طرح کلی موضوع
اتحادیه انجمنهای اسلامی دانشجویان سراسر کشور (دفتر تحکیم وحدت) با اخذ مجوز قانونی اقدام به برگزاری اردوی سالانه خود با حضور 400 نفر از دانشجویان عضو انجمنهای اسلامی دانشگاهها در محل دانشگاه لرستان مینماید.
این اردو روز 2/6/79 با پیام ریاست محترم جمهوری آغاز میگردد، لیکن در ادامه کار به اشکال مختلف مورد تعرض عدهای از مخالفین قرار گرفته و با اقدامات معترضین، امنیت اردو مخدوش و انجام برنامههای آن با اخلال مواجه میشود. با اعلام عدم توانایی دستگاهها و نهادهای امنیتی و انتظامی در تأمین امنیت اردو، شورای تأمین استان از ادامه کار اردو جلوگیری مینماید و در نتیجه اردو با اقدامات غیرقانونی مخالفین آن از ادامه کار باز میماند.
مجموع حوادثی که در طی این مدت در استان لرستان و شهر خرمآباد رخ داده است، نسبت به صورت مسأله فوقالذکر فرعی هستند. در این گزارش، هیأت تلاش کرده است جهت ریشهیابی و یافتن راهکار جلوگیری از بروز حوادث مشابه نسبت به بررسی آن همت گمارد.
نکته دیگری که مورد نظر هیأت قرار گرفته، این است که چرا یک بحران و یا حادثه کوچک که با درایت مسئولان سیاسی، امنیتی و انتظامی میتوانست به راحتی مهار شود در پیش چشم مسئولان سیاسی، امنیتی و انتظامی قابلیت این را مییابد که به تدریج رشد کرده و تبدیل به بحرانی بزرگ و یا بسترساز اغتشاش گردد، به طوری که امنیت عمومی و حاکمیت نظام در برههای از زمان و مکان نقض گردد و اتفاقاتی نظیر نفس و هدم اموال دولت و ملت حادث گردد.
خلاصه سیر وقایع:
دفتر تحکیم وحدت در جستوجوی محلی مناسب جهت برگزاری اردوی سالانه خود دعوت انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه لرستان را میپذیرد. به منظور اخذ مجوز قانونی نامه شماره 55/90 ـ 4/5/79 به دانشگاه لرستان نوشته میشود و در عین حال نامه شماره 23161 ـ 10/5/79 به استانداری لرستان ارسال میشود و در این نامه تقاضای تأمین امنیت و ارایه تسهیلات و امکانات جهت برگزاری اردو به عمل میآید.
هیأت نظارت دانشگاه که مرجع قانونی صدور مجوز برای چنین اجتماعاتی است با برگزاری اردو در دانشگاه لرستان موافقت میکند. از سوی دیگر در جلسه کمیسیون امور دانشجویی استان، مورخ 19/5/79 فقدان امکانات کافی جهت برگزاری اردو برای 700 نفر مورد تأکید قرار میگیرد. در این مورد هیچ ملاحظه امنیتی مدنظر نبوده و تنها مقرر میگردد با کمیته دانشجویی شورای امنیت کشور مکاتبه و فقدان امکانات لازم جهت برگزاری اردوی 700 نفره به تقاضای کاهش تعداد شرکتکنندگان در اردو اعلام شود. مراتب توسط معاون، سیاسی و امنیتی استانداری لرستان طی تلکس مورخ 20/5/79 به دبیر محترم کمیته دانشجویی شورای امنیت کشور اعلام میگردد. در تاریخ 29/5/79 جلسه کمیسیون دانشجویی استان به ریاست معاون سیاسی امنیتی استانداری تشکیل و تدابیر لازم در خصوص برگزاری مطلوب اجلاس اتخاذ و حسب مورد به فرمانداری و نیروی انتظامی ابلاغ میگردد. در تاریخ 30/05/79 شورای تأمین استان تشکیل شده و در این جلسه استاندار توضیح میدهد که دفتر تحکیم وحدت قصد دارد اجلاس سالانه خود را هفته آینده در خرمآباد برگزار کند و تلاش صورت گرفت که این اجلاس در یکی از استانهای دیگر کشور برگزار شود، اما برنامهریزیها انجام شده و ما به عنوان متولیان امنیتی بایستی امنیت اجلاس را تأمین و عوارض آن را به حداقل برسانیم. سپس فرمانداری موظف به طراحی امنیتی و حفاظت اجلاس و ابلاغ برنامههای اردو به نیروی انتظامی میگردد.
در تاریخ 31/05/79 مجدداً شورای تأمین استان تشکیل و پس از بحث و تبادلنظر اعضا، نیروی انتظامی موظف به تهیه طرح امنیتی اجلاس میگردد. متعاقب این جلسه در غروب همین رور اداره کل اطلاعات استان طی نامه خیلی محرمانهای خطاب به استانداری لرستان از تجمع نیروهای مخالف اردو و آمادگی آنان به منظور تحرک علیه همایش خبر داده و تقاضا مینماید که استاندار سریعاً با فرماندهان سپاه و همچنین عناصر ذینفوذ در گروهها به منظور تلطیف فضای سیاسی و اجتماعی استان جلسهای تشکیل دهد. در تاریخ 01/06/79 استاندار در ذیل این درخواست خطاب به معاون سیاسی استانداری، اقدام وفق مفاد پیشنهاد مزبور را دستور میدهد دعوتی بر این مبنا از فرماندهای ارشد سپاه به عمل میآید که اجابت نمیشود.
اولین روز اجلاس در مورخ 02/06/79 با پیام ریاست محترم جمهوری و سخنران معاونت سیاسی وزارت کشور و یکی از دانشجویان دفتر تحکیم وحدت با آرامش برگزار میگردد، در تاریخ 03/06/79 بر اساس برنامه اعلام شده آقایان سروش و کدیور با هواپیما وارد فرودگاه خرمآباد میشوند لیکن به دلیل تجمع گروهی معترض و نهایتاً درخواست آنان مبنی بر بازگشت آقایان به تهران، نامبردگان پس از مدتی توقف در فرودگاه در فضایی تهدیدآمیز و با تشکیل و تصویب شورای تأمین نهایتاً تحت حفاظت نیروی انتظامی به تهران مراجعت مینمایند و اردو بدون حضور دو نفر یاد شده ادامه مییابد. لازم به ذکر است که در این جریان معترضین ضمن شکستن شیشههای سالن تشریفات (پاویون) و و ورود به محوطه حفاظت شده، معاونت سیاسی استانداری را مورد حمله قرار داده و اتومبیل و ویلچر حامل وی را تخریب نمودند.
روز جمعه مورخ 04/06/79 که سومین روز اجلاس بوده است امام جمعه محترم در خطبههای نماز جمعه با ذکر مخالفت خود با برگزاری اجلاس تأکید مینماید که این میهمانان ناخوانده باید از استان بروند و نمازگزاران با شعار «لرستان جای منافقین نیست»،صحبتهای ایشان را تأیید مینمایند. متعاقباً عصر همان روز جمعیتی حدود 200 نفر در محل مصلی تجمع و با سر دادن شعارهای تند علیه اردو به سمت محل برگزاری همایش حرکت مینمایند که در پی مقاومت و ممانعت مأمورین انتظامی و پس از برگزاری نماز مغرب و عشا در نزدیکی محل، متفرق میشوند. ضمناً در این روز شورای تأمین استان با حضور امام جمعه محترم تشکیل و پس از مذاکرات مفصل مقرر میگردد که اجلاس از روز شنبه تعطیل گردد. همچنین در این روز تعداد 20 نفر از دانشجویان خارج از برنامه عمومی اردو جهت بازدید از اماکن تفریحی به شهر الشتر وارد میشوند، این گروه پس از ورود توسط چند نفر مورد ضرب و شتم قرار میگیرند که حسب اعلام مقامات مسؤول، ضاربین شناسایی و پرونده در دادگستری الشتر در حال رسیدگی است.
روز شنبه مورخ 05/06/79 سردار قالیباف فرمانده محترم نیروی انتظامی جهت معرفی فرمانده جدید نیروی انتظامی لرستان و به نمایندگی از وزارت کشور به استان عزیمت میکند. پس از مذاکره با امام جمعه و فرمانده سپاه و دیگر مسؤولین نهایتاً با تشکیل شورای تأمین مقرر میگردد که اجلاس از روز یکشنبه خاتمه یافته و دانشجویان تحت نظارت و تأمین نیروی انتظامی به شهرهای خود بازگردند.
در همین روز در ساعت 9 صبح عدهای در حدود 200 نفر از منزل امام جمعه محترم خرمآباد با شعارهایی به طرف استانداری حرکت و با تجمع خود خواستار توقف اردو میگردند که پس از سخنرانی چند نفر از شرکتکنندگان با سخنان آقای شاهرخی به نمایندگی از طرف امام جمعه و سردار قالیباف متفرق میشوند.
در واکنش به این تجمعات در همین روز عدهای از مردم شهر که موافق ادامه همایش دانشجویان بودند در میدان شهدا، تجمع کرده و به طرف استانداری حرکت مینمایند.
در این تجمع آقایان موسوینژاد نماینده مردم خرمآباد و سیدمهدی موسوی مشاور فرهنگی و نهایتاً آقای رضایی معاون سیاسی استانداری سخنرانی نموده و توصیه به پایان دادن به تجمع و راهپیمایی میکنند. با این وجود پس از پایان مراسم عدهای از شرکتکنندگان و احتمالاً افرادی که ارتباطی با شرکتکنندگان در مراسم نداشتهاند با انجام راهپیمایی به سمت محل همایش با سردادن شعارهای تند با مأمورین نیروی انتظامی درگیر و شیشه بانکها و برخی ادارات دولتی را شکسته و تخریب میکنند.
روز یکشنبه 06/06/79 طبق ابلاغیه شورای تأمین، در حالی که دانشجویان در صدد خروج از شهر بودهاند، مجدداً عدهای از مخالفان اجلاس از محل دفتر و منزل امام جمعه با سر دادن شعارهایی به طرف استانداری حرکت میکنند و در این محل حجتالاسلام موسوی و آقای قدرتالله ایمانی و حجتالاسلام ساعدپور سخنرانی نموده و سپس متفرق میشوند.
دانشجویان به تدریج تا ساعت 4 بعدازظهر شهر را ترک میکنند. در ساعت 5 بعدازظهر عدهای در حسینیه حبیببنمظاهر تجمع و آقای محمدی مسؤول دفتر نمایندگی سپاه لرستان ضمن سخنرانی تعطیلی اجلاس و پیروزی مخالفان اجلاس را به جمع حاضر تبریک میگوید. از ساعت 6 بعدازظهر درگیریهایی در نقاط مختلف شروع میگردد که نهایتاً عدهای از اشرار نیز وارد معرکه گردیده و با شهادت یک نفر از نیروهای انتظامی و زخمی شدن چند نفر دیگر در محله پشت بازار در ساعت 5/11 شب غائله ختم میگردد.
اتوبوس حامل گروهی از دانشجویان در حال بازگشت به اهواز در اطراف پلدختر در محلی به نام «تنگه فنی» مورد حمله قرار میگیرد. دو اتوبوس متعلق به گروه دیگری از دانشجویان نیز در راه بازگشت به مشهد در مدخل شهر بروجرد مورد حمله شدیدی قرار میگیرند. در این حادثه دانشجویان شدیداً در معرض ضرب و شتم و تحقیق قرار میگیرند.
روز سهشنبه مورخ 08/06/79 پیکر شهید کرمی از مسجد صاحبالزمان تشییع و به طرف گلزار شهدا، حرکت داده میشود. در مسیر راهپیمایی پس از پیوستن آقای عابدی استاندار محترم لرستان و گروهی شعارهایی علیه ایشان و معاون سیاسی استانداری سر میدهند و سپس وی را مورد حمله و ضرب و شتم شدید قرار میدهند که به وسیله نیروهای انتظامی و سپاه از محل خارج و به بیمارستان منتقل میگردد.
هیأت تحقیق و تفحص گزارش 70 صفحهای هیأت تحقیق شورای امنیت کشور از وقایع خرمآباد را که هنوز منتشر نشده و استنتاجات 20 صفحهای منتشر شده را با آنچه در بررسیهای خود دریافته بود تقریباً مطابق یافت. تنها در موارد معدودی این گزارش نارسایی دارد، از آن جمله از دانشجویانی که پس از پایان اردو، خرمآباد را ترک گفته بودند تحقیق جامعی صورت نگرفته است.
هیأت تحقیق و تفحص جلسات جداگانهای را با دعوت از تعدادی از دانشجویان حادثهدیده و یا حاضر در اردو و مسؤولان اردو در محل مجلس شورای اسلامی برگزار و از آنان نیز تحقیق کرده است. همچنین در گزارش شورای امنیت عملکرد صدا و سیما مورد بررسی قرار نگرفته است.
در حالی که نقش صدا و سیما غیر قابل اغماض میباشد. در برخی موارد نیز تفاوت نظر اندکی میان هیأت تحقیق شورای امنیت کشور و هیأت تحقیق و تفحص وجود دارد که نیاز به بررسیهای جامعتری در مورد آنها میباشد. موارد نقض و یا مورد اختلاف در ادامه خواهد آمد.
اهم موارد نقض قانون در سیر ماجرا:
1- تخلف برگزارکنندگان اردو از مجوز صادره توسط هیأت نظارت دانشگاه با نصب پردهای با عبارت «همایش پاسداشت اصلاحطلبان در بند». لازم به توضیح است که عنوان همایش حسب محور صادره «آینده اصلاحات در ایران» بوده است.
2- در حادثه فرودگاه:
الف- تشکیل اجتماع در محوطه فرودگاه بدون اخذ مجوز از وزارت کشور (تصریح شده در تبصره 2 ماده 6 قانون فعالیت احزاب و جمعیتها مصوب 1360 مجلس شورای اسلامی).
ب- سر دادن شعارهای تند و تحریک و ترغیب جمعیت به انجام اقدامات ضدامنیتی و اخلال در نظم و آسایش مسافران با «ایجاد هیاهو و حرکات غیرمتعارف» (ماده 618 قانون مجازات اسلامی).
ج- تخریب تأسیسات حفاظت شده فرودگاه و ورود غیرمجاز به باند فرود به قصد اعتراض به افراد (مواد 72 و 73 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح و ماده 687 قانون مجازات اسلامی).
د- ایراد ضرب و هتک حرمت نسبت به معاون سیاسی استانداری در حین انجام وظیفه و تخریب ویلچر و اتوموبیل حامل وی (مواد 609 و 677 از قانون مجازات اسلامی).
ه- انجام اقدامات سالب آزادی از طریق ممانعت از خروج آقایان سروش و کدیور از فرودگاه و محروم کردن دانشجویان از سخنرانی آنان و در واقع تعرض به حقوق اجتماعی آنان (ماده 570 قانون مجازات اسلامی)
و- حمل اسلحه شخصی توسط بعضی از اجتماعکنندگان و تظاهر قدرتنمایی و ایجاد رعب و وحشت با آن به صورتی که مأمورین نیروی انتظامی را از انجام وظیفه در ایجاد نظم و برخورد قانونی با اخلالکنندگان بازداشته است (ماده 607 قانون مجازات اسلامی).
ز- بازداشت غیر قانونی پنج نفر از دانشجویان توسط تجمعکنندگان و سپس بستن چشم، انتقال به یک مقر، ایراد ضرب و جرح و سرانجام رها کردن آنها در بیابانهای اطراف خرمآباد پس از چندین ساعت (ماده 583 قانون مجازات اسلامی).
ح- استفاده غیر مجاز از وسایط نقلیه دولتی و روابط سازمانی جهت انجام تجمعات و اقدامات غیر قانونی (ماده 63 از قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح).
ط- ایجاد بدبینی نسبت به نظام و نیروهای مسلح به واسطه ارتکاب برخی از جرایم توسط نظامیان (ماده 37 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح).
3- انجام تجمع و راهپیمایی غیرمجاز، لازم به ذکر است کلیه تجمعات، راهپیماییها و تظاهرات انجام شده در طول برگزاری اجلاس له یا علیه همایش فاقد مجوز قانونی از ناحیه وزارت کشور بوده و برگزارکنندگان و سازماندهندگان آن قابل پیگرد قانونی میباشند.
4- قصور ضابطین قضایی در تشکیل پرونده مقدماتی، ضبط اشیاء تنظیم صورتجلسه و دستگیری افراد شناخته شده و فعال در این اقدامات (ماده 15 تا 25 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب).
5- حمله به استاندار محترم لرستان در جریان تشییع پیکر پاک شهید کرمی و قصور پرسنل سپاه پاسداران و نیروی انتظامی حاضر در محل در شناسایی و دستگیری ضاربین.
6- تهدید مسؤولان ذیربط در صورت ادامه بازداشت متهمین دستگیر شده در جریان تعرض به دانشجویان در خطبههای نماز جمعه.
7- حمله سازماندهی شده به مینیبوس و اتوبوس حامل دانشجویان در شهرهای الشتر، بروجرد و اطراف پلدختر که منجر به خسارات مالی و ضرب و جرح دانشجویان گردیده است.
8- فضاسازی غیر متعارف و تحریکآمیز صدا و سیما و پخش یکطرفه اطلاعیهها و پخش مکرر بخشهای خاصی از خطبههای نماز جمعه در مواقع مختلف در ایام برگزاری اجلاس.
9- تیراندازی و به شهادت رسانده شهید کرمی توسط اغتشاشگران و نیز مجروح ساختن تعدادی از نیروهای انتظامی و افراد عادی و بسیجی.
عوامل و زمینهسازی ـ اجتماعی بحران:
هیأت، ریشه اصلی بروز بحان را در به کارگیری شیوههای غیر قانونی وسوءاستفاده از ابزار قدرت برای حل مناقشات سیاسی میداند با این وجود ذکر عوامل مختلف و قضاوت هیأت در مورد نحوه و میزان تأثیر هر یک از آنها در زیر میآید:
1- نارسایی قوانین ـ در بررسیهای هیأت، موردی که نقض قانون یا نارسایی و ناهماهنگی آن باعث بروز بحران و یا زمینهساز برجا ماندن آن شده باشد، مشاهده نشد و مسؤولان اجرایی و عناصر دخیل در استان نیز مدعی چنین نقضی نشدند.
2- حساسیتهای قومی و منطقهای ـ این عامل زمینهساز ایجاد بحران نبوده است. هر چند نظیر بسیاری از نقاط دیگر کشور میتواند زمینهساز گسترش نسبی بحران تلقی گردد. لازم به ذکر است که از کلیه اقوام منطقه در هر دو جناح ماجرا حضور داشتهاند.
3- صفبندیهای سیاسی جناحها ـ بیتردید طرفین ماجرای خرمآباد هر کدام در اتصال به یکی از جناحهای سیاسی کشور هویت یافتهاند و حوادث خرمآباد فارغ از تقابل گستردهای که طی سالهای اخیر در کشور وجود داشته، قابل بررسی نیست.
4- خشونتگرایی سیاسی ـ این عامل نقش اساسی در بروز درگیری داشته است. در واقع یکی از طرفین سیاسی ماجرا با اتخاذ راهبرد ایجاد رعب و استفاده از روشهای اعمال فشار از قبیل تحصن و راهپیمایی تهدیدآمیز و استفاده از اهرمهای فشار از قبیل تحصن و راهپیمایی تهدیدآمیز و استفاده از اهرمهای فشار غیرقانونی بر مسؤولین امنیتی استان، سعی در پیشبرد برنامه خویش و برچیدن برنامه طرف مقابل داشته است.
5-تحریک احساسات مذهبی مردم ـ برگزاری اردو برای اعضای دفتر تحکیم وحدت و بدون دعوت عام بوده است. همچنین انعکاس مطالب درون اجلاس متأخر نسبت به انجام اعتراضات بوده است و افزون بر این متن سخنرانیهای انجام شده اغلب دارای محتوای دعوت به آرامش و قانونگرایی و فاقد فرازهای تحریککننده بوده است.
6- مشکلات اجتماعی منطقه ـ مشکلاتی از قبیل بیکاری، فقر و محرومیت منطقه عامل شعلهور شدن حرکتهای اعتراضی کور به ویژه جریانهای عصیانگونه رخ داده در انتهای روزهای شنبه و یکشنبه بوده است، اما تأثیری در شروع ماجرا نداشته است و فضای اجتماعی شهر قبل از شروع اردو را نمیتوان یک فضای ملتهب و آماده انفجار توصیف کرد.
7- حضور نظامیان و نیروهای بسیج در ماجرا ـ این عامل یکی از دلایل پیچیدهشدن ماجرا و عدم امکان حل فوری آن بوده است. در واقع یکی از دلایل تعلل نیروهای انتظامی و امنیتی در برقراری امنیت اردو را میتوان در حضور نیروهای فوق به صورت نسبتاً آشکار در یک سمت واقعه ارزیابی کرد. هر چند مستند کافی مبنی بر سازماندهی مسأله در ستادهای رسمی نظامی به دست نیامده است. اما در روزهای حادثه جلوه مسایل طوری بوده که گویا یک نیروی نظامی رسمی در یک طرف ماجرا قرار دارد. متأسفانه عدم صراحت پارهای از مسؤولان نظامی منطقه حداقل در محکوم کردن حرکتهای اعتراضی غیر قانونی، این جلوه را تشدید کرده است.
8- اختلافات سیاسی مقامات استان ـ پس از بروز بحران، همدلی مقامات استان و هماهنگی اقدامات آنها میتوانست به سرعت اوضاع را به کنترل درآورد. متأسفانه فقدان این همدلی در مقام عمل، یکی از عوامل اصلی ناتوانی نظام در دفاع از حریم قانون و تأمین امنیت منطقه بوده است. هر چند عامل فوق ریشه شروع و شکلگیری بحران نبوده است.
9- ضعف مدیریت منطقه ـ در پارهای بزنگاهها، علیرغم شرایط نامساعد سیاسی و اجتماعی برخی از ابتکار عملها و تحریکهای مدیریتی و سیاسی به سهولت میتوانست صحنه را تغییر دهد لیکن برخورد مدیریت منطقه با مسایل رخ داده ساده و فاقد شیوههای مبتکرانه و به موقع جهت خروج از بحران بوده است.
10- عملکرد ضد انقلاب ـ مواردی از تحرک عناصر ضد انقلاب در روزهای بحران گزارش شده اما ردپایی از عناصر سازماندهی شده ضد انقلاب در آشوبها دیده نمیشود. هر چند به راه افتادن عناصر ضد نظام و عصیانگر در وقایع روزهای شنبه و یکشنبه بدون سازماندهی خاص، از نقاط برجسته ماجراست.
تقصیرها و قصورها
در این بخش از گزارش به عنوان مصداق موارد ذکر شده به فرازهایی از رخدادها استناد میگردد، لازم به ذکر است که هر چند ممکن است آثار بعضی از قصورها کمتر از تقصیرها نباشد. اما در مقام قضاوت باید میان این دو مقوله که یکی از نوع جرم یا تخلف و دیگری از نوع سوءتدبیر یا اهمال است تفکیک قایل شد و عنایت به یکی نباید مسؤولان را از توجه به دیگری بازدارد، در برخورد با تقصیرها انتظار اعمال قانون در مجازات متخلفین وجود دارد. در برخورد با قصور انتظار قاطعیت دستگاههای اجرایی با موارد سوءتدبیر و اهمال میرود.
الف. تقصیرها
1- انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه لرستان در مورد نصب پلاکارد با عنوان همایش بزرگداشت اصلاحطلبان در بند، که خارج از چارچوب مجوز صادره بوده است مقصر است و هیأت نظارت دانشگاه باید در این مورد رسیدگی کند.
2- از تاریخ پنجشنبه 03/06/79 تا تاریخ 06/06/79 تعدادی از اعضای رسمی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و اعضای فعال بسیج با استفاده از سازمان و امکانات سپاه و بسیج در برگزاری تجمعات و راهپیمایی غیر قانونی و اقدامات مجرمانه ذکر شده در فهرست جرایم مشارکت داشتهاند. متأسفانه سردار سرتیپ دوم غلامرضا سلیمانی که همزمان فرماندهی ارشد سپاه لرستان و فرماندهی نیروی مقاومت بسیج استان را بر عهده دارد از این امر ممانعت نکرده و بعضاً با موضعگیریهای خود موجب تجری متخلفین فوقالذکر شده است. مصاحبه روز 06/06/79 وی با روزنامه کیهان مؤید این امر است. امید است سازمان قضایی نیروهای مسلح به استناد مواد 23 و 37 قانون مجازات جرایم نیروهای مسلح به این مورد رسیدگی کند.
3- حجتالاسلام محمدی مسؤول دفتر نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی لرستان در تحریک و تهییج و سازماندهی اعضای بسیج و سپاه پاسداران برای انجام اقدام عملی علیه همایش دانشجویان و ممانعت از ادامه اردوی آنان نقش فعال داشته است. نامبرده وظیفه داشته است اعضای سپاه را از فعالیتهای سیاسی خارج از وظایف سازمانی منع نماید که در این مورد بر خلاف عمل کرده است. لذا از نماینده محترم ولی فقیه در سپاه پاسداران انتظار میرود وی را جهت بررسی موارد فوق به مراجع صالحه معرفی نمایند.
4- استاندار عهدهدار مدیریت و امنیت استان است. شورای تأمین استان نقش مشورتی برای او دارد و کلیه اعضای شورا قانوناً موظف به هماهنگی با وی در مقام ریاست شورای تأمین هستند. علیرغم مصوبه شورای تأمین استان و دستور استاندار جانشین فرمانده نیروی انتظامی در شناسایی، معرفی و دستگیری عناصر اصلی حرکتهای غیر قانونی تعلل کرده است. به طوری که حتی تا زمان عزیمت هیأت به خرمآباد 15 و 16 شهریور 79 هیچ یک از عوامل مؤثر در ایجاد بحران و اقدامات غیر قانونی، توسط ناجا معرفی نشده بود. حتی در یک مورد که افرادی بازداشت و برای آنان توسط ناجا پرونده مقدماتی تشکیل شده بود، وی نزد هیأت از آن اظهار بیاطلاعی نمود. علاوه بر این ناجا تا زمان عزیمت هیأت به خرمآباد هیچ گزارش انتظامی و امنیتی در مورد جرایم مشهود و اخلال در نظم که در حوادث خرمآباد هیچ گزارش انتظامی و امنیتی در مورد جرایم مشهود و اخلال در نظم که در حوادث خرمآباد اتفاق افتاده بود، به استاندار گزارش نداد و جز در مورد حادثه الشتر و مورد ذکر شده فوق در زمینه تشکیل پرونده مقدماتی و ارسال آن به دادگستری استان اقدامی نکرده بود در این موارد تخلف از انجام وظایف قانونی صورت گرفته و نیازمند رسیدگی میباشد.
5- فرماندهان دعوت شده سپاه پاسداران لرستان، دعوت استاندار را جهت شرکت در یک جلسه اضطراری که پس از دریافت نامه محرمانه اداره کل اطلاعات مبنی بر دریافت گزارشاتی از تجمیع نیرو و آمادگی ذهنی برخی نیروها در جهت مقابله با اردوی دفتر تحکیم وحدت ارسال شده بود اجابت نکرده و علت آن را رسیده مهمان سازمانی از تهران عنوان نمودهاند. با توجه به وظیفه خطیر نظامیان در حفظ امنیت این عذر قابل قبول نیست و با عنایت به اتفاقات مهم بعدی تخلف محسوب میشود و باید مورد رسیدگی قرار گیرد. عناوین مسؤولان و فرماندهان مذکور عبارت است از: فرماندهی ارشد سپاه لرستان، جانشینان فرمانده سپاه لرستان در تیپ مستقل 57 حضرت ابوالفضل و ناحیه مقاومت بسیج و مسؤولان حوزه نمایندگی ولی فقیه در سپاه لرستان.
6- گر چه امام جمعه محترم خرمآباد در مقاطعی سعی در ایجاد آرامش مینماید لکن در خطبههای نمازجمعه 04/06/79 مسؤولان مربوطه را تهدید و درخواست میکند که افراد بازداشت شده را آزاد کند متن گفته ایشان چنین است:
«... افرادی که حزباللهیهای خرمآباد لرستان، بسیجیهای خرمآباد نسبت به آنها حساسیت دارند، یعنی دفتر تحکیم وحدت... به آقایان هم میگویم، این میهمانهای ناخوانده خودتان را هر چه زودتر از اینجا ببرید... این میهمانها را ببرید و اینهایی هم که از بچهها گرفتهاید، میخواهید مسألهآفرینی نکنید اینها را رها کنید... این میهمانان ناخوانده دو تا از آنها که در رفتند... تأکید میکنم سکوت محض ابداً تحرک نه و به برادران نیز عرض میکنم این بقیه میهمانهای ناخوانده را از اینجا ببرید و استان لرستان جای اینها نبود، از اول نباید آورده باشید. اگر این بچهها را الان آزاد نکنید هر چه باشد به پای شماست! به قول معروف بچه میترسانید؟!...»
7- صدا و سیمای استان در تشدید بحران در حوادث خرمآباد نقش داشته است. این رسانه با پخش نامتعارف و مکرر بخشهای تحریکآمیز خطبههای نماز جمعه 04/06/79 در تداوم اجتماعات غیر قانونی مؤثر بوده است. همچنین خبر شماره 213 مورخ 07/06/79 واحد مرکزی خبر که بر روی تلکس منتشر شده و مورد استفاده پارهای مطبوعات در جهت تشدید تعارضات بعدی در سطح کشور قرار گرفته و در آن مطالب کذب و خلاف واقع به برخی از سخنرانان اردو نسبت داده شده است، موجب تشویش اذهان عمومی گردیده است. این اقدامات نمونه مبرهنی از تخلف محسوب میشود. لذا مدیر کل و دبیر سیاسی اداره کل صدا و سیمای استان و تهیهکننده خبر مزبور به اتهام انتشار مطالب خلاف واقع، نشر اکاذیب و تشویش اذهان عمومی قابل تعقیب از طریق مقامات قضایی میباشند.
علاوه بر این، روی هم رفته صدا و سیمای استان با پخش گزینشی اطلاعیه مقامات مسؤول یا نمایندگان مجلس به رو در روییها در استان دامن زده است.
8- سپاه حفاظت فرودگاه در کنترل تردد افراد به داخل سالن تشریفات (پاوین) سهلانگاری کرده و ممانعت مؤثر از ورود تجمعکنندگان به محوطه حفاظت شده فرودگاه به عمل نیاورده است. این در حالی است که اغلب متعرضین به حریم حفاظت شده فرودگاه، پاسدار و یا بسیجی بودهاند و شناسایی آنها برای متصدیان حفاظت فرودگاه امکانپذیر بوده است. به همین لحاظ فرمانده سپاه حفاظت فرودگاه باید پاسخگوی تخلفات صورت گرفته در مرجع صالحه باشد.
9- قائم مقام فرمانده سپاه بروجرد شاهد صحنه ضرب و شتم دانشجویانی که روز 06/06/79 در حال عزیمت از استان بودهاند توسط تعدادی از اعضای سپاه و بسیج بوده است، لیکن اقدامی در جهت ممانعت یا معرفی آنان ننموده است.
10- جانشین فرماندهی نیروهای انتظامی در برخورد با تجمعات غیر قانونی نسبتاً با درایت عمل کرده و رفتار نیروی انتظامی به ندرت موجب تشدید درگیریها شده است. به خصوص عدم استفاده از اسلحه در برخورد با تجمعات و اغتشاشات دامنه آنها را محدود نگه داشته است. با این وجود اتخاذ موضع بیطرفی میان دانشجویان مورد تعرض قرار گرفته و متعرضین به آنان موجب تجری متعرضین گردیده و تکرار رفتارهای غیر قانونی از جانب آنها را کمهزینه کرده است.
علاوه بر این، عدم شناسایی و بازداشت مرتکبین جرمهای آشکار موجب تداوم و تشدید رفتار آنها شده است. این موضوع به معنای عدم اجرای مصوبه شورای تأمین استان مورخ 03/06/79 میباشد.
11- آقایان شاهرخی و سید عیسی موسوینژاد نمایندگان محترم شهرستانهای پلدختر و خرمآباد نقش نسبتاً مشابهی داشتهاند. هر دو نفر علاوه بر دعوت تجمعکنندگان به آرامش و استفاده از روشهای قانونی خود نیز به نوعی موجب تحریک تجمعکنندگان از دو طرف و القای مطالبات خاصی به آنها بودهاند. با توجه به اینکه افراد فوقالذکر نماینده مردم بودهاند. میتوان با تسامح سخنرانی آنها در تجمعات را در راستای ایفای وظایف نمایندگی ارزیابی کرد.
12- اداره کل اطلاعات استان مجموعه اطلاعاتی را که موجب صدورنامه مورخ 31/05/79 شده و میتوانست در شناسایی عوامل بروز حادثه مؤثر باشد، در اختیار هیأت و مسؤولان استان نگذاشته است. علاوه بر این در شناسایی و معرفی عوامل تجمعات غیر قانونی و تعرضات انجام گرفته در فرودگاه کند عمل نموده و در نتیجه امکان برخورد به موقع و مؤثر برای استاندار فراهم نشده است.
13- دادگستری و سازمان قضایی نیروهای مسلح استان به رغم وقوع جرایم مشهود در فرودگاه خرمآباد که در مورد وقوع آن اتفاقنظر وجود دارد و یا تجمعهای روز جمعه و روزهای بعد، غیر فعال بوده و از ضابطین خود درخواست ارایه گزارش و یا معرفی متهمین را نکرده است. عدم صلاحیت محاکم دادگستری در رسیدگی به جرایم متهمین خاص، نمیتواند توجیهگر قصور این دستگاه در انجام وظایف خود به عنوان مدعیالعموم و عدم تشکیل پرونده و دستور بازداشت متهمین جرایم مشهود باشد.
14- پیرو دریافت رونوشت نامه مورخ 31/05/79 اداره کل اطلاعات استان، ساعت نیم بامداد روز سهشنبه 01/06/79 از ناحیه وزارت اطلاعات با فرماندهی کل سپاه تماس حاصل گردیده و خواسته میشود که اقدام مؤثر جهت کنترل نیروهای پاسدار و بسیجی به عمل آورد تا همایشی که با پیام ریاست محترم جمهور آغاز میگردد، با آرامش برگزار شود. فرمانده ارشد سپاه لرستان اظهار میدارد که در این زمینه هیچگونه تماسی در آن زمان با وی برقرار نشده است.
شایسته است اقدامات به عمل آمده پس از تماس تلفنی فوقالذکر مورد بررسی قرار گیرد.
15- ستاد برگزاری نماز جمعه شهرستان بروجرد که اجازه داده است اطلاعیه تحریکآمیز تحت عنوان بسیجیان بروجرد که در آن تهدید به برخورد فیزیکی با دانشجویان صورت گرفته و مقدمه ضرب و شتم دانشجویان در روزهای بعد شده است، از تریبون نماز جمعه قرائت شود در این زمینه مسؤول بوده و باید پاسخگوی این اقدام باشد.
هیأت گزارش دوم خود را در بررسی اقدامات اجرایی، قضایی، امنیتی و انتظامی که در پیگیری حوادث تأسفبار خرمآباد انجام گرفته و خواهد شد اختصاص خواهد داد. بررسی اجمالی فعلی حاکی از آن است که قاضی ویژه تعیین شده از طرف قوه قضاییه در حال پیگیری قضایی جرایم اتفاق افتاده در حوادث مزبور میباشد. لیکن رویه واحدی در برخورد با متهمین وجود ندارد. برخی متهمین عادی که عمدتاً از طرفداران برگزاری همایش دفتر تحکیم وحدت بودهاند، در بازداشت و سپرده وثیقه مالی آزاد میباشند. این امر موجب بروز بدبینی نسبت به روند رسیدگی قضایی شده است.
ضمناً هیأت در بررسیهای خود عزم شایستهای را در فرمانده محترم نیروی انتظامی کشور در توجه دادن نیروی انتظامی لرستان به انجام وظایف انتظامی و پرهیز از ملاحظات سیاسی و جناحی مشاهده نمود که این امر موجب جبران برخی از نواقص در انجام وظایف نیروی انتظامی ناحیه لرستان که در گزارش ذکر شده، گردیده است.
امید است این گزارش که با تلاش و صرف وقت بسیار و بررسی دقیق حوادث و اعتدال در داوری تنظیم گردیده و اکنون تقدیم نمایندگان محترم و ملت بزرگوار ایران میگردد، زیبنده شأن نظارتی مجلس شورای اسلامی باشد و دستگاههای مسؤول از نتایج این بررسیها استفاده شایسته در جهت انجام وظایف خود بنمایند.
والسلامعلیکم و رحمتالله و برکاته