تاریخ انتشار : ۲۷ ارديبهشت ۱۳۹۰ - ۱۲:۱۶  ، 
شناسه خبر : ۲۱۷۳۹۲
مقدمه: آنچه در پی می آید فشرده مطلب سایت «مشرق» در معرفی پائولو کوئیلو و ماهیت این نویسنده برزیلی است .فردی که آثار مبتذل و شرک آلود وی با شمارگان بالا در ایران منتشر شده است. گفتنی است ؛به دلیل مطالب شرک آمیز و کاملا غیر اخلاقی نویسنده یاد شده، ازآوردن بسیاری از مصادیق، در تحلیل زیر خودداری شده است.

«پائولو کوئیلو» کیست؟
«پائولو کوئیلو» متولد سال 1947 میلادی در شهر ریودوژانیرو برزیل است. وی در نوجوانی و تحت تاثیر آثار نویسنده بزرگ آمریکای لاتین «خورخه لوئیس بورخس» با گریز از درس و مدرسه وارد عرصه تئاتر شد.
پائولو به علت سختگیری های والدین خود، تحصیل در کالج «ژزوئیتو» را ادامه داد که در این کالج تعلیمات مسیحی کاتولیک رواج داشت. وی در جریان تحصیل خود و به علت اجباری بودن این تعالیم بخشی از اعتقادات خود را از دست داد. این حالت او را در نوع بحران هویت فرو برد به طوری که مدت ها روی تخت بیمارستان بستری شد.
وی سپس در سال 1986 میلادی با آغاز جنبش های ملی گرایی و مبارزات انقلابی چریکی با نام هایی چون «فیدل کاسترو» و «چه گوارا» آشنا شد و ناخودآگاه به این مبارزات تمایل پیدا کرد.
پائولو به علت عدم ثبات فکری، پس از جدایی از گروه های چریکی با چرخش 180درجه ای به نظرات افرادی چون «مارکس» و «انگلس» علاقمند شد و در راه جستجوی تجربه های جدید معنوی به ورطه اعتیاد به موادمخدر و مصرف مواد توهم زا کشیده شد. در برهه ای از زندگی نیز به جادوگری روی آورد و برای یافتن شخصیت مورد علاقه خود در امر جادوگری یعنی «کارلوس کاستاندا» تمام آمریکای لاتین را زیر پا گذاشت، وی در این سفر با جادوگران متعددی آشنا شد و در مسیر آزمایش های جادوگری نزدیک بود جان خود را از دست بدهد.
پائولو در زندگی زناشویی خود نیز ناکام مانده است، به طوری که تاکنون سه ازدواج ناموفق داشته است؛ اما در سال 1981 و در چهارمین ازدواج، با «کریستینا اویتی سیکلا» ازدواج کرد که به گفته خودش در بسیاری از موفقیت ها و افتخارات پائولو نقش داشته است.
وی در 34 سالگی ایمان مسیحی کاتولیک خود را بازیافت و به سفر 700 کیلومتری جاده سن ژاک دو کمپوستل در شمال غربی اسپانیا روی آورد. این سفر سامان دهنده اولین اثر ادبی او به نام «خاطرات یک مغ» شد و بلافاصله دومین اثر او با نام «کیمیاگر» در همین فضای ذهنی منتشر شد که نام او را جهانی کرد و کیمیاگر جزء 10 اثر پرفروش جهان قرار گرفت.
تمجید از شیمون پرز و اسرائیل
کوئیلو می نویسد:در »داووس« از اینکه معنویت نوین برای سران اقتصادی و سیاسی جالب توجه است، شگفت زده شدم. معنویتی که نه با بنیادگرایی، بلکه با آزادی اندیشه و زوال پیوند دارد. مثلاً شیمون پرز بر این باور است که برای رسیدن به صلح در خاورمیانه باید آن را درونی کرد. به این مفهوم که اگر هر فرد عمیقاً خواستار صلح باشد، باید رسیدن به آن را هدف زندگی خود قرار دهد. در این صورت باید به مدارا و تساهل اولویت داده شود. مهم این است که این پدیده از سوی اسرائیل ابراز شود.
ناشران ایرانی آثار پائولو کوئیلو
آرش حجازی مدیر انتشارات کاروان نیز بعد از فراگیر شدن شهرت پائولو کوئیلو ، به ترجمه آثار این نویسنده برزیلی روی آورد و همزمان نشر کاروان را به عنوان ناشر اختصاصی وی در ایران معرفی کرد. اگرچه چند ناشر دیگر سعی کردند این امتیاز را از انحصار او خارج نمایند ولی پائولو کتباً این امتیاز را به نشر کاروان داد. ناشری که با انتشار آثاری در حوزه رمان، ادبیات داستانی، آیین و اسطوره ضمن پاسداشت «اباحیت»، نوعی از «عرفان غیردینی» را هم به مخاطبان خود معرفی و تبیین می کند.
حجازی همان دکتری است که با قتل ندا آقاسلطان در ایام اغتشاشات سال 88 و بعد از آن به انگلیس پناهنده شده و مأموریت ویژه اش را انجام داد و....
طرح جلد آثار پائولو کوئیلو
اشتیاق ناشران آثار پائولو در ایران در رابطه با نشر و توزیع آثار وی به حدی است که ناشران ایرانی علاوه بر ارائه ترجمه های گوناگون از آثار وی اقدام به انتشار آن آثار به نام های گوناگون و با طرح جلد های متفاوت کرده اند و این اشتیاق و دلباختگی به حدی است که 13 اثر پائولو با 23 نام متفاوت و با 54 طرح جلد گوناگون به چاپ رسیده است و این اقدام ناشران آثار پائولو (54 طرح جلد برای 13 اثر) در مقایسه با انتشار آثار فهیمه رحیمی (14 اثر با 21 طرح جلد متفاوت) و اقدامات گسترده ناشرین آثار پائولو جهت تبلیغ آثار وی گویای این نکته است که ناشرین آثار پائولو در اقدامی هماهنگ و برنامه ریزی شده سعی دارند تا با بهره گیری از تمام شیوه های ممکن بیش از پیش خوانندگان و خصوصاً نسل جوان را به خواندن آثار وی تشویق نمایند.
برخی از ناشران ایرانی در رقابتی کم نظیر اقدام به انتشار آثار پائولو در طرح ها، رنگ ها و اندازه های مختلف با ترجمه های متفاوت نموده و در اشکال گوناگون به تبلیغ کتاب های وی پرداخته اند. انتشارات کاروان ناشر اختصاصی آثار پائولو کوئیلو در ایران با شیوه های جذاب و تقریباً منحصر به فرد چون تبلیغ کتاب های وی در ایستگاه های مترو در این عرصه گوی سبقت را از دیگر ناشران ربوده است. این انتشارات موفق شد در سفری که جهت دیدار پائولو از ایران در سال 79 ترتیب داده بود مجوز نشر آثار وی را دریافت نماید و پائولو در آن سفر نشر آثار خود را به «آرش حجازی» مدیر انتشارات کاروان واگذار نمود.
وجوه مشترک ناشران ایرانی آثار پائولو
وجوه مشترک ناشرانی که به چاپ آثار پائولو کوئیلو همت گماشته اند را می توان در موارد زیر خلاصه کرد.
1- به طور متوسط یک چهارم آثار منتشره ناشرین آثار پائولو در ایران را آثار ترجمه شده نویسندگان غرب تشکیل می دهد. آثاری از پائولو، بورخس و کاستاندا که موج بیگانگی با دین و مذهب و ستیزه جویی با ارزش ها را تبلیغ می نماید در رأس این آثار قرار دارد.
2- ناشرین آثار پائولو در ایران اصرار، تعمد و کوشش فراوانی در زمینه رواج مکاتب و فرقه هایی غیرالهی می باشد که انسان های بسیاری را در سراسر دنیا در سراب معنویت آن فرقه ها به ورطه نابودی کشیده اند.
3- قریب به اتفاق نویسندگان داخلی که آثارشان در دفاتر انتشاراتی ذکر شده و به چاپ رسیده است دارای دیدگاه منفی نسبت به اسلام، انقلاب اسلامی و ارزش های انقلاب و اسلام می باشند.
4- ناشرین آثار پائولو دقت نظر و توجه ویژه ای از خود مبذول داشته اند تا بر عهد و پیمان نانوشته خود بر عدم چاپ آثار نویسندگان متعهد و ارزشی پایدار بمانند و در این راه تاکنون استوار و ثابت قدم، گام برداشته اند بطوری که با بررسی آثار منتشره از سوی این ناشرین نمی توان اثری با موضوع ارزشی و یا مکتوبی از قلم یک نویسنده متعهد که دغدغه دفاع و تبلیغ ارزش های متعالی اسلام و انقلاب اسلامی را دارد، مشاهده نمود.
کوئیلو در آثارش به دنبال چیست؟
«پائولو کوئیلو » به شدت تحت تاثیر نویسنده مشهور عرب «جبران خلیل جبران» قرار دارد، تا جایی که اقدام به جمع آوری نامه های عاشقانه این نویسنده عرب کرده و آن را با عنوان »نامه های عاشقانه یک پیامبر« به چاپ رساند. پیوند شخصیتی پائولو با جبران خلیل جبران آن چنان است که می توان گفت برخی از قالب های گفتاری وی ملهم از دیدگاه های جبران و تحت تاثیر سیستم وجودی این شاعر عرب است که می توان آن را به کوئیلو نسبت داد.
در نگاهی کلی به آثار وی می توان نوشت وی به علت سختی ها و مشکلات دوران کودکی دارای ویژگی های شخصیتی متفاوتی بوده و همواره در پی یافتن راهی جدید برای نوعی معنویت طی طریق کرده است! به طوری که می توان بیان کرد که تفکرات او ملغمه ای از تفکرات ادیان و مذاهب مختلف است که شالوده آن در نهایت به نوعی عرفان مادی و سکولار منتهی می شود.
وی در نوشته های خود نوعی عرفان غیردینی همراه با ابتذال و بی بند و باری را تبلیغ و ترویج می کند.
متأسفانه مجموعه آثار پائولو کوئیلو با معجونی از عرفان ساحری کاستاندا، عرفان مسیحیت و افکار مارکسیستی در کشورمان ترجمه شده است. از جمله آثار پائولو کتاب »یازده دقیقه« است که فوق العاده مشمئز کننده و غیراخلاقی است.متن کامل این کتاب به صورت لاتین در سال 1384 توسط نشر کاروان و بعد نیز نسخه فارسی آن به صورت ناقص روانه بازار نشر شد!
تعرض به مقدسات و تعالیم ادیان آسمان
در این زمینه می توان به مصادیق زیر اشاره داشت:
تشویق افراد به نافرمانی از خداوند
«ما سرشتی پست و پلید داریم، و تنها به این دلیل گرفتار مجازات ابدی نمی شویم که عیسی(ع) خود را برای نوع بشر قربانی کرد. تکرار می کنم: قربانی شدن پسر خدا ما را نجات داد. فقط قربانی شدن یک نفر.»
پائولو با تحریف حقایق دین مسیحیت و پلید قلمداد نمودن سرشت انسان و طرح این ادعای کاذب که حضرت مسیح(ع) خود را قربانی کرد تا انسان ها گرفتار مجازات ابدی نشوند انسان را به نافرمانی خدا تشویق می کند.
تبلیغ بی‌اعتقادی به خدا
هرچند پائولو پس از روگرداندن از پرستش خداوند و دین مسیحیت در مسیر شش ماهه زیارت معبدی که در کتاب خاطرات «یک مغ» از آن سخن گفته است به خداپرستی و دین مسیحیت روی می آورد، اما متأسفانه تبلیغ بی اعتقادی به خداوند و ترسیم خدایی که مظهر بی عدالتی، هرج و مرج، فقر، حرص و تنهایی است، در آثارش دیده می شود که نمونه های آن تقدیم می گردد.
«می توانستم به کلیسا بروم و به تصاویری نگاه کنم که هرگز هیچ معنایی برای من نداشتند؟!»
وی در آثارش کنار گذاردن دین را سبب نزدیکی انسان به خداوند قلمداد نموده و خداوند را مسبب هرج و مرج موجود در جهان خلقت می نامد و بارها و بارها در وجود خداوند با شک و تردید می نگرد.
تبلیغ نظریه قرائت‌های مختلف از دین
تأکید بر برداشت شخصی و آزاد از دین و عمل نمودن بر استنباط های خود در مسائل دینی امری است که پائولو به آن تأکید می ورزد:
«لازم است این ایده را که در مذهب، فرهنگ و سیاست برای هرکسی فضایی وجود دارد و هیچ کس نباید دیدگاه خود را از جهان، به ما تحمیل کند را تقویت کنیم. چنانچه مسیح می گوید: در خانه پدری من مسکن ها بسیارند.
هیچ دلیلی وجود ندارد که همگی در یک آپارتمان و یا با ایده های مشابه زندگی کنیم. غنا در گوناگونی و تفاوت ها است. در غیر این صورت به فاشیسم می رسیم. با بنیادگرایی به عمیق ترین و بدترین شکلی به اعتقادات تیره قرون وسطی باز می گردیم.»
القاء بی‌اراده بودن انسان در سرنوشت خود
انسان موجودی است که ثواب و عقابش در آخرت براساس مختار بودن او در انجام اعمال خوب و بد است.
پائولو در آثارش این گونه القا می کند که انسان هیچ تأثیری در زندگی خود ندارد و همه چیز بر خلاف میل و اراده او حرکت می کند. وی با طرح خلبان خودکار در هواپیما می کوشد این نکته را بیان کند که ما هیچ نقشی در زندگی خود نداریم و مسلم می توان گفت: هیچ مسئولیتی هم در برابر اعمال خود نخواهیم داشت پس نیکی و بدی معنایی نخواهد داشت.
تحریف حقایق ادیان
روی گرداندن پائولو از دین آبا و اجدادیش، «مسیحیت»، گرویدن و تجربه فرقه ها و مسلک های متعدد و نیز مطالعه کتب ادیان الهی و آسمانی و تبحر پائولو در آمیزش، ترکیب و به کار بردن این تجربه ها، آموخته ها و معلومات به هنگام نگارش آثارش توانایی ممتازی به وی بخشیده است پائولو در آثارش ضمن به کار بردن آموخته ها و عقاید نه چندان صحیح در موارد گوناگونی از قلم، زبان و گفت وگوی قهرمان داستان هایش و یا حکایت های گزینش شده حقایق مسلم ادیان را تحریف می نماید.
هجو شخصیت حضرت مریم(س) و تحریف داستان حضرت ایوب(ع) نیز قابل اشاره است.
تحریف تعالیم حضرت عیسی(ع)
پائولو با وارد نمودن تهمت ناروا به حضرت عیسی(ع) اولین معجزه وی را تبدیل آب به شراب می نامد و می آورد:
«نخستین معجزه اش چه بود؟ شفای یک نابینا، درمان یک افلیج یا اخراج شیطان از بدن جن زده نبود؛ بلکه تبدیل آب به شراب، و هیجان بخشیدن به یک انسان بود.»
وی در دیگر آثارش نیز تعالیم حضرت عیسی را به گونه ای تحریف آمیز نقل می نماید.
تسلط شیطان بر انسان نیز در همین راستا قابل ذکر است.
ترویج جادوگری و پویچ‌انگاری
پائولو در مصاحبه ای که با وی صورت گرفته است از جادو به عنوان عامل از دست دادن ایمان و محافظت از خود یاد می کند:
«...در برابر حسادت، با فنون جادو از خود دفاع می کنم، من با آن نمی جنگم، بلکه به گونه ای، محافظت پیرامون خود ایجاد می کنم.»
بیان شیوه ها، رمز و راز جادوگری و طرح جادو به عنوان عامل از دست دادن ایمان و وسیله ای که می تواند از انسان محافظت نماید و تأکید بر آن، نکته ای است که در آثار پائولو زیاد به چشم می خورد و مسلماً با تعالیم اسلام سازگاری ندارد .
ترویج مصرف مواد مخدر
مواد مخدر به عنوان ماده ای افیونی که عاقلان جهان از آن به عنوان ماده ای مرگبار یاد می کنند، در آثار عده ای از نویسندگان مطرح شده و چه بسا به صورت کالای نه چندان نفرت انگیزی از آن یاد می شود. متأسفانه پائولو که در زندگی خود مدتی این ماده افیونی را تجربه کرده است در آثارش به طرح این مسأله پرداخته و اعتیاد به مواد مخدر را عادی جلوه می دهد و بر خلاف واقعیت های موجود خلاصی از آن را بسیار ساده و سهل می داند که این نکته اگر تبلیغ مصرف مواد مخدر نباشد قبح و زشتی این عمل غیرانسانی - که سبب نابودی انسان های بسیاری را در سراسر دنیا فراهم آورده است - در اذهان کم رنگ می نماید.
پوچ‌انگاری دنیا
دنیا از دیدگاه انسان های معتقد ، « مزرعه آخرت» است و انسان های متشرع، سعی و تلاش وافر دارند تا در این دنیا اعمال نیک انجام دهند که در آخرت به «پاداش الهی» دست یابند، اما از دیدگاه افرادی که به جهان آخرت ایمان ندارند، این دنیا پوچ و بیهوده است و انسان در زندگی دنیوی دارای هیچ گونه هدفی نمی باشد.
پائولو علی رغم اینکه بعد از روی گردانی از دین مسیحیت دوباره به مسیحیت روی آورده است، دنیا را پوچ و بیهوده می داند و این عقیده را چون دیگر عقاید خود از زبان شخصیت هایش بیان می دارد.
ترسیم چهره‌ای وحشت زا از زندگی
پائولو در آثارش نیکی و بدی را نفی می کند و چهره ای زشت و وحشت زا از زندگی به تصویر می کشد. وی زندگی خانواده ای را ترسیم می کند که زن و مرد از یکدیگر می ترسند و فرزندان از والدین وحشت دارند. در آثار وی، فضایی مملو از ترس و وحشت بر زندگی همه افرادی که در داستان حضور دارند، سایه افکنده است. پیش خدمتی که از اخراج می ترسد، دختر جوان که از انتقاد همسایه ها وحشت دارد، پیرمردی که از ترس مرگ شراب نمی نوشد و سیگار نمی کشد، زوج جوانی که از دوران پیری در هراسند، قایقرانی که در وحشت از دست دادن مشتریان خود است و صاحب هتلی که از وحشت مأمورین دولت به حسابدار خود سخت می گیرد.
وی با طرح آفرینش شیطان از زبان قهرمان داستان، خواست و اراده شیطان در انتقام از دیگران را دلیل این وحشت همیشگی حاکم بر انسان ها می داند.
تبلیغ و تمجید از خودکشی
خودکشی در دین مبین اسلام از گناهان کبیره محسوب می شود و ترویج این گناه خود نیز گناهی عظیم است ولی در آثار پائولو ترویج این گناه بسیار به چشم می خورد که نمونه ای از آن در کتاب «ورونیکا تصمیم می گیرد بمیرد» این چنین آورده شده است:
«یازدهم نوامبر سال 1977، ورونیکا به این نتیجه رسید که - سرانجام - زمان آن رسیده است تا خودش را بکشد.»
ترویج فساد
حضور جنس مؤنث، تشریح صحنه های زشت، نفرت انگیز و غیراخلاقی، بهره گیری از جنس مؤنث به منظور جذابیت بخشیدن به اثر را می توان یکی از خصیصه های آثار پائولو دانست.
پائولو در ایران
حضور پائولو کوئیلو در کشورمان و سفر به اقصی نقاط ایران از جمله خدمات عطاءالله مهاجرانی در جایگاه وزارت ارشاد بود! که به عنوان یک دستاورد مهم از آن یاد شد؛ زیرا وی به عنوان نخستین نویسنده غیر مسلمان و مشهوری بود که پس از انقلاب اسلامی به ایران می آمد!
تجلیل پائولو از عطاءالله مهاجرانی
وی در یادداشت دیگری با اشاره به علاقه ملت ایران و مسئولین آن به گفت وگو، نگرانی وزیر ارشاد اسلامی وقت را از «عدم وجود پل فرهنگی» میان ملت ایران و برزیل این گونه بیان می دارد:
«...آقای دکتر عطاءالله مهاجرانی - وزیر فرهنگ ایران - در مکالمه ای که در منزل ایشان با هم داشتیم، با مهر بسیار درباره برزیل، و سفر 20 سال پیش خود به این کشور صحبت می کرد. اما مهم ترین نگرانی او ایجاد دوباره یک پل میان دو ملت بود. او می دانست یک فرهنگ تنها هنگامی می تواند غنی بماند که با فرهنگ های دیگر ارتباط داشته باشد.»
ملاحظاتی در سفر پائولو به ایران
پائولو در سفر10 روزه خود با برگزاری جلسات سخنرانی، پرسش و پاسخ و مصاحبه مطبوعاتی و حضورش در شیراز، دانشگاه تهران و تالار وحدت با خوانندگان آثارش به گفت وگو نشست و به سؤالات آنان پاسخ داد.
در لابه لای گفته های پائولو، و نیز پاسخ های وی به سؤالات حضار، نشانی از مثلث همیشگی آثار پائولو «زن، شراب و جادو» به چشم می آید که به راحتی می توان چگونگی بهره برداری پائولو از سه مقوله ذکر شده را در آثارش مشاهده کرد.
جمع‌بندی
1- پائولو از پدر و مادری مسیحی در برزیل متولد گردیده است. وی به دلایلی از مسیحیت روی گردان و فرقه ها و آئین های دیگری را تجربه می کند. شاید بتوان پناه بردن وی به مواد مخدر را گامی در ردیف جست وجوی وی در خصوص تجربه های گوناگون دانست. وی با اکثر ادیان و فرقه های مذهبی، اجتماعی و سیاسی آشنایی دارد و در آثارش نمایی از آن ادیان به چشم می خورد. وی نویسندگی را با نوشتن برای مطبوعات، سرودن ترانه و نگارش نمایشنامه آغاز می کند و با پا نهادن در عرصه نویسندگی به شهرت جهانی می رسد.
2- سبک نگارش، نزدیک بودن متن به ادبیات جوان پسند، ادعای طرح یک نوع عرفان در لابه لای سطور کتاب های وی و تبلیغ بسیار آثار وی از سوی ناشران کتاب هایش سبب گردید که آثار کوئلیو از استقبال خوبی برخوردار شود و تاکنون قریب 27 میلیون نسخه از آثار وی در سراسر جهان به فروش برسد.
3- در ایران هم انتشارات کاروان و حدود 20 ناشر دیگر در اقدامی سؤال برانگیز ضمن چاپ آثار وی تبلیغ وسیعی را در خصوص فروش آثارش به انجام رسانده اند. بعضی از کتاب های وی چون «کیمیاگر» تاکنون قریب 37 بار در ایران تجدید چاپ شده است. ارسال پیام تسلیت پائولو کوئیلو به مناسبت درگذشت فریدون مشیری، در نظر گرفتن جایزه از سوی پائولو برای خوانندگان کتاب هایش در ایران، دعوت از وی برای سخنرانی در دانشگاه تهران، برگزاری جلسه دیدار با کوئیلو در دانشگاه تهران، سخنرانی در تالار وحدت و حافظیه شیراز همگی مؤید این نکته است که عده ای در ایران در خصوص معرفی وی و آثارش تلاش زایدالوصفی از خود نشان داده اند و از همین رو است که بخشی از تیراژ 27 میلیونی کتاب هایش در ایران اسلامی به چاپ رسیده!! و به فروش رفته است که تأثیر سوء و مخرب این آثار بر ذهن، اندیشه و عملکرد بخشی ولو کوچک از نسل جوان بر همگان مسلم و غیرقابل انکار است.
4- آثار پائولو که به گفته خود او در مواردی اقتباس از سرگذشت خود اوست در قالب رمان های جذاب و حکایت های گوناگون، با نثری روان و در قطع و اندازه های گوناگون از سوی ناشران به بازار کتاب عرضه می شود. وی در آثارش از مذاهب، مسلک ها، مرام ها و آئین های اقوام مختلف سخن می گوید و گاه آمیزه ای از آن تعالیم را عرضه می نماید.
5- وی نویسنده ای است که به تأثیر نکات انحرافی مورد توجه خوانندگان در جلب مخاطب برای مطالعه یک اثر ادبی کاملاً واقف می باشد وی به دلیل آشنایی کافی با روحیه، نیازمندی و توقع غیرعقلانی و هوسبازانه مخاطبانش با روش ها و شیوه های گوناگون از بحران کنونی موجود در زندگی جوانان سود جسته و رمان های خود را بر اضلاع مثلث آن خلأ که همانا عدم معنویت واقعی می باشد بنا می نهد. پائولو با بهره گیری از عنصر زن به گونه ای که تنها وسیله ای است برای عیش و نوش مردان و مواد مخدر و شراب به عنوان ابزارهایی که روح انسان خسته و دلمرده را اندکی تسکین می بخشد و با آگاهی از نیاز انسان سرگشته به معنویت، از جادوی سیاه یاد می کند و به طور ضمنی انسان ها را به سوی جادو و جادوگری و استادان جادوگر رهنمون می شود. با بررسی آثار پائولو می توان به این واقعیت دست یافت که وی برای جذابیت بخشیدن به آثارش از مثلث زن، شراب و جادو به گونه ای فریبنده بهره گرفته است.
6- استفاده ابزاری از زن و تشریح صحنه های زشت و زننده ، ترسیم چهره ای عبث و بیهوده از زندگی و دنیا و طرح مسأله خودکشی و آموزش شیوه های مختلف خودکشی به گونه ای جذاب، تلاش برای القاء این شبهه در ذهن انسان است که آدمی هیچ نقش و مسئولیتی در برابر اعمال خود ندارد و محکوم به پذیرش آنچه از پیش برای وی مقدر شده می باشد و تلاش برای رهایی از تقدیر کوششی عبث و بی سرانجام است. اهانت به انبیاء الهی، تحقیر و توهین به چهره های مذهبی، ترسیم چهره ای وحشت زا از زندگی، به سخره گرفتن دوزخ و عقاب، ترویج فساد و بی بند و باری از عمده ترین محورهایی است که در آثار این نویسنده برزیلی مشاهده می گردد.
7- نکته ای که باید بدان توجه داشت مطرح شدن پائولو در ایران و جهان به عنوان شخصیتی است که مروج عرفان در جوامع انسانی می باشد. اندک دقت نظری در آثار وی این را ثابت می کند که:
پائولو خود را به عنوان نویسنده ای معرفی می کند که موفق به کشف شیوه ای نوین در زندگی شده و بر این ادعا تأکید دارد که سعی می کند روح خود را از طریق کتاب هایش در سراسر گیتی منتشر کند. استقبال از آثار وی در سراسر دنیا گویای این نکته است که تا حدودی در این راه موفق بوده و توانسته است در فضای کنونی و خلأ معنویت در جهان با تعالیم خود توجه عده ای را به سوی آثارش جلب نماید. اما استقبال از آثار وی در ایران که دارای فرهنگ غنی و ارزشمند شیعی می باشد و از فیض انفاس قدسی و قلم های بزرگان علما و اندیشمندانی که مصداق کامل الگوی انسانی در نیل به قله های بلند عرفان هستند، جای سؤال و تأمل بسیار دارد. این امر نشان از کم توجهی دستگاه های مسئول در معرفی و الگوسازی صحیح، برنامه ریزی به منظور گسترش فرهنگی غنی اسلام، معرفی چهره های خداجوی و خداپرست و توجه بیگانگان و دشمنان فرهنگ شیعی به ارائه الگوهای جایگزین مصادیق کامل انسان های الهی است.