مهرا
دبیرکل شورایعالی مناطق، محمد دری
منطقه 354/ الف به ریاست دکتر ابراهیم چهرازی
منطقه 354/ ب به ریاست مهندس اسماعیل جفرودی
منطقه 354/ ث به ریاست مهندس مجید طباطباییدیبا
در سال 1354 شمار مناطق ایران به 4 میرسد که ریاست عالی آنها با شاه بوده و مسؤولیتهای آن به شرح زیر بوده است:
رئیس کل شورایعالی مناطق، تراب مهرا
قائممقام ریاستکل شورایعالی مناطق، محمد دادور
منطقه 354/ الف به ریاست محمود قوامصدری
منطقه 354/ ب به ریاست ایرج نجمسمیعی
منطقه 354/ ث به ریاست مهندس علی ایرانی
منطقه 354/ د به ریاست محمدحسین احمدی
منطقه مستقل موقت خراسان به ریاست حسن مکرم
در این سال بر اثر اعتماد کاملی که آمریکاییان به کلوبها و شخصیتهای ایرانی داشتهاند، 2 نفر را به شرح زیر در مسؤولیتهایی در لاینز بینالمللی انتخاب میکنند:
1- دکتر محمد دری، نماینده اتحادیه لاینز بینالمللی در ایران
2- سیدخلیل کازرونی، مدیر لاینز بینالمللی
در سال 1355 شمار مناطق ایرانی به 5 میرسد که حاکی از فعالیت شدید ایران و تعامل آنها با آمریکا برای بسط باشگاههاست که کماکان ریاست عالیه آن با شاه بوده و مسؤولیتهای آن به شرح زیر است:
تعیین شورایعالی مناطق، تراب مهرا
قائممقام رئیس شورایعالی مناطق، محمد دادور
دبیرکل شورایعالی مناطق، مهندس ابوتراب روحانی
خزانهدار کل، حسن وزیری
منطقه 354/ الف، به ریاست حسینعلی اکبرنیا، تهران
منطقه 354/ ب، به ریاست منوچهر احمدزاده، رشت
منطقه 354/ ث، به ریاست مهندس علی ایرانی، آبادان
منطقه 354/ د، به ریاست سرهنگ گرگین سوسنبری، تهران
منطقه 354/ ای، به ریاست حسن مکرم، مشهد
نحوه عضویت در باشگاهها
الف- طبق هدفهای باشگاه در هریک از طبقات صنفی نباید بیش از یک عضو اصلی و یک عضو وابسته باشد.
ب- هر فرد بالغ ذکور که از شایستگی معنوی برخوردار باشد و در بین جامعه خود دارای اعتبار و در رشته مشروعی از حرف یا مشاغل فعالیت داشته باشد، استحقاق عضویت خواهد داشت.
طبقهبندی اعضا عبارت خواهد بود از:
عضو اصلی
عضو وابسته پدر و پسر
عضو دائمی
عضو فوقالعاده
عضو پیشقدم
عضو پیشقدم بازنشسته
عضو افتخاری
اعضای ادارهکننده باشگاه
هیات مدیره
رئیس/ یک نفر
دبیر/ یک نفر
خزانهدار/ یک نفر
نایب رئیس اول و دوم و سوم/ 3 نفر
مدیر سال اول/ 4 نفر
مدیر سال دوم/ 4 نفر
مسؤولان کمیتههای 19گانه
- انتخاب هیات رئیسه، سالی یک بار و در ماه آوریل خواهد بود.
- انتخابات از طریق اخذ رای از عده حاضر و واجد شرایط رای دادن صورت خواهد گرفت، برای انتخابات اکثریت آرا لازم خواهد بود.
وابستگی باشگاه به غرب و تشکیلات فراماسونری
الف- دلایل
1- تاسیس باشگاه و تبدیل چند باشگاه به منطقه با اجازه و تصویب لاینز بینالمللی بوده است.
2- همه صورتجلسهها، اسامی اعضا، قبول اعضای جدید و... به لاینز بینالمللی ارسال میشده است.
3- بیشتر مسؤولان باشگاهها از اعضای فراماسونری بوده و بعضی از اعضا نیز بعدا به عضویت لژهای فراماسونری درمیآمدند که نمونههای آن بیش از اندازه است.
4- تجدیدنظر در اساسنامه و هرگونه تصمیمگیری با اجازه لاینز بینالمللی بوده است.
ب- مستندات
یکی از محارم سردار فاخر حکمت در این باره نقل کرده است:
مسافرت علاء، وزیر دربار شاهنشاهی به فارس که ظاهرا تحت عنوان سالگرد باشگاه لاینز صورت گرفته به منظور انجام یک ماموریت سیاسی و مخفی است. موسسه لاینز انگلستان که یکی از شعبات لژ بزرگ فراماسونری انگلستان است تحت عنوان انجام کارهای عامالمنفعه بزرگترین دستگاه خبری دولت انگلستان در کشورهای دنیا محسوب میشود و آقای علاء، وزیر دربار شاهنشاهی که خود از فراماسونرهای معروف هستند و از اعضای لژ بزرگ لندن هستند، ریاست جوامع فراماسونری ایران را برعهده دارند.