حشمتالله فلاحتپیشه
قاهره پنجشنبه هفتۀ گذشته شاهد نشست 5 ساعته، چهرههای اصلی خط سازش از کمپ دیوید اول تا کمپ دیوید سوم بود. در این مهمانی که توسط حسنی مبارک ترتیب داده شده بود، عرفات - رئیس ساف و حسین شاه اردن و اسحاق رابین حضور داشتند.
این نشست برای پایان دادن به بنبست یکسالۀ مذاکرات سازش صورت گرفت و قرار است، وزرای خارجۀ چهار طرف این میز، نقطهنظرات رؤسای خود را روز 23 بهمنماه در حضور وارن کریستوفر همتای آمریکایی خویش مطرح نمایند، تا واشنگتن در جریان روند اجرای طرح سازش خویش برای منطقه قرار گیرد.
از ابتدا تا انتهای این نشست طرف اسرائیلی با یک خواسته کلی به مذاکره پرداخت و همین موضوع مورد اصرار او، چهار خواستۀ اصلی طرفهای عرب را تحت الشعاع خویش قرار داد. و سرانجام همین امر منجر به شکست نسبی مذاکرات گردید.
تلآویو خواهان تضمین منع عملیاتهای ضدصهیونیستی از جانب مخالفین مردمی خط سازش است. این در حالیست که اعراب عدم تحقق خواستۀ صهیونیستها را متأثر از کارشکنی این دولت در موارد ذیل از طرح سازش میدانند:
«تعیین تاریخ دقیق عقبنشینی نیروهای اسرائیلی از مناطق اشغالی فلسطین در کرانه غربی، توقف گسترش شهرکهای صهیونیستنشین و تسریع در برگزاری انتخابات شورای خودگردان فلسطین» علاوه بر آن مصریها مایل هستند تا تلآویو اجازه بازرسی تاسیسات هستهای خویش را به مصر و نمایندگان آژانس بینالمللی انرژی هستهای بدهد البته مورد اخیر به همراه مسئله امضای پیمان منع گسترش تسلیحات هستهای در فروردین ماه سال آینده، طی دو هفتۀ گذشته، برخوردهای لفظی رابین قاهره–تلآویو بوجود آورد، اما همانطور که انتظار میرفت، تلآویو قبل از نشست سران قاهره از خود انعطاف نشان داد و ابراز داشت مصر میتواند تاسیسات هستهای این کشور را مورد بازرسی قرار دهد، اما با شروع نشست و مقابله حرف و احتمال عمل در آن قاهره هر چه بیشتر به کارشکنی تلآویو در اینباره پی برد. لذا این امر هم مشکل دیگر به معضلات خط سازش افزوده است.
به هر حال خواستههای مزبور اعراب، از طرف اسرائیل به دریافت ضمانت سرکوب باصطلاح تندروهای مخالف سازش، و ممانعت از ارائه عملیاتهای آنها است. آخرین و یکی از بزرگترین عملیاتهای مزبور ماه گذشته توسط رزمندگان جهاد اسلامی فلسطین اجرا گردید که منجر به هلاکت 19 صهیونیست شد.
به نظر میرسد، تلآویو اکنون پلیس عرفات را در سرکوب مبارزان مسلمان ناتوان میداند و به همین خاطر خواهان مشارکت جمع بیشتری از دولتهای عرب، بویژه با سرکردگی مصر برای سرکوب چنین عملیاتهایی است.
اما مصر برخلاف اسرائیل، عملیاتهای مزبور را بیشتر معلول رکود فرایند صلح میداند، تا علت آن. به گفته «عمرو موسی» وزیر خارجۀ این دولت، اسرائیل با کند کردن روند صلح بویژه در آستانۀ مرحلۀ دوم اجرای طرح خودگردانی غزه–اریحا، عامل اصلی گسترش عملیاتهای ایذایی تندروهای مخالف خط سازش بشمار میرود.
تحت این شرایط طرفهای عمدۀ خط سازش به این نتیجه رسیدهاند که مذاکره در پشت درهای بسته، بدون توجه به واقعیات موجود، بهویژه آنچه که بیرون از ساختارهای سیاسی –در میان تودۀ مردمی– مطرح است، سرانجام در جایی به بنبست خویش خواهد رسید. این مقطع زمانی بسیار صعبالعبورتر از آن مراحلی است که قبلا از آن بعنوان نقطۀ اوج موفقیت یاد شده است. نقاط به اصطلاح عطفی چون، کمپ دیوید، اسلو و...