* طی چند هفته گذشته شاهد اعتراض در برخی مناطق عربستان سعودی بودهایم. به نظر شما آینده این اعتراضات چگونه خواهد بود؟ آیا این اعتراضات شبه جزیره را به سمت بیثباتی پیش خواهد برد یا اوضاع آرامتر خواهد شد؟
** شرایط در عربستان در حال پیچیدهتر شدن است. انقلابی که در تونس آغاز شده، در حال گسترش در سایر کشورهای عربی است و عربستان سعودی نیز یکی از این کشورهاست. ما شاهد گسترش اعتراضها و بازداشتها هستیم. با گذشت زمان و گستردهتر شدن اعتراضها، این قضایا بیشتر هم خواهد شد. عربستان سعودی به شدت از بیکاری، فساد، فقدان آزادی، فقدان مشارکت سیاسی مردم و سایر بحرانها رنج میبرد که در واقع این کشور را به جای سختی برای زندگی تبدیل کرده است. جوانان در این کشور بسیار ناامید هستند. ما در عربستان شاهد جوانان بسیاری هستیم که پادشاهی نمیخواهند و پادشاهی سعودی هم تاکنون قادر نبوده که به مطالبات مردم پاسخ بدهد.
* آیا ممکن است که رقابت و کشمکش بین خاندان حاکم، اوضاع ناپایدار کنونی در عربستان را بدتر کند؟
** قطعاً، خاندان سلطنتی سعودی بسیار بزرگ است و در واقع بزرگترین خاندان سلطنتی در کل تاریخ بشر میباشد، به خاطر همین آنها بر سر منابع مالی و سیاسی کشور با هم رقابت و دعوا میکنند. این رقابت با گسترش خاندان، بیشتر میشود ولی متناسب با آن چاههای نفت و گاز در حال کاهش هستند. آنها با هم بیشتر نزاع و دعوا خواهند کرد، چنانکه قبلاً نیز شاهد چنین رقابتی بودهایم. حتی برخی از اعضای خاندان علیه دولت نیز اقدام و صحبت میکنند. برای مثال همین تلویزیون ایران PRESS TV چندی قبل یک مصاحبه از یکی از اعضای این خاندان را نشان داد که با اشغال بحرین توسط عربستان سعودی مخالفت داشت.
* کمی درباره جناحهای موجود در داخل خاندان سلطنتی توضیح بدهید. واقعاً چند جناح در داخل حکومت عربستان وجود دارد؟
** خیلی سخت است که بگوییم چه تعداد ولی باید گفت که تعداد زیادی هستند مثلاً از جناح سدیریها صحبت میشود که برادران تنی ملک عبدالله هستند و بعد از مرگ ملک فهد، در حال حاضر شش نفر از آنها زنده هستند و همگی از یک مادر محسوب میشوند. در کل باید گفت که داخل خاندان سلطنتی جناحهای زیادی وجود دارد که برای قدرت و مقام با یکدیگر رقابت میکنند. آنها دائماً در حال نزاع و جنگ هستند و این حالت را در شرایط مختلف میبینیم. میخواهم بگویم که در واقع 4 یا 5 جناح برای افرادی از خاندان که میخواهند قدرت و ثروت بیشتری از طریق نفت داشته باشند، وجود دارد.
* به نظر میرسد میتوان دو سناریو درباره آینده عربستان ترسیم کرد. یک سناریو این است که برخی معتقدند رقابتهای جناحی باعث اصلاح اوضاع خواهد شد و خاندان حاکم همچنان به کار خود ادامه خواهد داد اما برخی میگویند که مخالفتها و اعتراضهای مردمی، باعث سقوط دولت خواهد شد. شما با کدام سناریو موافق هستید؟
** به نظر من برای آنها اصلاحات آسان نیست و آنها نخواهند توانست چنین کاری بکنند. هیچ کس دوست ندارد که آنها (خاندان حاکم) دوباره جان بگیرند. تنها عده معدودی خواهان اصلاح این خاندان هستند. به نظر من سناریوی سقوط آنها تحقق خواهد یافت. به این علت که اکثریت مردم با آنها مخالف هستند و جامعه جهانی و آمریکا و کشورهای طرفدار خاندان حاکم نیز با گذشت زمان و به آرامی دیگر از رژیم مستبد آنها پشتیبانی نخواهند کرد چون حمایت از این خاندان دیگر منافع کسی را برآورده نمیکند.
* اتفاقات اخیر خاورمیانه و منطقه و عربستان سعودی، بیثباتی دولتهای عرب را منعکس کرد. آینده سیاست آمریکا در قبال عربستان را چگونه میبینید؟ فکر میکنید در آینده پیوند بین آمریکا و عربستان سعودی شکسته خواهد شد یا اینکه اتحاد طرفین قویتر میشود؟
** خاندان سلطنتی در عربستان سقوط خواهد کرد همان طور که شاه ایران سقوط کرد. آمریکا دیگر علاقهای به پشتیبانی از حکومت عربستان نخواهد داشت و این کار را نخواهد کرد. امریکا سیاست خود را در نهایت تغییر خواهد داد. آمریکاییها بسیار عملگرا هستند و از سلایق و علایق خود پیروی میکنند. اما خاندان سلطنتی عربستان، برعکس هنوز هم به ثبات همکاریها و روابط با امریکا امیدوارند. آنها میتوانند در شرایط خاص از راههای مختلف به واشنگتن عزیمت کنند (تبعید شوند). ولی آمریکا نخواهد توانست که شرایط را تعیین کند و جلوی تغییر حکومت توسط مردم را بگیرد. آمریکا در منطقه دارای نفوذ است، ولی اگر مردم به مدت یک ماه، به خیابانها بریزند مقاومت در برابر آنها سخت است و امریکا هم نمیتواند چنین کاری کند.
* نقش عربستان در بحران بحرین را چگونه میبینید؟ چرا آنها برای سرکوب معترضین در بحرین دخالت کردند؟
** سلطنت عربستان نمیخواهد دولتی مردمسالار (دموکراتیک) را در منطقه ببیند. آنها نمیخواهند که در مصر، تونس، یمن و بحرین که به عربستان خیلی نزدیک هستند و عضو شورای همکاری نیز هستند، مردمسالاری وجود داشته باشد. شرایط دموکراتیک کشورهای همسایه بر مردم عربستان تأثیر خواهد گذاشت و خاندان سلطنتی را در خطر قرار خواهد داد. این اولین بار نیست که عربستان در بحرین، مداخله کرد. آنها در دهه 90 هم این کار را کردند اما نه به صورت آشکارا و در کل عربستان نمیخواهد کشورهای همسایه به صورت دموکراتیک باشند و روز به روز قویتر و موفقتر شوند، زیرا از قویتر شدن و موفقیت کشورهای همسایه خود بیمناک هستند و هر کاری را میکنند تا جلوی این اقدامات گرفته شود.
* پس فکر میکنند که اعتراضات در بحرین ممکن است تا عربستان نیز گسترش پیدا کند؟
** بله، این اعتراضات و اتفاقات میتواند آنها را در مقابل انقلاب آسیبپذیر کند و مردم را علیه آنها قرار دهد. مردم بحرین آزاد هستند و این آزادی ممکن است به مردم عربستان نیز برسد.
* همانطور که میدانید حدود دو تا سه ماهی است که اعتراضات در بحرین ادامه دارد. در فاز اول این اعتراضات، امریکا، دولت آل خلیفه بحرین را پشتیبانی میکرد ولی در هفتههای اخیر ما شاهد نوعی تغییر در سیاست امریکا در قبال بحرین هستیم. این تغییرات را چگونه میبینید؟ چرا امریکا سیاست خود در قبال بحرین را طی یکی دو هفته گذشته تغییر داده است؟
** آمریکاییها سیاست خود را تغییر ندادهاند، کاری که آنها انجام دادند این است که نوع بیان خود را تغییر دادند. به این معنی که آمریکا متوجه اشتباه خود در قبال عربستان، بحرین، امارات، قطر و کویت در مورد پایگاههای نظامی خود در این کشورها شد و با آنها به گونهای برخورد کرد که با ژاپن، کرهشمالی و کوبا برخورد کرده بود. آمریکا به عربستان سعودی و سایر کشورهای عربی چراغ سبز نشان داده و به همین خاطر زیانهای زیادی را در منطقه تحمل میکند. امریکاییها نمیتوانند بگویند که ما از مردم و آزادیشان در منطقه پشتیبانی میکنیم، چون مردم خواهند گفت که چرا پس در قبال بحرین هیچ کاری نمیکنید، حتی یک تماس یا نامه یا یک نشست میتواند کافی باشد. اعتبار آمریکا به خاطر اشتباهاتش در بحرین خدشهدار شده است.
* به عنوان سؤال آخر، شما اتفاقات منطقه را از لحاظ سیستمی و با در نظر گرفتن توازن قدرت موجود در خاورمیانه چگونه میبینید؟ این اتفاقات، قدرت امریکا در منطقه را افزایش خواهد داد یا ضعیفتر خواهد کرد؟
** من فکر میکنم که این اتفاقات از یک لحاظ به آمریکا کمک خواهد کرد و از یک لحاظ دیگر به امریکا ضربه خواهد زد. این اتفاق کمک خواهد کرد که مردم منطقه مستقل شوند. بعضی افراد در آمریکا اعتقاد دارند که اتفاقات منطقه، آمریکا را از دنبال کردن و دستیابی به اهدافش باز خواهد داشت ولی وقتی که ثبات و کامیابی به کشورها بیاید تهدید گروههای تروریستی مثل القاعده به طور اساسی از بین خواهد رفت. این شرایط به آمریکا کمک خواهد کرد زیرا دیگر نیازی به خرج پول برای حفظ شرایط عادی نخواهد داشت و آمریکا با دولتهای کشورهای عرب سر و کار خواهد داشت که شرکای برابری برای آن هستند. این شرایط هم برای مردم منطقه و هم برای مردم آمریکا، بهتر خواهد بود.