طی ماههای اخیر بارها رویکرد و چرایی ماموریت ناتو در لیبی مورد انتقاد رسانههای مختلف در جهان قرار گرفته است؛ در این میان اطلاعاتی افشا شده است که میتواند کلید حل این معما باشد.
به گزارش فارس، در ماه ژوئن گذشته، درست در زمانی که ناتو همواره از تعهد خود مبنی بر حضور در لیبی خبر می داد، مذاکرات میان نمایندگان حکومت قذافی و نمایندگان گروههای انقلابی در نروژ در حال برگزاری بود.
شبکه تلویزونی "ان.آر.کی " نروژ تاکید کرد که "الس بوتانگن " سخنگوی مطبوعاتی وزارت امور خارجه نروژ در آن زمان اطلاعاتی در این خصوص ارائه نداد و به عبارتی بهتر سعی کرد کلیت و محتوای مذاکرات را محرمانه نگاه دارد.
نکته قابل توجه اینکه مذاکرات دو طرف با حضور مستقیم مقامات وزارت امور خارجه نروژ برگزار شد.
"خالد القائم "، معاون وزیر امور خارجه لیبی در تازه ترین اظهارات خود از این مذاکرات پرده برداشته است. اما سوال اصلی اینجاست که چرا اعضای ناتو و در راس آنها دولت نروژ اطلاعات مربوط به این مذاکرات را علنی نکردهاند؟
بمباران در کنار مذاکره
درست در زمانی که نیروهای نروژی در لیبی مشغول بمباران هوایی بودند، مذاکرات گروههای لیبیایی به دور از حضور خبرنگاران و هر گونه اطلاع رسانی عمومی در اسلو در جریان بوده است. شاید به همین دلیل بوده است که نیروهای ناتو چندین بار به صورت تصادفی مواضع انقلابیون را بمباران کرده اند. حال میتوان حدس زد که چرا بنابر اذعان انقلابیون لیبی در بسیاری موارد نیروهای ناتو به درخواست آنها مبنی بر بمباران مواضع قذافی ترتیب اثری نداده اند. مذاکرات مخفیانه اسلو کلید حل معمای حضور کم تاثیر نیروهای ناتو در لیبی و رفتارهای متناقض آنها در این کشور است. البته هنوز اطلاعاتی در خصوص محتوای این مذاکرات فاش نشده است. اما کلیت برگزاری این مذاکرات نشان میدهد که ناتو سعی داشته است ابتکار عمل سیاسی در لیبی را نیز خود در دست گرفته و معادلات سیاسی طرابلس را بر اساس خواسته های خود هدایت کند.
خالد القائم، معاون وزیر امور خارجه دولت معمر قذافی نیز تاکید کرده است که گفتوگوهای مذکور در اسلو برگزار شده است. نکته جالب توجه اینکه وزارت امور خارجه نروژ و سایر وزرای امور خارجه کشورهای عضو ناتو در این خصوص همچنان سکوت کردهاند.
هم اکنون ناتو باید به دو سوال پاسخ دهد، نخست اینکه تاکتیک مذاکره در کنار بمباران چگونه از سوی این مجموعه توجیه پذیر است و ثانیا اینکه چرا مذاکرات گروههای لیبیایی با دخالت ناتو از افکار عمومی دنیا مخفی نگاه داشته شده است؟
ناتو و نفت لیبی
ناتو طی هفته های اخیر به صورتی صریح از قذافی فاصله گرفته و به شناسایی شورای انتقالی ملی در لیبی روی آورده است. اگر چه بسیاری از کشورهای دنیا و مخصوصا ملتهای مسلمان خاورمیانه خواستار سقوط حکومت قذافی و روی کارآمدن حکومتی مردمی در لیبی هستند، اما شناسایی ائتلاف مخالفان قذافی از سوی دولتهای اروپایی در راستای حمایت از حرکت انقلابی ملت لیبی نیست. ناتو در این خصوص مقاصدی خاصی را دنبال می کند که مهم ترین آنها تسلط بر نفت لیبی است.
هم اکنون کشور نروژ مذاکرات گسترده ای را در راستای از سرگیری فعالیتهای نفتی در لیبی آغاز کرده است و دانمارک نیز با شناسایی شورای انتقالی ملی سعی دارد از اکنون آینده سیاسی و اقتصادی خود را در طرابلس تضمین کند. البته شورای انتقال ملی در لیبی متشکل از همه گروههای انقلابی در این کشور نیست. آنچه مسلم است اینکه ملت لیبی ناتو و قذافی را به طور همزمان دشمن خود می داند. از این رو در صورت سقوط قذافی ملت لیبی دیگر حضور ناتو در کشور خود را نمی پذیرد زیرا تجربه اشغال عراق نیز در این خصوص وجود دارد.
هزینههای رفتار دوگانه ناتو در لیبی
افشای مذاکرات نمایندگان حکومت قذافی و مخالفان در اسلو نشان می دهد که ناتو با هدف سرنگونی حکومت قذافی و کمک به انقلابیون به لیبی لشکرکشی نکرده است. به عبارت دیگر، ناتو در ابتدا به دنبال ایجاد ثبات سیاسی در طرابلس با هدف حفظ منافع اقتصادی خود در لیبی بوده است. ناتو این مدل را به صورتی جدی امتحان کرده است. بر این اساس ناتو در صدد بوده است تا با درخواست مشترک طرفداران قذافی و گروههای انقلابی در طرابلس مستقر شود و معادلات سیاسی و در حقیقت اقتصادی لیبی را به دست خود هدایت کند. اما اصرار ملت لیبی بر سرنگونی قذافی و ادامه جنایات وی معادلات ناتو را در طرابلس بر هم ریخته است.در چنین شرایطی ناتو سعی کرده است بازی دوگانه ماههای اول خود در لیبی را کنار گذاشته و علی الظاهر خود را به عنوان حامی اصلی مخالفان قذافی معرفی کند.
بنابر این انگیزه های اقتصادی و سیاسی در رویکرد اخیر ناتو بسیار موثر بوده است. فراموش نکنیم که دولتهای انگلیس و ایتالیا در هفته های نخست درگیرهای خونین لیبی جنایات قذافی را محکوم نکرده و به حمایت تلویحی خود از دیکتاتور طرابلس ادامه دادند. برلوسکنی و کامرون امیدوار بودند که رژیم قذافی بتواند قدرت را حفظ کند تا معاملات نفتی آنها با طرابلس خدشه دار نشود. برخی اعضای ناتو سرمایه های هنگفتی را در لیبی به گردش درآورده اند و نامشخص بودن معادلات لیبی سبب سردرگمی و ایجاد وقفه در فعالیتهای تجاری آنها شده است. از این رو اعضای ناتو ثبات سیاسی در طرابلس را در راستای نفع اقتصادی خود تعریف می کنند. پنهان کاریهای ناتو در خصوص لیبی نیز دقیقا در همین چارچوب صورت می گیرد.