در آغازین روزهای انقلاب اسلامی، نیروی مردمی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به فرمان امام(ره) تشکیل شد.
در طلیعه انقلاب اسلامی، دولتمردان غربی و در رأس آنان سردمداران کاخ سفید که منافع خود را در ایران از هر جهت در خطر میدیدند، تلاش گستردهای را برای ایجاد بحران در کشور صورت دادند.
نیروهای فعال و هوادار انقلاب نیز علیرغم برخی کارشکنیها، مثل گذشته به منظور مقابله با عوامل و بقایای آثار رژیم گذشته اقدام میکردند و برای حفظ نظام جدید سعی در ایجاد نیرویی مسلح و مردمی داشتند.
از مدتها قبل بحث شکلگیری یک نیروی منسجم و دارای اساسنامه در ذهن بسیاری از دولتمردان و مسئولان نظام بود، اگرچه عباس امیرانتظام سخنگوی دولت موقت در 2 اسفند ماه 57 خبر شکلگیری سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را به مطبوعات داد اما این نیرو عملا از روزهای آغازین انقلاب شکل گرفته بود و اعضای آن در مساجد، اماکن دولتی، پادگانها، کاخها و مراکز حساس حضور داشتند.
تا آن زمان چند گروه تحت عنوان سپاه پاسداران فعالیت میکردند، برخی از نیروهای سیاسی تحت فرماندهی «محمد منتظری و محمدکاظم موسوی بجنوردی» در مرکز گارد شهربانی (اداره گذرنامه فعلی) استقرار پیدا کرده بودند. «عباس زمانی» (ابوشریف) نیز به همراه نیروهای خود پادگان جمشیدیه را در اختیار داشت.
پاسداران مستقر در سلطنتآباد (پاسداران) نیز با اعضای نهضت آزادی هماهنگ بودند و حسن لاهوتی نیز در آن منطقه نفوذ داشت.
بعد از اختلاف نظرهای حاصله و آشفتگی که در برخی از امور بوجود آمد، با تدبیر شورای انقلاب تصمیم گرفته شد که نیروهای مسلح مردمی تحت عنوان «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی» سر و شکل پیدا کند.
برای تصمیمگیری در این مورد نیروهای سپاهی مستقر در چهار منطقه تهران نمایندگان خود را برای بحث و بررسی در خصوص این موضوع معرفی کردند.
افراد معرفی شده که 12 نفر بودند بعدها به عنوان اعضای شورای فرماندهی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی معرفی شدند.
این عده عبارت بودند از: «عباس زمانی، جواد منصوری، عباس دوزدوزانی، محمد منتظری، یوسف کلاهدوز، محمدکاظم موسویبجنوردی، مرتضی الویری، محمد بروجردی، محسن رضایی، محسن رفیقدوست و علی دانشمنفرد.»
از طرف شورای انقلاب نیز اکبر هاشمی رفسنجانی به این مجموعه معرفی شد.
برای تعیین فرمانده سپاه جواد منصوری، عباس زمانی و محمدکاظم موسویبجنوردی نامزد بودند که در نهایت جواد منصوری به عنوان اولین فرمانده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تعیین شد.
در ادامه تصمیمگیریها در 2/2/58 احکام اعضای شورای فرماندهی سپاه نیز به شرح ذیل صادر شد:
جواد منصوری فرمانده سپاه، یوسف کلاهدوز مسئول آموزش و عضو شورای فرماندهی، عباس زمانی مسئول واحد عملیات و عضو شورای فرماندهی، علیمحمد بشارتی مسئول اطلاعات و تحقیقات ستاد و عضو شورای فرماندهی، سیداسماعیل داودیشمسی مسئول اداری و مالی، محسن رفیقدوست مسئول تدارکات، مرتضی الویری مسئول روابط عمومی و یوسف فروتن نیز به عنوان معاون روابط عمومی منصوب شدند.
شورای فرماندهی سپاه در اولین اطلاعیه خود در 16 اردیبهشت 58، وظایف کلی این نیروی نظامی را مبارزه مسلحانه علیه جریانهای مسلحانه ضدانقلاب، دفاع در برابر حملات و اشغالگریهای عوامل یا قوای بیگانه در داخل کشور، همکاری و هماهنگی موثر با نیروهای مسلح جمهوری اسلامی، تربیت و آموزش اخلاقی، ایدئولوژیکی، سیاسی و نظامی کادرهای سپاه، حمایت از نهضتهای رهاییبخش و حقطلبانه مستضعفین جهان تحت نظارت و رهبری انقلاب و استفاده از نیروهای انسانی سپاه به هنگام بروز بلایا و حوادث غیرمترقبه و کمک به طرحهای عمرانی دولت جمهوری اسلامی برشمرد.
حوادث و وقایع بعدی در طول دوران 25 ساله نظام جمهوری اسلامی ایران نشان داد که فکر تاسیس نیروی مستقل تحت عنوان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تا چه اندازه به تفکری دور اندیشانه برای حفظ نظام نزدیک بود تا جایی که امام(ره) سپاه را به این جمله مفتخر نمود که «اگر سپاه نبود، کشور نبود.»
بیتردید پایمردیهای این نیروی انقلابی در طی سالهای آغازین پیروزی انقلاب، غائله کردستان و هشت سال دفاع مقدس از خاطرهها زدوده نخواهد شد.