فاطمه علیاصغر
سرانجام بعد از مدتها بلاتکلیفی روز تودیع «حمید بقایی» و معارفه رئیس جدید سازمان میراث فرهنگی و گردشگری فرا رسید. به این ترتیب میراثی که از بقایی به جای مانده و اکنون مجلسیها در حال تحقیق و تفحص درباره آن هستند به دست استاندار سابق فارس رسید که گفته میشود از نزدیکان حلقه اسفندیار رحیم مشایی است.روح الله احمدزاده، در وبلاگ شخصیاش «نسل سوم»، خود را اینگونه معرفی میکند: «سالهاست که اندیشه هستی و زمان مرا به مطالعه انسان شناسی، کیهان شناسی و متافیزیک معطوف ساخته است؛ هر چند هزار راه نرفته در این وادی بسیار است.»
اکنون احمدزاده با این معرفی نامه از خود، به سازمان میراث و معاونت رئیسجمهوری آمده است. هرچند شنیدهها حاکی از آن است که چند هفتهای از صدور حکم رئیس جدید سازمان میگذرد اما به دلایلی نامشخص این حکم علنی اعلام نشده به طوری که بسیاری از معاونان سازمان میراث و نزدیکان استاندار فارس در جریان این انتخاب احمدینژاد نبودند. حتی احمدزاده مسئول روابط عمومی در نخستین ساعات شنیدهها درباره ریاست او بر سازمان میراث فرهنگی در گفت و گو با «تهران امروز» این خبر را تکذیب کرد و گفت: «مگر آقای بهبهانی رئیس سازمان میراث نشدند؟»
همچنین برنامه همایش و نشست انجمنهای میراث فرهنگی که از 10 روز پیش اقدامات نخستین آن از سوی سازمان میراث فرهنگی انجام شد و حتی دعوتنامهها برای اعضای نزدیک به 200 انجمن دوستدار میراث فرستاده شده بود، ناگهان لغو شد. در حالی که بیشتر مسئولان این انجمنها در راه تهران بودند، نیمههای شب پنجشنبه مسئولان برگزار کننده این برنامه در سازمان میراث به آنها زنگ زدند مبنی بر اینکه این نشست لغو شده و قرار است مراسم معارفه رئیس جدید برگزار شود! بنابراین ریاست جدید سازمان در حالی آغاز شد که بسیاری از دوستداران میراث فرهنگی این اتفاق را توهین به انجمنهای دوستدار میراث فرهنگی اعلام کردند.
رئیس جدید آمد
با این همه استاندار فارس که میگوید: «به شعر خوانی علاقه دارم و از گوش دادن به موسیقی اصیل ایرانی لذت میبرم. به شعر حافظ، نیما، اخوان ثالث، شهریار و سهراب سپهری علاقهای وافر دارم، سابق بر این در فضای غیر مجازی به کرات دست به قلم برده ام اما رسالت قلم بر آنم داشت تا در فضای مجازی هم به نوشتن روی آورم. به راه بادیه رفتن به از نشستن باطل، اگر مراد نیابم به قدر وسع بکوشم» راهی پایتخت شد تا گوی سبقت را از رقبای سر سخت خود ربوده و برمسند ریاست سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری بنشیند.
حمید بهبهانی وزیر سابق وزارت راه، آزاده اردکانی رئیس موزه ملی، تهمینه دانیالی معاون صنایع دستی سازمان میراث فرهنگی و همچنین ملکزاده رئیس شورای عالی ایرانیان خارج، از کشور از گزینههای جانشینی حمید بقایی، رئیس سابق میراث فرهنگی بودند که به نظر میرسد اکنون همه آنها جا مانده و احمدزاده توانست به این سمت مهم در دولت احمدینژاد دست پیدا کند.
کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند که امروز سازمان میراث فرهنگی و گردشگری تبدیل به سکوی پرتابی برای حلقه نزدیک احمدینژاد شده است. چراکه اسفندیار رحیم مشایی، از حلقه یاران اصلی احمدینژاد، ریاست سازمان میراث فرهنگی در دولت نهم را به عهده گرفت که بعد از سازمان میراث فرهنگی راهی دفتر ریاستجمهوری شد.
حمید بقایی، دومین رئیس سازمان میراث فرهنگی است که بعد از دو سال ریاست بر این سازمان جا پای مشایی گذاشته و سمت پیشین او را به عهده گرفته است. اکنون روح الله احمدزاده ۳۲ ساله قرار است که راهی این سازمان شود و سکان امور را بر دست بگیرد.
احمدزاده کیست؟
«آقاجان در این روزهای پایانی سال که پشت میز کارم نشسته بودم ناگهان دلم بدجوری هوایتان را کرد. دلم تنگتان است. میدانم غربت شما از من بیشتر است. شما از من و امثال من حتما راضی نیستید. مولا جان وقتی برادران یوسف به پیش او شرفیاب شدند، این عبارت را به روایت کلام خداوند بر زبان جاری ساختند: «یا ایها العزیز مَسَّنا و اهلنا الضُر و جِئنا ببضاعه مُزجاة و اَوفِ لَنَا الکیل و تَصَدَّق علینا؛ ان الله یجزِی المتصدقین.»»
این یکی از دل نوشتههای وبلاگ احمدزاده، استاندار سابق فارس است. به گزارش میراث آریا، احمدزاده دارای مدرک کارشناسی و کارشناسی ارشد مدیریت صنعتی از دانشگاه امام صادق (ع) و نیز دارای مدرک دکترای تخصصی مدیریت رسانه و عضو هیات علمی دانشگاه با درجه استادیاری است. او در همین وبلاگ به بیست عنوان از سوابق و مسئولیتهایش قبل از استانداری فارس اشاره کرده همچون مشاور وزیر و عضو شورای معاونین وزارت کشور، رئیس مرکز مطالعات، تحقیقات و آموزش وزارتکشور، نماینده وزیرکشور در هیات امنای دانشگاه علوم انتظامی، رئیس کمیته راهبردی آموزش و رئیس شورای پژوهشی وزارت کشور. با این حال احمدزاده، در دوره ریاستش در استانداری ثابت کرد که قابلیتهای اقدامات عجیب و غافلگیر کننده را دارد. یکی از آن استقبال نکردن از رئیس مجلس بعد از سفر به فارس بود. به گزارش سایتهای خبری، روح الله احمدزاده کرمانی، استاندار استان فارس برای دومین بار پیاپی از استقبال رئیس مجلس خودداری کرد. یکی دیگر از خبرها درباره احمدزاده این بود که او از مشوقین اصلی مشایی در برنامههای شورای عالی ایرانیان خارج از کشور هم به شمار میرود.
به گزارش فارس،13 استاندار چندروز پیش بیانیهای صادر کردند که در آن اگر چه به ظاهر حمایت از رئیسجمهور است اما در واقع از برخی دولتمردان منتسبین به رئیسجمهور که مردم و رسانهها از آنها به جریان انحرافی یاد میکنند، حمایت شده است.
در این بیانیه ادعا شده که یک جریان انحرافی علیه دولت توسط فعالین و جریانهای سیاسی شکل گرفته که مقابله با آن ضروری است. به عبارت دیگر 13 استاندار در پی حمایت از جریان انحرافی در دولت و زدن انگشت اتهام به جریان انحرافی شکل گرفته علیه دولت در خارج از دولت، هستند. در همین حال، آیتالله جنتی پس از سفری که به استان فارس در سال گذشته داشت، در خطبههای نمازجمعه تهران (19آذر) انتقادهایی را در لفافه نسبت به عملکرد روح الله احمدزاده مطرح کرد: میخواهم توصیه و نصیحتی را انجام دهم اما قبل از آن میگویم که این توصیه از سوی کسی انجام میشود که نه متهم به مخالفت با دولت و نه متهم به مخالفت با رئیسجمهور است، افزود: من در همه عرصهها از ارزشها دفاع کردهام و هیچ گاه دفاع از شخص نبوده است و معتقدم در این مملکت باید شایسته سالاری حاکم شود و اگر شایسته سالاری حاکم نشد من چارهای نمیبینم جز اینکه به آن اشاره کنم.
توهین به انجمنهای دوستدار میراث فرهنگی
همزمانی آمدن احمدزاده به سازمان میراث فرهنگی با نشست انجمنها به دعوت خود مسئولان سازمان که منجر به لغو این نشستها شد، نخستین دلخوری و اعتراض دوستداران میراث فرهنگی را به دنبال داشت. لغو شدن نشست انجمنهای میراث فرهنگی به دلیل برگزاری مراسم تودیع و معارفه رئیس جدید سازمان میراث در حالی انجام شد که بسیاری از نمایندگان و مسئولان سازمانهای غیر دولتی از شهرستانهای دور همچون خوزستان، شیراز و یزد در راه آمدن به تهران بودند. این اتفاق نه تنها توهین به انجمنها محسوب شد بلکه هزینههای بسیاری را به بدنه انجمنها که بیشتر آنها خودجوش هستند، وارد کرد. در حالی که دوستداران میراث اعلام کرده بودند اگر مسئولان میراث فرهنگی هم در این نشستها نمیآیند، مشکلی وجود ندارد و ما به برگزاری کارگاه آموزشی و نشستهای تخصصی اکتفا میکنیم، با این حال با این تجمع آنها در سازمان میراث فرهنگی با مخالفت مسئولان این سازمان رو به رو شد.
بابک مغازهای، از اعضای انجمن کهن دژ در این باره به «تهران امروز» میگوید: «این برنامه که میتوانست یک نقطه آغاز گفت و گوی رو در رو و متقابل بین سازمانهای غیر دولتی و سازمان میراث فرهنگی باشد. با این وجود تمامی تلاشها و پیشنهادات فعالان اصلی تشکلها مبنی بر برگزاری این برنامه حتی بدون حضور تمامی مسئولان میراث که تا آخرین ساعات پنجشنبه شب هم ادامه داشت مورد توجه قرار نگرفت.» به گفته او، لغو این برنامه نشان دهنده عدم توجه مسئولان مربوطه به نقش و جایگاه سازمانهای غیر دولتی محسوب میشودچراکه مطابق برنامهریزیهای انجام شده بیش از 100نفر از نماندگان سازمانهای غیر دولتی از مناطق مختلف کشور میخواستند در این برنامه حضور پیدا کنند و بیشتر آنها برای عزیمت به تهران و حضور در این برنامه آماده شده بودند که به طور غیر منتظرهای با لغو برنامه رو به رو شدند. مغازهای امیدوار است که در مدیریت جدید دیگر شاهد چنین اتفاقاتی نبوده و مسئولان زیرربط جایگاه حقیقی نهادهای مدنی را به درستی بشناسند و به آن توجه کنند.
در همین حال مجتبی گهستونی،سخنگوی انجمن تاریانا هم به «تهران امروز» میگوید:با توجه به حساسیت و اهمیتی که سازمان میراث فرهنگی میتوانست در رابطه با انجمنها و سازمان میراث فرهنگی نشان دهد به دلیل همه بیاعتمادیهایی که به وجود آمده بود اما برگزاری یک نشست تاثیرگذار هم به یکباره منتفی شد.
به اعتقاداو، با برنامهریزی دقیقتر از سوی سازمان میراث فرهنگی این نشست میتوانست به ساعتی دیگر منتقل شود نه اینکه به طور کامل منتفی شود، برای اینکه انجمنها با برنامهریزی دقیق و آمادگی کامل به پاس احترام به همه زحمتی که انجمنها برای حفظ میراث تاریخی کشور متحمل میشوند آماده حضور در همایش بودند ولی به یکباره اعلام شد که برنامه به زمان دیگری موکول شده است. به گفته او، قطع به یقین حضور 200 انجمن دوستدار میراث فرهنگی در آغازین روز فعالیت رئیس میراث فرهنگی کشور میتوانست در اتخاذ تصمیم گیریهای بعدی موثر واقع شود اما این اتفاق به سادگی منتفی شد. گهستونی نشستها را در هم ریزنده دیوار بیاعتمادی میان انجمنها و سازمان میراث فرهنگی میدانست که آن هم تا زمانی نامعلوم لغو شد.
میراث بقایی
اکنون میراثی که بقایی بعد از دو سال ریاست بر سازمان میراث فرهنگی به جا گذاشته است به دستان استاندار 32 ساله فارس میرسد. در حال حاضر نه تنها بسیاری از دوستداران میراث فرهنگی درباره وضعیت فعلی آثار و بناهای تاریخی هشدار میدهند، بلکه بررسیهای نمایندگان مجلس هم حاکی از نارضایتی آنها از عملکرد این سازمان است. به طوریکه داریوش قنبری، نماینده مجلس به تهران امروز میگوید: «نمایندگان مجلس از روند پیشرفت برنامههای چهارم توسعه از سوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری رضایت ندارند و به نظر میرسد که باید عملکرد سازمان مورد تحقیق و تفحص قرار بگیرد».
در همین حال، سیدمحمدجواد ابطحی نماینده مردم خمینی شهر معتقد است عملکرد یکساله سازمان میراث موفق نبوده و درخصوص دلایل این امر به میراث خبر میگوید: «انتظارات ما از سازمان میراث بیش از آنچه دیدیم بود. این سازمان به دلیل تغییر و تحولات بسیاری که در راس تشکیلات خود داشت و درگیر شدن در بحثهای حاشیهای موفق نشد عملکرد خوبی از خود نشان دهد.»
سید رمضان شجاعی کیاسری نماینده مردم ساری نیز با لاهوتی موافق بود و یکی از دلایل بروز این امر را اشراف مسائل سیاسی بر امور گردشگری و میراثی کشور میداند و میگوید: «بسیاری از کتیبهها و آثار فرهنگی و بافتهای تاریخی ما در بیشتر نقاط کشور بدونآنکه سازمان متولی امر به این مهم توجه داشته باشد، در حال تخریب و ازبین رفتن هستند. در استان مازندران مسجد خیرآباد که یکی از بناهای تاریخی استان است در حال خراب شدن است، این مهم درخصوص بناهای تاریخی اصفهان نیز صادق است. به نظر من سازمان در این خصوص کم کاری انجام میدهد و ارزیابی خوبی نسبت به عملکرد سازمان ندارم.»
محمد حسین فرهنگی نماینده مردم تبریز، اسکو و آذرشهر هم معتقد است: «به غیر از آوردن بخشی از میراث کشورمان مانند منشور کوروش از کشورهای خارجی، سایر فعالیتهای سازمان میراث مانند گذشته بوده و تفاوتی در عملکرد آن احساس نمیشود و گویی تحولی درآن ایجاد نشده است.»
مهرداد لاهوتی نماینده مردم لنگرود با اعتقاد بر درخطر بودن بسیاری از میراث کشورمان میگوید: «بسیاری از آثار تاریخی کشور ما ثبت ملی شدهاند و تصور سازمان بر آن است که اگر مکانی را به ثبت ملی برساند رسالت و کار او به پایان میرسد. درحالی که باید شرایطی را برای آن ایجاد کرد تا مانند یک موجود زنده، پویا و احیا شود و مردم بتوانند از وجود این آثار بهره گیرند در صورتی که شاهد عملی متفاوت از این روند از سوی سازمان متولی هستیم.»