لندن ـ خبرگزاری جمهوری اسلامی
سقوط کمونیسم و پایان یافتن جنگ سرد و یک قطبی شدن نظم سیاسی عالم و فقدان اندیشهها و طرحهای جامع برای تحول اوضاع عالم گروهی از روشنفکران چپگرای انگلیس را به صرافت تاسیس موسسه تازهای برای بحث و بررسی ارزشیابی مسائل جهانی انداخته است.
در انگلستان از دیرباز علاوه بر دانشگاهها و موسسات آکادمیک وابسته به دولت که در زمینه مسائل علوم سیاسی اجتماعی و انسانی بنحو مستمر تحقیق میکنند، نهادها و بنیادها و مراکزی مستقل و یا نیمه مستقل وجود داشتهاند که بطور تخصصی به کار پژوهش در مسائل سیاسی و استراتژیک و تحلیل شرایط اقتصادی و اوضاع اجتماعی انگلستان و دیگر کشورها اشتغال داشتهاند. این نهادها که اصطلاحاً مجمع اندیشهورزان نامیده میشوند نقش قاطعی در پیشنهاد و ارائه سیاستها و خطمشیها به احزاب انگلیس و سیاستمداران و دولتهای این کشور داشتهاند.
یک نهاد تازه مجمع اندیشهورزان با نام «دموس» (مردم) قرار است بزودی از سوی گروهی از نویسندگان و تحلیلگران چپگرای انگلیس و به منظور بحث و بررسی و ارائه طریق در خصوص اوضاع فعلی عالم تاسیس گردد. نخستین مجمع از این نوع «انجمن فابیان» نام دارد که در سال 1884 توسط کسانی همانند جرج برنارد شاو تاسیس شد. هدف این انجمن ترویج سوسیالیسم از طریق تبلیغ و موعظه و رسوخ تدریجی در ذهن و اندیشه عامه بود.
فابیانها در سالهای 1900 تا 1914 به دست آمد. در این سالها آنها موفق شدند بر سیاستهای حزب جدیدالتأسیس کارگر و نیز دولت لیبرال نفوذ گسترده و عمیقی اعمال نمایند و شالوده دولت رفاه و اصلاحات اجتماعی را پی بریزند. انجمن فابیان هنوز نیز فعال است اما به دلیل وابستگی بیش از حد به حزب کارگر از دامنه نفوذ آن تا حدود زیادی کاسته شده است.
انجمن دوم (چتم هاوس) نام دارد که در سال 1920 تحت عنوان انستیتوی سلطنتی مسائل بینالمللی با شرکت اعضای کلوب موسوم به «میزگرد» و گروهی از کارمندان عالیرتبه وزارت خارجه و برخی دیگر از دوایر دولتی و تنی چند از روشنفکران تاسیس گردید. هدف این انستیتو عبارت بود از بررسی تحلیلی و نه ایدئولوژیک مسائل بینالمللی بمنظور ارائه رهنمود در حوزه امور سیاست خارجی.
انستیتوی مسائل اقتصادی سومین مجمع اندیشهورزان است که در قرن اخیر و در سال 1955 دو تن از طرفداران پروپاقرص تجارت آزاد و اقتصاد مبتنی به قوانین بازار یعنی آنتونی فیشر و اولیور اسمدلی تاسیس شد. این انستیتو همان نقشی را برای حزب محافظهکار و در راستای ترویج سیاستهای مربوط به تجارت آزاد بازی مینماید که فابیان برای حزب کارگر بازی میکند.
جفریهاو وزیر اسبق امور خارجه و مارگارت تاچر و نیز کیث جوزف از وزرای دولت تاچر همگی از پرورشیافتگان این انستیتو بودند. «مرکز مطالعات برای سیاستگذاری» در سال 1974 توسط کیث جوزف و مارگارتتاچر از اعضای پرنفوذ حزب محافظهکار و آلفردشرمان از روزنامهنگاران مبرز طرفدار حزب تشکیل گردید. هدف این مرکز ترویج اندیشههای مربوط به بازار آزاد آنگونه که در انستیتوی مسائل اقتصادی تبیین میشد در سطحی وسیع و تبدیل حزب محافظهکار به حزبی یکپارچه مدافع اقتصاد بازار بود. از اقدامات عمده این مرکز دعوت از متخصصان غیردولتی و غیرحزبی برای استفاده از تجربه و دانش آنان بود. این مرکز در سالهای اخیر تا حدود تاثیر و نفوذ خود را از دست داده است.
انستیتوی مطالعات مربوط به سیاستگزاری در سال 1976 و از رهگذر ادغام موسسه برنامهریزی اقتصادی و سیاسی و مرکز مطالعات مربوط به سیاستهای اجتماعی بوجود آمد. هدف این انستیتو انجام همانگونه تحقیقات و بررسیهای تحلیلی در زمینه مسائل اقتصادی، اجتماعی و صنعتی است که از سوی چتم هاوس در زمینه مسائل امور خارجی صورت میپذیرد.
موسسه «آدام اسمیت» در سال 1976 توسط مادسن پیریه، برادران باتلر و ایمون استوارت تاسیس شد و غرض از تشکیل آن ترویج ایدئولوژی دفاع از بازار آزاد بود. این موسسه به عنوان یک مجمع مستقل اندیشهورزی بصورت قراردادی برای دیگر مجامع اندیشهورزی پروژه تحقیقی انجام میدهد و مدعی است که بسیاری از سیاستهایی که در دهه 1980 به مورد اجرا گذارده شده حاصل رهنمودهای آنست.
«انستیتوی تحقیقات مربوط به سیاستهای عمومی» در 1988 توسط تسا بلاک استون جیمز کورنفورد و پاتریشیا هویت تاسیس شد و غرض آن انجام همان سنخ خدماتی برای حزب کارگر است که موسساتی نظیر مرکز مطالعات مربوط به سیاستگزاری و انستیتوی مسائل اقتصادی برای حزب محافظهکار انجام میدهند. این انستیتو درصدد است بار دیگر اعتبار دیدگاههای سوسیالیستی را به کرسی بنشاند. شمار انتشارات این موسسه چشمگیر است اما تاکنون یک ایده ناب و بکر که بتواند راهحل مناسبی برای مشکلات کنونی ارائه دهد عرضه نشده است.
«بنیاد بازار سوسیالیستی» در 1989 توسط دیوید اوئن رهبر حزب سوسیال دمکرات و نماینده کنونی جامعه اروپا در مذاکرات برای رفع بحران بوسنی هرزگوین تاسیس شد هدف این بنیاد نشر و ترویج دیدگاههای خاص اوئن در قبال مسائل بینالمللی و امور اقتصادی و اجتماعی است. بنیاد که از ایده یک بازار سوسیالیستی دفاع میکرد اکنون مدتهاست از ارائه اندیشههای کارساز تهی شده است.
«مجتمع سیاستگزاری برای اروپا» در سال 1992 و توسط مدیر و نایب مدیر سابق انستیتوی مسائل اقتصادی، گراهام ماتر و فرانک ویبرت، تاسیس شد. هدف این مجمع ترویج اندیشههای مربوط به بازار آزاد و مخالف با ایده اروپای فدرال است. این مجمع از سوی جان میجر و داگلاس هرد وزیر امور خارجه انگلیس حمایت میگردد. به دلیل سابقه زیاد موسسان این مجمع در امور تشکیلاتی و تبلیغاتی و نزدیکی آنها با مسئولان حزب محافظهکار پیشبینی میشود که آنها در آینده نقش عمدهای در سیاستهای که از سوی دولت انگلیس در قبال اروپا اتخاذ میشود بازی کنند.