از سال 1974، کشور یونان مهد فرهنگ و تمدن وارد مرحله جدیدی از حیات سیاست خود شد و پس از گذراندن چندین سال اختناق و دیکتاتوری نظامی سرهنگها و عوارض ناشی از آن، به آغوش دمکراسی غربی بسبک یونانی بازگشت. عوارض و تبعات این دموکراسی در سالهای اخیر برای مردم یونان جزو تجربیات کمنظیر و عجیب در تاریخ دموکراسی جدید دنیاست. پس از سرنگونی دیکتاتوری سرهنگها در یونان امیدهای تازهای برای مردم یونان در برقراری یک دموکراسی جدید و بهبود اوضاع اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی در این کشور بوجود آمد.
در سال 1975، در پارلمان، قانون اساسی جدید را تصویب و کنستانتین تساتسون به ریاست جمهوری منصوب شد. در سال 1977، جنبش سوسیالیستی پان یونانی (پاسوک) با بدست آوردن 77 کرسی، موفقیت جدیدی در صحنه سیاست یونان بدست آورد و بالاخره در سال 1981، با پیروزی سوسیالیستها و نخستوزیری آندرهآس پاپاندرئو، حزب سوسیالیست (پاسوک) عملا قدرت و اداره امور کشور را بدست گرفت.
حزب حاکم پاسوک تا مدتی به شعارهای انقلابی و ضد آمریکایی خود مانند خروج از پیمان ناتو و بستن پایگاههای نظامی آمریکا در یونان، ارتباط با کشورهای جهان سوم و حل مسئله قبرس و ترکیه ادامه داد پس از مدتی حزب حاکم پاسوک نیز مانند همه جناحهای سیاسی، پس از رسیدن به قدرت، طریق محافظهکاری را پیش گرفت و آرمانها و خواستهای مردم یونان را به فراموشی سپرد.
موضوع جمعآوری پایگاههای نظامی ناتو علیرغم ادامه تظاهرات ضد آمریکائی، مسکوت ماند. روابط با ترکیه تیره شد. مشکلات اقتصادی کشور افزوده گردید. در سال 1983، قرارداد تمدید پایگاههای آمریکایی در یونان از سال 1984 تا 1988 به امضا رسید و در سال 1985 بار دیگر حزب پاسوک با دادن وعدهها و شعارهای مورد علاقه مردم، 46 درصد آراء را بخود اختصاص داده و مجدداً پاپاندرئو بعنوان نخستوزیر کشور انتخاب و آقای «خریستوس سارچه داکیس» رئیسجمهور شد.
حزب پاسوک، چهار سال دیگر حکومت بر کشور را آغاز کرد و در طول این چهار سال نه تنها نتوانست موفقیت عمدهای در حل مشکلات سیاسی بدست آورد بلکه بحران اقتصادی و تورم فزاینده و ضعف دولت در رفع مشکلات و سر و سامان دادن به وزارتخانهها و سازمانهای دولتی موجب افزایش اعتراضات و تظاهرات گسترده مردم گردید.
پایگاههای نظامی آمریکا در خاک یونان
ادامه حضور پایگاههای آمریکا در خاک یونان در طول 14 سال گذشته، دوره پس از سقوط رژیم دیکتاتوری در سال 1974، همواره یکی از مسائل عمده داخلی و مهمترین مسئله در روابط یونان و آمریکا بوده است.
این پایگاهها در سال 1953 بر اساس پیمان منعقده میان آمریکا و یونان در زمانیکه امپریالیسم آمریکا شتابزده در جستجوی سکوهای پرش نظامی در گوشه و کنار جهان و امضاء پیمانهای منطقهای با دول مختلف بویژه در مناطق استراتژیک بود، همزمان با ورود یونان به ناتو در اختیار این کشور قرار گرفت.
در حالیکه تعداد رسمی پایگاههای آمریکا در خاک یونان 24 عدد اعلام شده است اما در سال گذشته یکی از مطبوعات چپ در یک جنجال سیاسی نام و نشانی دقیق 40 مورد از این پایگاهها را فاش ساخت که 2 پایگاه بزرگ در آتن و حومه آن و دو پایگاه دریائی و هوائی در جزیره کرت، از مهمترین پایگاههای این مجموعه هستند و ماموریت آنها عمدتا اطلاعاتی و تدارکاتی است.
گفته میشود در حالیکه پایگاه هوائی آتن وظیفه کنترل و نظارت حرکات نظامی در اروپای شرقی را بعهده دارد، یک پایگاه مهم دیگر در حومه پایتخت، ضمن ایجاد ارتباط مخابراتی میان شبکه گسترده ناوگانهای نظامی آمریکا در جهان، مسئولیت کشف و ضبط امواج مخابراتی و نظامی بلوک شرق را نیز عهدهدار است. دو پایگاه مهم دیگر در کرت، کار سوخترسانی و امور تدارکاتی ناوگان ششم آمریکا را بعهده دارند. بر طبق آخرین آمار، 3500 نظامی آمریکا بهمراه 6000 نفر خانواده خود و 2500 پرسنل غیر نظامی یونان که کارهای خدماتی را انجام میدهند، در این پایگاهها مستقر هستند.
یونان در سال 1974 بدنبال حمله نظامی ترکیه به قبرس و اشغال آن، از شاخه نظامی ناتو خارج شد ولی چند سال بعد بر مبنای توافقی موسوم به «توافق راجرز» به ناتو بازگشت. یونان، مدعی است که تنها کشور عضو ناتو است که مورد تهدید عضو دیگر این اتحادیه (ترکیه) که قصد تقسیم جزائر شرق اژه و حتی ترکیه غربی را دارد، قرار گرفته است. بدنبال این ادعا بود که دولت اینکشور بمنظور تقویت سیاسی و اقتصادی جزیره اژه، وزارتخانهای بنام اژه را تاسیس نمود.
با قانونی شدن حزب کمونیست یونان بدنبال سقوط رژیم سرهنگ پاپادو پولوس در سال 1974 و با زمینههای موجود در اذهان مردم در زمینه پشتیبانی آمریکا از رژیم دیکتاتوری، درخواست اقشار مختلف مردم یونان مبنی بر خروج اینکشور از ناتو و برچیده شدن پایگاههای آمریکا، شدت گرفت بنحویکه حزب سوسیالیست آندرهآس پاپاندرئو، نخستوزیر فعلی یونان جهت بدست گرفتن قدرت و برای کنترل و مهار بیشتر این حرکت ضد آمریکایی که در قالب اعتصابهای سراسری نمود مییافت، مجبور به دادن قولهائی در زمینه برچیدن پایگاههای نظامی آمریکا در خاک اینکشور شد و از این شعار بعنوان یک اهرم تبلیغاتی قوی در مبارزات انتخاباتی خود استفاده کرد.
پاپاندرئو، علیرغم وعدههای خود و تاکید بر اینکه «این پایگاهها با امنیت و منافع ملی یونان در تضادند» و اینکه در صورت تصدی مقام نخستوزیری، اقدام به برچیدن آنها خواهد نمود، پس از انتخابات بار دیگر قرارداد تمدید این پایگاهها تا سال 1988 را به امضاء رساند و تنها در مذاکرات اولیه خود، بر لزوم افزایش اجارهبها به دولت یونان و محدودیت در تقویت نظامی دولت آنکارا توسط واشنگتن تاکید کرد.
بر مبنای این قرارداد، کشوری که خواهان ادامه آن به شکل فعلی نباشد میبایست طرف دیگر را 5 ماه قبل از خاتمه آن مطلع نماید. دولت یونان چنین بیانیهای را در جولای سال 1988 صادر و اعلام نمود که اینکشور زمانی با تمدید استقرار پایگاهها موافقت خواهد نمود که «توافق حاصله، منافع عالیه و ملی یونان را تامین نماید». بدنبال این درخواست، یونان و آمریکا هیئتهای کارشناسی و تخصصی را تشکیل داده تا در مورد تنظیم قرارداد جدید به بحث و بررسی بپردازند. تاکنون 14 دوره از جلسات این دو هیئت در آتن و واشنگتن بدون دستیابی به هیچ نتیجه و توافقی برگزار شده است.
حزب حاکم یونان از آنجا که بعلت انتخابات از ژوئن سال جاری همچنین مخالفت جناحهای چپ و احزاب کمونیست، مصلحت نمیدانست که با تمدید قرارداد پایگاهها موافقت نماید لذا سال گذشته اعلام نمود که هرگونه توافق حاصله را قبلا به آراء عمومی خواهد گذاشت.
با اینکه دولت، قول برگزاری این رفراندوم قبل از انتخابات عمومی در سال مسیحی جاری را داده بود اما بنظر میرسد بنبست کنونی در روند مذاکرات هیئتهای کارشناسی طرفین، انجام چنین رفراندومی را به تعویق انداخته و آنرا به بعد از انتخابات عمومی موکول نماید.
از نظر یونان، مشکل اصلی در تنظیم قرارداد جدید این است که بر اساس قرارداد قبلی در مسائل مربوط به همکاریهای اقتصادی، هیچگونه پیشرفتی حاصل نشده و دولت آمریکا هیچ قدم مثبتی در زمینه تولیدات مشترک صنایع برنداشته است در حالیکه آنکشور بطور مشترک با ترکیه مبادرت به تولید هواپیماهای اف ـ 16 در خاک اینکشور نموده است. بعبارت دیگر مشکل کنونی در مذاکرات را میتوان درخواست دولت یونان، مبنی بر اخذ امتیازات اقتصادی بیشتر از آمریکا خلاصه نمود.
در دیدار ماه گذشته جیمز بیکر، وزیر امور خارجه آمریکا از یونان، وی ضمن ابراز علاقمندی کشورش به انعقاد قرارداد جدید در حداقل زمان ممکن، تصریح کرد «مسئله پایگاههای نظامی آمریکا مستقیما با مقاصد انتخاباتی دولت فعلی یونان مرتبط میباشد».
اگرچه پیشبینی وضعیت پایگاهها در آینده کمی مشکل بنظر میرسد اما به صراحت میتوان گفت که هر دو حزب سوسیالیست (یاسوک) و حزب دست راستی نئودمکراتیک (دو حزبی که بطور قطع یکی از آنها در آینده نزدیک قدرت را در یونان بدست خواهد گرفت). باطناً خواستار تمدید استقرار این پایگاهها در خاک یونان میباشند.
از نظر تبلیغاتی ادامه حضور پایگاههای نظامی آمریکا در یونان برای مردم بعنوان نوعی تقویت و تجهیز بنیه نظامی یونان در مقابل خطر بالقوه نظامی ترکیه که در سالهای اخیر بشدت تجهیز شده است، توجیه میشود.