* سؤال ـ طی 3 سال که از پیروزی انقلاب اسلامی ایران میگذرد، قوه قضائیه چه پیشرفتهائی داشته، چه مشکلاتی را حل کرده و کدام مشکلات هنوز باقی است؟
** جواب ـ بسماللهالرحمنالرحیم: قوه قضائیه برای دگرگونی دادگستری سابق به یک دادگستری اسلامی، نیاز به تمهید و فراهم آوردن مقدمات داشت که انتظار نبود این نتایج یکباره بروز کند، بلکه پس از تمام شدن مقدمات، نتیجه حاصل میگردد.
برای دگرگونی قضا در اسلام و جمهوری اسلامی، لازم بود، هم قوانین سابق اکثراً تغییر یابد و هم قضات غیراسلامی از کار برکنار و به جای آنها قضات عادل و آگاه جانشین گردد. و تحقق هر دو مسأله نیاز به تصویب قوانینی از سوی مجلس شورای اسلامی دارد و تا لوایح مربوطه تصویب نشود، دست شورای عالی قضایی بسته است. یعنی تغییر قوانین مخالف اسلام و قانون اساسی و همچنین جابجائی یا کنار گذاشتن قضات باید به حکم قانون باشد.
برای قسمت اول (یعنی تغییر قوانین قضائی مخالف اسلام) مقداری لایحه تنظیم و به مجلس فرستاده شد که اخیراً هم مشغول بررسی شدهاند. البته ما به این مقدار اکتفا نکرده و از یک اصل دیگر قانون اساسی بهره بردهایم، که میگوید: اصل 4ـ تشخیص مشروع بودن قانون، با شورای نگهبان است. برای تجمیل در کار، بعضی قوانین را جداگانه از شورای نگهبان سؤال می کنیم تا اگر تشخیص دادند که خلاف اسلام است، آن را تغییر داده و قوانین اسلامی جایزین میکنیم و طبق اصل 167 که میگوید: «قاضی موظف است کوشش کند حکم هر دعوی را در قوانین مدونه بیاید و اگر نیابد، با استناد به منابع معتبر اسلامی، یا فتاوای معتبر، حکم قضیه را صادر نماید». بنا داریم که بعد از تشخیص شورای نگهبان که قانون اساسی نیست، قانون اسلامی بجای آن جایگزین کنیم. و قضات از این منابع معتبر استفاده کرده و احکام خود را صادر کنند.
در بخش دوم که برای پاکسازی و بازسازی دادگستری از قضات غیرواجد شرائط لازم است، لوایحی در این زمینه شرائط قضات به مجلس فرستادهایم که تصویب هم شد، ولی بعضی قسمتهای آن در شورای نگهبان رد شد که مجدداً در کمیسیون قضائی مجلس مورد تجدیدنظر قرار گرفت که انشاءالله امیدواریم بزودی در مجلس تصویب شود تا با آن قانون، در دادگستری پاکسازی کرده و دیگر گرفتار افراد نایاب در قضاوت نباشیم و افراد واجد شرائط بتوانند بر مسند حساس قضا تکیه زنند.
در قسمت قوانین هم امیدواریم بزودی با تصویب لوایح مربوطه، بتوانیم ثمره تلاشها را ببینیم. در دادگاهها و دادسراهای انقلاب که با پیروزی انقلاب اسلامی، به وجود آمدند، اشکالاتی وجود داشت، شکایات زیادی متوجه این دادگاهها بود که تا حدود زیادی آنها را نیز نتوانستهایم سروسامان دهیم و امید به خداوند داریم، مختصر مشکلاتی که هنوز در این دادگاهها وجود دارد، خلاص گردیم، یعنی دادگاههای انقلاب و دادگاههای دادگستری را که اکنون از یکدیگر جدا هستند، ادغام کرده و انشاءالله یک دادگستری اسلامی با نظم و ترتیب قانونی تشکیل خواهیم داد، باین صورت میتوانیم به آن قوه قضائیه مطلوب برسیم.
* سوال ـ شما حرکت اخیر گروهکهای ضدخلقی در فاجعه بمبگذاری در میدان سپاه تهران را که در سالگرد کودتای ننگین رضاخان انجام گرفت را چگونه تحلیل مینمائید؟
** جواب ـ بنظر من این بمبگذاریها برای اظهار وجود و از طرف دیگر به خشونت کشانیدن مسؤلین جمهوری اسلامی بوده است که خوشبختانه در هر دو هدف پلید موفق نبودهاند. زیرا اولاً هیچ عاقلی این عمل وحشیانه را اظهار وجود نمیداند و اصولاً برای این وجود ارزشی قائل نخواهد شد.
مخفیانه و ناجوانمردانه یک مشت مردم بیگناه و کارگر و دانشآموز و عابر را وحشیانه کشتن اظهار وجود و قدرت نیست. به قول امام یک بچه و یک دزد هم میتواند این عمل شیطانی را انجام دهد. در قسمت دوم نیز اشتباه کردهاند و آنها هرگز نخواهند توانست ما را به خشونت بکشانند و ما از مسیر اسلام تجاوز نخواهیم کرد و این تروریستهای از خدا و خلق بیخبر نخواهند توانست مار ا منحرف کنند و ما انشاءالله همیشه در صراط مستقیم الهی باقی خواهیم ماند.
* سؤال ـ ضوابط آزادی زندانیان در نوروز چیست؟ و چه حدودی از آنها، مشمول این ضوابط گشته و آزاد خواهند گردید؟
** جواب ـ این ضوابط دو بخش دارند، یکی ضوابطی که شورای عالی قضائی قبل از فرمان امام در نظر گرفته و بصورت بخشنامه به دادگاهها و دادسراها انقلاب فرستاده بود که باید آن ضوابط را همه جا مراعات کرده و افرادی که مشمول آن ضوابط میگردند، از زندان آزاد نمایند. بعد از فرمان عفو امام که فقط مخصوص دادگاههای انقلاب نبود و دادگاههای دادگستری را هم بطور وسیعتر شامل میشد، دوباره ضوابطی جدید در نظر گرفته شد که طبق آنها، افراد واجد شرائط آزاد گردند. البته تعدادی در این باره نمیشود پیشبینی کرد، ولی بطور کلی میتوانم بگویم از زندانیهای عمومی شاید چند هزار آزاد گردند و امام از دادگاهها و دادسراهای انقلاب هم باز مطابق امر تعدادی کمی آزاد خواهند شد. یعنی دستور این است که وقتی یقین حاصل شد افرادی «توبه واقعی» کردهاند آزاد کنند، البته خیلی مشکل میتوان فهمید که چه کسی توبه کرده است. همین امروز آقای لاجوردی میگفت: شخصی که توبه کرده بود و حتی من هم دیگر به او احساس اعتماد کردم و گاهی اوقات چیزهائی در اختیار او گذاشتم، اخیراً فهمیدیم که قصد خیانت به ما را داشته است، بنابراین تا صددرصد معلوم نشود که آنها توبه کردهاند، نمیتوان آنها را آزاد کرد که این بخاطر خود آنها هست، برای انکه ممکن است دوباره گرفتار دام این افراد از خدا بیخبر بشوند و باز هم دستشان آلوده بخون بیگناهی گردد و اگر دوباره گرفتار شوند، بطور قطع به مجازات اعدام گرفتار خواهند شد، پس چه بهتر که بمانند تا ما اعتماد کامل پیدا کنیم که آنها ساخته شدهاند و اگر خارج زندان هم باشند، گرفتار وسوسههای شیطانی نخواهند شد، پس نتیجه آن که اگر دیرتر آزاد شوند، هم به نفع خود آنهاست و هم بنفع خانوادههایشان و ملت عزیز.
* سؤال ـ چه برنامههای ارشادی در زندانها هست؟ تا چه حد مؤثر بوده و چه برنامههائی دارید؟
** جواب ـ در زندانها افرادی دلسوز و عاشق هدایت افراد، بطور داوطلبانه مشغول ارشاد هستند. کار این افراد، افشای مواضع فریبکارانه سردمداران این گروهکها است که عدهای جوان را با شعارهای فریبنده و آبرنگدار، اغفال و منحرف کردهاند، و گرنه همه آنها پلید و بد ذات نیستند. افشای انحرافات این گروهکها عامل مهمی است که میتواند اینها را به دامان اسلام بازگرداند.
همچنین این افراد فریبخورده معمولاً اشکالاتی نسبت به حکومت جمهوری اسلامی و ارگانهای مختلف آن و رفتار و کردار بعضی مسئولین دارند و دارای مشکل شدهاند که فلان مسئول چرا آنطور عمل کرد، فلان قانون چرا تصویب شد؟ فلان موضع سیاست خارجی چرا شد؟ و غیره که مسئولین ارشاد در زندان این سؤالات و مسائل را برای آنها حل میکنند.
قسمت سوم، پس از تخلیه افکار انحرافی و نیز اشکالات و القائات، ارشاد و هدایت آنها با واقعیات جمهوری اسلامی است و اینکه آنها با حقایق و فرامین اسلام آشنا گدند. در این تجربه مشاهده شده که خیلی از آنها اسلام را نشناختهاند. اسلام آنها معمولاً افواهی است، دهان به دهان و سینه به سینه آنها هم از یک مشت جوان پراحساس که خود آنها حتی نتوانسته بودند، اسلام را درک بکنند، حتی بعضی از اینها از مسائل پیش پا افتاده اسلامی، جاهل هستند، بطوریکه بهنگام مطرح شدن مسائل اسلامی، برای بعضی از آنها خیلی تازگی دارد، آن هیولای بیشاخ و دمی که سردمداران این گروهکها از جمهوری اسلامی، برای این فریبخوردگان ساختهاند، در این مرحله ارشادی از اذهان اینها زدوده میشود. یعنی مواضع جمهوری اسلامی، سیاست داخلی، سیاست خارجی و حقایق اسلام برای آنها توضیح داده میشود و مواضع جمهوری اسلامی با اسلام تطبیق داده میشود، در نتیجه به تدریج این افراد فریبخورده، هدایت میشوند، اما تا کجا این ارشاد اثر گذاشته فعلاً نمیشود قضاوت قاطعی کرد، زیرا خیلی از آنها ظاهراً خود را هدایت شده نشان میدهند، اما آیا همه آنها هدایت شدهاند یا نه ممکن است بعضی از آنها دروغ گویند و چهره نفاقی را که داشتهاند باز هم ممکن است ادامه دهند، تشخیص صحت گفتار و کردار آنها مشکل است و البته در آینده روشن خواهد شد.
* سؤال ـ امام امت بارها به کمبود قاضی اشاره فرمودهاند، تاکنون قوه قضائیه چه گامهائی برداشته تا کمبود قاضی مرتفع بشود و اصولاً ضوابط شما برای قاضی کدام است؟
** جواب ـ ضوابط برای قاضی، همان ضوابطی باید باشد که مجلس شورای اسلامی تصویب کرده و اسلام نیز همان را میگوید. یعنی اگر مجتهد پیدا کردیم چه بهتر، در غیر اینصورت، کسانی باید باشند که به مسائل اسلامی آگاهی داشته باشند. افرادی که در حوزهها بودهاند و دروس سطح را تمام کرده و دو سال هم درس خارج را خواندهاند، در صورتیکه از عهده امتحان برآیند و از نظر تقوی و معنویت هم مورد اعتماد باشند و افراد شناخته شده آنها را توثیق و تعدیل بکنند، آنها بعد از یک دوره کارآموزی به کار قضاوت گماشته خواهند شد.
از دانشکدهها هم فارغالتحصیلان واجد شرائط از دانشکدههای حقوق و منقول را میپذیریم، در صورتیکه تقوای آنها بوسیله افراد سرشناس توثیق گردد، اینها شرائط پذیرش قاضی شرع است. البته ما تلاش زیادی کردهایم و از حوزه علمیه قم قضات زیادی گرفتهایم، اما کافی نیست و ما نیاز فراوان داریم. مدرسهای هم در قم بنام مدرسه قضائی تشکیل شده که دورههای یکساله و دو ساله دارد و قضات را پس از تربیت تحویل ما میدهد. بنا هست که دانشکده دادگستری را نیز احیا کنیم و مقدمات آن تا حدودی فراهم شده و جای مناسبی نیز اخیراً پیدا شده است.
امید بخدا داریم که دانشکده حقوق وابسته به دادگستری، مدرسه عالی قضائی قم و حوزه علمیه قم و اخیراً حوزه علمیه مشهد نیز به ما کمک کرده و قضات خوبی از آنها داشتهایم و جاهای دیگر به یاری یکدیگر بتوانند ما را از حیث قاضی بینیاز کنند. ما تلاش میکنیم و جز این هم راهی نداریم.
* سؤال ـ در خبرها داشتیم که یک قاضی در آمریکا با انداختن سکه قضاوت میکند، بطور کلی نظر شما درباره چگونگی قضاوت در کشورهای غربی چون آمریکا چیست؟
** جواب ـ البته من نمیدانم جایی را که در کشورهای غربی شما نقل میکنید که با سکه قضاوت کرده بگوییم در همه جا همین کار را کرده، بعضی جاها این کار را کردند یا یک قاضی تنها این کار را کرده. البته ما این نوع قضاوت را قبول نداریم نه تنها سکه انداختن را اسلام قبول ندارد قضاوتهای دیگرشان را هم اسلام کم و بیش قبول ندارد قاضی باید عادل باشد معنای اینکه قاضی باید عادل باشد یعنی متخاصمه باید معتقد باشند که قاضی به هیچوجه از حدود حق و فضیلت و پاکی تجاوز نمیکند این قضاوت با قضاوتی که در غرب رایج است تفاوت فراوان دارد پیداست که او از نظر اسلام کاملاً محکوم است.
* سؤال ـ در سال گذشته قوه قضائیه شهیدان گرانقدری چون شهید مظلوم آیتالله بهشتی و آیتالله قدوسی تقدیم اسلام نمود به نظر شما خون این شهیدان چه تاثیری در حرکت تکاملی قوه قضائیه داشته و تا چه حد در ادامه راه آنها شما موفق بودهاید؟
** جواب ـ خون این عزیزان نه تنها در کار قوه قضائیه دخالت داشته بلکه در پیشرفت کشور در همه قوا دخالت کامل داشته ما هر چه داریم از خون این عزیزان داریم اگر شهید بهشتی شهید نمیشد و خونش به زمین ریخته نمیشد و مظلومیت او یعنی که به معنای مظلومیت روحانیت مبارز پاک معتقد و فاضل بود، مشخص نمیشد شاید امروزه ما مواجه با موانع فراوان در کارهای خودمان میشدیم اما بحمدالله میبینیم که موانع برطرف شده و ما میتوانیم گامهای بلندی برای پیشرفت کشور در امر قضا و کارهای تجرائی و کارهای تقنینی برداریم خون عزیزانی مانند بهشتی و قدوسی بود که این نتیجه را داد ثمره را برای جمهوری اسلامی و ملت مسلمان ایران داشت پس بنابراین ثمره خون آنها را تنها در قوه قضائیه نباید جستجو کرد خون این شهیدان مخصوصاً شهید بهشتی تنها مربوط به قوه قضائیه نبود مربوط به همه قوا بود و گرهگشا برای همه قوا بود و همانطور که امام فرمودند بهشتی یک ملت بود ملت از فقدان او مصیبت دید و از خون او بهره و ثمره.
* سؤال ـ پیشبینی میفرمائید که تا چه زمانی قوه قضائیه موفق خواهد شد که احکام قضائی اسلام را بطور کلی در جمهوری اسلامی پیاده بکند؟ مشکلات این راه چه بوده و طریقه حل آن چه هست؟
** جواب ـ قبلاً عرض کردم که مشکلات آن یکی قانون است و دیگری قاضی. یعنی اگر ما این دور رکن را کامل کنیم میتوانیم یک قوه قضائیه اسلامی داشته باشیم قسمت اول یعنی قسمت قوانین با مجلس شورای اسلامی است امیدواریم یک نقداری به کارهای قوه قضائیه و لوایح قوه قضائیه بیشتر بپردازند اگر بیشتر بپردازند ما زودتر به نتیجه میرسیم و اگر کمتر برسند یقیناً نتیجه و ثمره کار دیرتر بدست میآید و نباید کسی هم انتظار داشته باشد که قوه قضائیه، قوه قضائیه اسلامی به تمام معنا باشد و در قسمت دوم هم باید ببینیم که بازده حوزه علمیه قم و یا حوزههای دیگر چیست و امیدواریم که اینها تلاش بیشتری بکنند که آن کسانی که در خویشتن احساس لیاقت و توانایی و قدرت قضاوت میبینند زودتر به... امیدوارم که حوزههای علمیه و دانشکدههای حقوق و یا افرادی که تحصیلات حقوقی دارند و در رشتههای دیگر اشتغال به کار دارند هر چه زودتر به فریاد قوه قضائیه برسند تا بتوانیم قوه قضائیه را اسلامی کنیم و دادگستری اسلامی داشته باشیم و انتظار من اینست که سال 61 ما به این نتیجه برسیم انشاءالله.
* سؤال ـ در چهارمین بهار آزادی چه پیامی برای امت شهیدپرور ایران دارید؟
**جواب ـ پیامی را که من برای ملت مسلمان ایران دارم اینست که بدانند ملتی که در مقابل مستکبران جهان قیام کرد و تصمیم دارد اسلام مهجور و غریب را زنده کند و به پا دارد و در مقابل همه کس از عوامل داخلی و خارجی بایستد باید بداند که مشکلات و گرفتاریهای فراوانی سر راهش خواهد بود. کمر همت را محکم ببندد خویشتن را برای مقابله با هرگونه دسیسه و خدعه و خیانتی از داخل و خارج آماده بکنند البته ملت ایران آماده است و من به حال آنها غبطه میخورم به روحیات آنها و میبینم که در میدانها و صحنههای جنگ چه فداکاریهایی میکنند و در پشت جبهه مادرها بردباری و صبر و تحمل دارند و مردم برای کمک به جنگزدهها و جنگجویان چه کمکهای بیدریغ می کنند اینها مشاهده میشود اما من این مطلب را به خواهران و برادران عزیز سراسر کشور عرض میکنم که باید این حالت به قوت خودش باقی بماند تصور نکنند که نعمت آزادی و نعمت اسلام را میتوان برایگان بدست آورد باید برای آن تاوان بزرگ داد ملت الجزایر بیش از یک میلیون کشته داد کشورهای دیگر برای بدست آوردن آزادی میبینیم که چقدرها کشته دادند پس ما که میخواهیم آزاد باشیم نه تنها از غرب بلکه هم از شرق و میخواهیم قرآن را پیاده کنیم اسلامی را که دشمن همه ابرقدرتها و خائنین در جهان است و یارش تنها مستضعفان عقب افتاده و گرفتار و فقیر و محروم است بنابراین باید بدانیم مشکلات ما از دیگران بیشتر خواهد بود انتظار من از مردم این است که آماده برای مقابله با این مشکلات در همه جا باشند و انشاءالله به کمک و یاری پروردگار بزرگ طبق همانطوریکه در قرآن وعده فرموده است در آیندهای نه چندان دور میتوانیم نعمت آزادی و اسلامی را کاملاً در اختیار داشته باشیم و آن روز است که ثمرات این جمهوری اسلامی برای ما روشن خواهد شد هرگز بخاطر گرفتاریهایی که در دوران انقلاب و پس از انقلاب از محرومیتهای مادی و از دست دادن جوانهای بسیار عزیز از خرابیها از ویرانیها نصیب آنها شده نباید خدای ناکرده حالت یأسی در آنها بوجود بیاید که یأس از رحمت پروردگار از گناهان کبیره بلکه از اکبر گناهان است.
همیشه امیدوار و مطمئن باشند و یقین داشته باشند که ما به پیروزی کامل خواهیم رسید اما برای رسیدن به آن پیروزی باید این فداکاریها و گذشتها تا مدتها ادامه پیدا کند و امام هم قبل از اینکه به ایران تشریف بیاورند در پاریس پیشبینی مدتهای طولانی را بعضی از اوقات میکردند حالا که سه سال از استقرار جمهوری اسلامی گذشته و در سال چهارم تأسیس جمهوری اسلامی قرار گرفتهایم میبینیم که امام چقدر خوب پیشبینی فرمودند و مشکلات سر راه ما فراوان است اما این همت بزرگی را که من د رملت ایران میبینم و آن یاری و امداد غیبی را که از جانب خداوند بزرگ مشاهده میکنم همه این مشکلات را مرتفع خواهد کرد.