در دو روز گذشته اعلام شد که نوری المالکی ضمن تأکید بر حضور ایران در کنفرانس شرمالشیخ گفته است که اگر لازم باشد شخصاً به تهران سفر میکند تا نظر موافق مسئولان ایرانی برای مشارکت در این کنفرانس را جلب نماید.
نخستوزیر سخاوتمند عراق در حالی این سخن را گفته که هماکنون سفر دورهای خود به بعضی از کشورهای عربی را ادامه میدهد تا حامیان دیروز صدام و کسانی که با پول و حمایتهای سیاسی خود، سالها بر عمر حکومت بعثیها در عراق افزودند را به شرکت فعال و موثر در کنفرانس همسایگان عراق ترغیب نماید. تور قدرشناسی و دعوت محترمانه برای حضور وزرای خارجه این کشورها در شرمالشیخ در حالی صورت میگیرد که از ماهها قبل، بارها مقامات آمریکایی اتهاماتی را در مورد دخالت ایران در ناآرامیهای عراق بیان کردهاند و مقامات عراقی، نه تنها حاضر نشدهاند از حق میزبان دو دههای خود دفاع کنند، بلکه گاه خودشان نیز با آمریکاییها، همزبانی کردهاند!
همزمان با سفر نوری المالکی به کشورهای عربی- که یکی از اهداف آن تلاش برای پربارتر شدن کنفرانس شرمالشیخ میباشد- وزیر خارجه عراق به ایران آمد تا به جای نخستوزیر کشورش همراهی ایران در کنفرانس همسایگان عراق را خواستار شود. اما در همین سفر، او به راحتی از کنار یکی از مهمترین و سیاسیترین نکات مورد نظر ایران یعنی اسارت 15 ایرانی توسط آمریکاییها عبور کرد و با شجاعت تمام به ایرانیان گفت که نمیتواند در این مورد هیچ تضمینی بدهد! در حالی که همین موضوع، سوژه تبلیغی آمریکاییها علیه ایران است و شاید اگر در این مقطع با فشار دولتمردان عراق بر دوستان آمریکایی خود، این هموطنان آزاد نشوند، تا مدتها ابزار موثر دیگری در اختیار ایران نباشد تا برای آزادی این گروگانها مورد استفاده قرار گیرد. ضمن آنکه اظهارات وزیر خارجه عراق در ایران نیز میتواند به نحوی مورد استفاده تبلیغی آمریکاییها قرار گیرد تا ثابت کنند مقامات عراقی نیز حساسیت خاصی نسبت به اسارت چند ماهه ایرانیان ندارند.
البته با کمی تأمل در این مورد، ثابت میشود که محاسبات دولتمردان عراقی دقیق است و آنها برای مواجهه با ایران و بعضی کشورهای موثر در بحران عراق، کمهزینهترین راه را انتخاب کردهاند. ضمن آنکه به نظر میرسد تنها نگرانی آنها آنست که غمی بر دل آمریکا و بعضی کشورهای صاحب نفوذ دیگر در عراق ننشیند! به هر صورت، ظاهراً اطمینان حکام فعلی عراق از تداوم حمایت ایران، متکی بر بعضی عوامل است که به عنوان مهمترین آنها میتوان به دو موضوع اشاره کرد. نخستین عامل، درک صحیح ایران از تحولات عراق و ایمان مسئولان و مردم ایران به این موضوع است که امنیت در عراق، به آسایش و امنیت هموطنان ما کمک میکند. و در کنار این موضوع، ظاهراً برخی دلبستگیهای معنوی، فرهنگی و تاریخی ایرانیان و نیز علاقهمندی برخی سیاستمداران ایرانی به نقشآفرینی در تحولات بینالمللی، مسئولان عراقی را مطمئن ساخته است که هرگونه کم لطفی، بیمهری و حتی اتهام افکنی علیه ایران و اعمال فشار و محدودیت علیه ایران، تغییر عمدهای در تعامل رسمی ایران با عراق ایجاد نخواهد کرد که نمونه واضح آن، چندی پیش در صفحه اول آفتاب یزد، متجلی شد.*
اما اگر به برخی مسئولان قدرناشناس عراقی تفهیم شود که احساس امنیت شهروندان ایرانی جلوگیری از شکسته شدن غرور هموطنان و نیز حفظ منافع مادی و معنوی ایران، اهمیتی به مراتب بالاتر از تامین مطالبات و خواستههای مقامات عراقی دارد، قطعا، آنها در گفتار و رفتار خود مراقبت بیشتری به خرج خواهند داد. اگر مسئولان ایرانی در عمل به همتایان عراقی خود ثابت کنند که حاضر نیستند به حافظ یک طرفه منافع عراقیها تبدیل شوند، آنها کمی دستوپای خود را جمع خواهند کرد، در آن صورت از این به بعد به جای آنکه دست در دست دشمنان سابق ملت عراق، پیغام نسیه برای ایران بفرستند، شخصاً برای دعوت از مقامات ایرانی- که به عنوان نماینده ملت بزرگ ایران از جایگاهی رفیع برخوردارند- به ایران خواهند آمد این وضعیت، به سایر طرفههای معامله و مذاکره ایران نیز تفهیم خواهد کرد که برخی مدارهای قبلی، نه از سر ضعف بلکه ناشی از گذشت ایرانیان بوده است؛ اگرچه امروز مشخص شد در بعضی از موارد، نه تنها هیچ گذشتی ضرورت نداشته بلکه این بزرگواریها نهایتاً به ضرر ملت ایران تمام شده است.
نگارنده معتقد است سفر نوری المالی به ایران و تقاضای شخصی او، باید به عنوان نخستین پیش شرط برای حضور ایران و کنفرانس شرمالشیخ تعیین و به مقامات عراقی ابلاغ گردد.
همچنین باید به عراقیها تفهیم شود که در ارتباط با بخشودگی بدهیهای عراق، نباید توقع داشته باشند که ایران نیز تصمیمی مانند عربستان و برخی کشورهای دیگر عربی اتحاذ کند زیرا بخش عمده بدهی آن کشورها، ریشه در حمایتهای سیاسی و ظالمانه آنها از رژیم صدام دارد در حالی که سهم ایران از دولت قبلی و فعلی عراق، جنگ، قربانی دادن، خسارت دیدن و متهم شدن و نهایتاً امتیازخواهیهای بیهزینه از سوی طرف عراقی بوده است.