به گزارش فارس، پایگاه مرکز مطالعات الزیتونه در مقالهای به موضوع احتمال اعلام دولت مستقل فلسطین در سپتامبر آینده در پی رأی گیری در سازمان ملل پرداخته و پیامدهای آن و تحرکات دو طرف در این زمینه را بررسی کرده است.
روند مذاکرات زنجیره طولانی از ناامیدیها را به بار آورده است
این گزارش تاکید میکند که زنجیره طولانی از ناامیدیهایی که برای مذاکره کننده فلسطینی به وجود آمده، به همراه به بنبست خوردن روند سازش و فقدان مرجعیت بینالمللی و نیاز به تحقق یک دستاورد ولو به صورت روانی باعث شده است که ایده پناه بردن به سازمان ملل برای اعلام دولت مستقل فلسطینی و گرفتن عضویت کامل در این سازمان مطرح شود.
برای رسیدن به این هدف باید اختلافات میان گروههای فلسطینی به پایان برسد و همچنین تشکیلات خودگردان از هر اقدامی که موجب خشم آمریکا و اسرائیل شود نیز خودداری کند، با این حال اگر طرف فلسطینی بتواند فشارهای آمریکا و اسرائیل را تحمل کرده و این طرح را به سازمان ملل ببرد، باز هم با وتوی آمریکا و مجموعه دیگری از این موانع مواجه میشود که میتواند این طرح را متوقف کرده، یا آنرا به تاخیر بیندازد.
به این ترتیب میتوان گفت که این طرح میتواند در مراحل مختلف خود پیروزی کامل و یا جزئی و یا شکست کامل را بدست آورد، البته در تمام این حالتها هنوز هم این واقعیت تغییر نمیکند که اسرائیل همچنان دولت مافوق قانون است.
نیاز سران سازشکار فلسطین به تحقق یک دستاورد هر چند کوچک
بر اساس این گزارش، در دو دههای که از آغاز مذاکرات میان طرف فلسطینی و رژیم صهیونیستی میگذرد، همواره مجموعهای از شکستها و ناامیدیها در روند سازش و مذاکرات به دست آمده است، این در حالی است که طرف فلسطینی امتیازات زیادی در این راستا به صهیونیستها داد.اما در مقابل اسرائیل همواره در این مدت سعی کرد تا واقعیتهای مورد نظر خود را تثبیت کند و پروژههای یهودی سازی و شهرکسازی در کرانه باختری و قدس اشغالی را ادامه دهد. این خصوصیات باعث شد که روند سازش بارها به بنبست برسد، از سوی دیگر دشمن صهیونیستی بارها سعی کرد تا موضوع به رسمیت شناختن دولت یهودی اسرائیل را به عنوان پیش شرط مذاکرات مطرح کند که در این زمینه موفق نبود.
در این عرصه طرف فلسطینی نیاز شدیدی به این پیدا کرد که دستاوردی حتی به صورت روانی به دست آورد، بویژه اینکه انقلابهای عربی در منطقه در حال شکلگیری بود و ممکن بود زبانههای آن به فلسطین نیز برسد، چرا که مردم این سرزمین از مذاکرات طولانی با طرف صهونیستی به ستوه آمده بودند.
تمام این چالشها باعث شد که رهبران تشکیلات خودگردان موضوع اعلام دولت مستقل فلسطینی از طریق رأی گیری در سازمان ملل متحد و گرفتن عضویت از این سازمان را مطرح کنند. این اتفاق هیاهویی در عرصه سیاسی به راه انداخته و تحلیلهای زیادی را در میان کارشناسان به دنبال داشت.
تاریخ تلاش برای اعلام استقلال فلسطین
این گزارش استراتژیک در ادامه به بررسی پسزمینههای تاریخی این اتفاق پرداخته و نوشت که فسطینیها از زمان اشغال این کشور توسط انگلیس به دنبال استقلال خود بودند، در جنگ سال 1948 فلسطینیها کشور خود را مستقل اعلام کردند، اما تسلط اسرائیل بر77 درصد از اراضی فلسطین و پیوستن کرانه باختری به اردن و نوار غزه به مصر مانع از عملی شدن آن شد، در سال 1964 جنبش آزادیبخش فلسطین تشکیل شد و مراحل مختلفی را پس از تاسیس خود طی کرد.
- این جنبش با هدف آزاد سازی کل فلسطین اشغالی تاسیس شد . در این راستا اساسنامه ملی خود را نیز تنظیم کرد، این اساسنامه در سال 1968 به تصویب رسید.
- جنبش آزادیبخش در سال 1974 برنامهای مرحله بندی شده بر اساس ایده تشکیل دولت مستقل فلسطینی را در سرزمینهای آزاد شده فلسطینی آغاز کرد، این تحول باعث شد که این سازمان در همان سال به عنوان عضو ناظر در سازمان ملل متحد انتخاب شود.
- در سال 1988 جنبش آزادیبخش ، استقلال دولت فلسطین و قبول راهکار تشکیل دو دولت را اعلام کرد، سازمان ملل نیز این موضوع را در قطعنامة ای به رسمیت شناخت و بعد از آن مجمع عمومی سازمان ملل تصویب کرد که به جای نام جنبش آزادیبخش از نام رسمی فلسطین در مناسبات دورن این سازمان استفاده کند.
- در سال 1993 جنبش آزادیبخش توافقنامه "اوسلو " را امضا و دولت اسرائیل را به رسمیت شناخت.
- در سال 1994 تشکیلات خودگردان فلسطین بر اساس توافق اوسلو تشکیل شد.
- در سال 1996 شورای ملی فلسطین لغو تمام بندهای میثاق ملی فلسطین که با توافق اوسلو مغایرت داشت را اعلام کرد، از جمله این بندها مبارزه مسلحانه با اشغالگران بود، این شورا این موضوع را در جلسهای اعلام کرد که "بیل کلینتون " رئیس جمهور وقت آمریکا نیز در آن حاضر بود.
- در سال 1998 و در پنجاه و دومین نشست مجمع عمومی سازمان ملل به فلسطینی به عنوان عضو ناظر در این سازمان امتیازاتی تعلق گرفت که شامل شرکت در نشستهای مجمع و دستور کار آن بود، شرکت در کنفرانسهای بینالمللی که تحت نظارت این سازمان تشکیل میشد از دیگر موارد مشخص شده در این بسته به ظاهر تشویقی بود.
استفاده فلسطینیها از اهرم سازمان ملل برای ادامه مذاکرات!
این مقاله میافزاید که با وجود اذعان تشکیلات خودگردان به شکست روند سازش و عدم وجود شریک اسرائیلی درست، اما همچنان گزینه اول خود را ادامه مذاکرات میداند، رهبران فلسطینی ماجراهای سپتامبر آینده را اقدامی مکمل برای روند سازش میدانند و می خواهند منافع خود را در این مذاکرات از آن به دست آورند.
عباس به این نتیجه رسیده است که موفقیت پیوستن به سازمان ملل متحد به صورت قوی به اتحاد میان ملت فلسطین بستگی دارد، به همیت علت ضروری است که ولو به صورت ظاهری این صلح میان گروههای مختلف ایجاد شود، به همین علت بود که توافق صلح میان فتح و حماس را امضا کرد.
محور مقاومت به عضویت کامل سازمان ملل اهمیت نمیدهد
البته واضح است که گروههای مقاومت فلسطین تا زمانی که فلسطین به موضع خود در امتیاز دهی به دشمن صهیونیستی ادامه میدهد، اهمیتی به گرفتن عضویت کامل از سازمان ملل متحد نمیدهند. این گروهها معتقدند که آشتی فلسطین و پیامدهای آن بر اتفاقات سپتامبر به میزان قدرت جنبش آزادیبخش در رهایی از فشارهای آمریکا و اسرائیل و کنار زدن منافع گروهی و حزبی و شخصی بستگی دارد، آنها میگویند که جنبش برای مفید بودن این اقدامات باید منافع ملی را به منافع شخصی ترجیح داده و بندهای توافق آشتی را به اجرا بگذارد و ضمن ترسیم پروژه ملی فلسطین دستورالعمل آینده ملی برای این کشور ترسیم کند.
اقدامات احتمالی فلسطینیها
مرکز مطالعات الزیتونه در ادامه این گزارش تاکید میکند که جنبش آزادیبخش احتمالا اقدامات زیر را در دستور کار خود قرار خواهد داد:
1- ادامه فعالیت دیپلماتیک برای به رسمیت شناخته شدن از سوی تعداد بیشتری از کشورهای جهان و کسب رأی در مجمع عمومی سازمان ملل برای رسیدن به حد نصاب دو سوم آراء. فلسطینیها تاکنون رأی 123 کشور از تعداد کل 194 کشور را با خود همراه کردهاند و برای رسیدن به این نصاب باید رأی شش کشور دیگر را نیز از آن خود کنند.
2- تلاش برای تهیه طرح انضمام به سازمان ملل به صورتی که بیشترین تایید بینالمللی را داشته باشد و از وتوی آمریکا جلوگیری کند.
3- محافظت از منافع فلسطینی بدون ایجاد تغییر در واقعیت این کشور، این موضوع میتواند به خشم آمریکا و اسرائیل منجر شده و آنها را علیه فضای مثبت کنونی به نفع دولت فلسطین تحریک نماید، به این صورت باید تشکیل دولت جدید فسطینی بدون حضور حماس در آن باشد و در آن از گرفتن تصمیماتی برای اصلاح در تشیکلات امنیتی و آزادی بازداشتشده ها و آزادی عمل موسسات وابسته به حماس در کرانه باختری سخنی به میان آورده نشود.
رفتارهای احتمالی صهیونیستها قبل از سپتامبر
این گزارش در ادامه به بررسی رفتارهای رژیم صهیونیستی در هفتههای آتی اشاره کرده و می نویسد که دولت راستگرای اسرائیل از ارائه راهکارهای سیاسی و قانع کردن طرفهای فسطینی و عربی برای بازگرداندن آنها به میز مذاکرات ناتوان است، در طرف مقابل عرصه داخلی اسرائیل نیز با وجود فرصتطلبیهای جریان مخالف چپگرا در اسرائیل، بیشتر گروههای سیاسی تلاش خود را برای کسب آرای کشورهای مختلف به نفع خود در سازمان ملل متحد به کار بستهاند. آنها همچنین اقدامات دیگری نیز ممکن است در این زمینه انجام دهند.
1- توافق احزاب اسرائیلی بر اداره مذاکرات بر اساسی که دیدگاههای اسرائیل در زمینه سازش و عدم بازگشت به مرزهای 1967 و عدم بازگرداندن قدس و عدم بازگشت آوارگان به فلسطین اشغالی را در بر میگیرد. آنها همچنین میخواهند تا جایی که امکان دارد مذاکرات را طولانی کنند تا به این ترتیب به اقدامات خود در اشغال فلسطین ادامه دهند.
2- وانمود کردن به تکروی فلسطینیها در مذاکرات برای گرفتن حمایت بینالمللی از آنها و عدم مراجعه به سازمان ملل به عنوان مرجع اصلی مذاکرات
3- تحرک فلسطین در پیوستن به سازمان ملل نیازمند جلب حمایت حداکثری کشورهای جهان است، اسرائیل نیز در این راستا سعی میکند تا در صورت وقوع این جذب پیشرفتی دیپلماتیک برای خود ایجاد کند.
4- پیوستن فلسطین به سازمان ملل متحد بار دیگر بر این نکته تاکید میکند که اراضی اشغالی سال 1967 که اسرائیل پیشتر آنها را سرزمینهای مورد تنازع میخواند، سرزمینهای اشغالی بوده است و همین اذعان از سوی سازمان ملل میتواند اقدامات قانونی فلسطینیها و فعالیتهای بینالمللی علیه اسرائیل را افزایش دهد.
5- اسرائیل همچنین از تاثیر اعلام استقلال دولت فلسطین بر انزوای خود و افزایش افکار عمومی مخالف اقدامات خود در جهان هراس دارد.
6- پیوستن کامل فلسطین اشغالی به عضویت سازمان ملل میتواند تغییرات اساسی در کرانه باختری ایجاد کند که در اشغال صهیونیستها قرار دارد، این اقدام همچنین میتواند فرصتی برای کاستن از شدت محاصره نوار غزه ارائه کند.
تهدید به جنگ راهکار اسرائیلی برای فرار از سپتامبر
به همین علت از زمان آغاز رویکرد فلسطینی در اعلام استقلال کامل خود در سازمان ملل، دیپلماسی اسرائیل فعالیتهای خود را بر اساس اقدامات تاکتیکی و تبلیغاتی شدت داده است که احتمال بروز جنگ و تهدید کردن به لغو توافقنامه اوسلو از جمله این اقدامات خواهد بود.
اسرائیل به دنبال کسب زمان است
مشخص است که اسرائیل در شرایط کنونی با بحران واقعی مواجه است، از سوی دیگر قدرت این کشور در توجیه اقدامات خود در مورد تعطیل شدن عمدی روند سازش ضعیف است، همچنین تایید اقدامات اسرائیل در کشتار و قلعوقمع مردم فلسطین نیز در حال کاهش است و از سوی دیگر تایید مردمی آرمان فلسطین رو به افزایش گذاشته است. به همین علت اسرائیل الان تنها به دنبال کسب زمان است تا بتواند دستاوردهای بیشتری در عالم واقع برای خود به دست آورد.
اقدامات احتمالی آینده اسرائیل
1-ادامه روند دیپلماتیک برای ابطال اقدام فلسطینیها در سازمان ملل و گرفتن رأی کشورها برای به رسمیت نشناختن فلسطین.
2-فشار بر تشکیلات خودگردان با اتخاذ برخی تدابیر تحریمی علیه این تشکیلات.
3-استفاده از زبان سیاست "هویج و چماق " علیه رهبران این جنبش و تشکیلات خودگردان، این موضوع میتواند از طریق تهدید به اعمال برخی تحریمها عیله این جنبش در کرانه باختری یا ارائه برخی وعدهها نظیر از سرگیری مذاکرات با طرف فلسطینی باشد.
4- استفاده از نفوذ خود در آمریکا برای افزایش فشارهای این کشور بر تشکیلات خودگردان در انصراف از این طرح یا اصلاح آن.
مواضع جهانی در مورد تشکیل دولت مستقل فلسطین
در مورد رفتارهای کشورهای جهان در این مورد تنها به بررسی مواضع کشورهای عضو دائم شورای امنیت که در تصمیم گری در این زمینه نقش اساسی را ایفا میکنند، پرداخته میشود، چرا که آنها با استفاده از حق وتو می توانند تحرک فلسطینیها در اعلام استقلال کامل را به تعطیلی بکشانند. در این میان روسیه و چین استقلال فلسطین اشغالی را به رسمیت خواهند شناخت، اما کشورهای دیگری مانند آمریکا، فرانسه و انگلیس آن را به رسمیت نمیشناسند، البته آنها نیز مناسباتی با فلسطینیها دارند که همین مضوع باعث شده است که اتحادیه اروپا فلسطینیها و اسرائیلیها را به مذاکره در مورد حوادث سپتامبر برای برونرفت از این اوضاع دعوت کند.
آمریکا قطعا تشکیل دولت مستقل فلسطین را وتو میکند
در این میان سیاست آمریکا بیش از دیگران در تایید رژیم صهیونیستی شناخته شده است، کنگره آمریکا مصوبهای را به تصویب رسانده است که در آن بر استفاده از حق وتو علیه هر تصمیمی که به رسمیت شناختن فلسطینی را به دنبال داشته باشد، مورد حمایت و تایید قرار میدهد، آنها همچنین به صورت تلویحی از قطع کمکهای آمریکا به تشکیلات خودگردان نیز اشاره کردهاند.
این موضع جدید البته با موضعگیریهای سابق باراک اوباما رئیس جمهور این کشور در ابراز تمایل به تشکیل دولت مستقل فلسطینی تا سپتامبر سال 2011 که در مجمع عمومی سازمان ملل در سال 2010 بیان شد، منافات دارد، در این راستا به نظر میرسد که این کشور تحت فشارهای کنگره و نفوذ لابی صهیونیستی در آمریکا و نزدیک شدن به زمان انتخابات هیچ اقدام مثبتی برای به ثمر رسیدن این تلاشها انجام نداده است.
پیامدهای سناریوهای مختلف سپتامبر:
1- موفقیت اعلام استقلال دولت فسطین تغییرات زیادی در صحنه واقعی منطقه ایجاد نخواهد کرد، چرا که اشغالگری اسرائیل بر این مناطق با زبان زور و حمایت آمریکا باقی خواهد ماند و جامعه جهانی همچنان مانند کشوری مافوق قانون با اسرائیل برخورد خواهد کرد، این موضوع تنها میتواند باعث افزایش انزوای اسرائیلیها شده و حجم تایید افکار عمومی از اسرائیل را پایین آورده و مدافعان آرمان فلسطین را بیشتر کند.
2- در صورت شکست تلاشهای رهبران فلسطین در پیوستن به سازمان ملل، موضع جریان سازشکار در عرصه فلسطینی ضعیف شده و جریان مقاومت موضع قویتری به دست خواهد آورد.
3- رد فشارهای آمریکا از سوی رهبران فلسطینی و بردن این طرح به سازمان ملل میتواند فشارها و تحریمهای اقتصادی علیه این کشور را به دنبال داشته و کمکهای آمریکا به تشکیلات خودگردان را نیز که سالانه بالغ بر 500 میلیون دلار برآورد میشود، کاهش داده و یا متوقف کند.
4- استفاده از حق وتو از سوی آمریکا برای به شکست کشاندن این طرح میتواند دلیل دیگری بر جانبداری مطلق آمریکا از رژیم صهیونیستی باشد و بار دیگر بر این موضوع تاکید کند که آمریکا صلاحیت این را ندارد که واسطه امینی در روند سازش باشد.
5- برخی از کارشناسان بر این عقیده هستند که اعلام استقلال فلسطین میتواند راه را برای به رسمیت شناخت دولت یهودی اسرائیل هموار کرده و قدس را در اختیار رژیم صهیونیستی قرار دهد.
سناریوها:
این گزارش در ادامه سناریوهای مختلف از نحوه تعامل سازمان ملل با طرح فلسطینیها را برشمرده است:
1- جنبش آزادیبخش با درخواست عضویت کامل از دبیرکل سازمان ملل فعالیتهای خود را آغاز میکند و در ادامه این موضوع به شورای امنیت ارجاع داده میشود، این موضوع با موافقت این شورا در پیوستن فلسطین اشغالی بر اساس مرزهای سال 67 به پایتختی قدس اشغالی و موافقت مجمع عمومی با این درخواست به پایان خواهد رسید.
2- این سازمان درخواست خود را به مجمع عمومی ارسال می کند و این درخواست با ارائه به شورای امنیت با وتوی آمریکا به شکست میرسد و در نتیجه این طرح شکست میخورد.
3- سناریوی سوم این است که بررسی درخواست در شورای امنیت به دلایل مختلف به تعویق بیفتد، این دلایل میتواند ارائه برخی پیشنهادات برای اصلاح متن درخواست باشد و این موضوع تا بررسی پیشنهادات به تعویق بیفتد، این موضوع باعث تعویق و یا تعطیل شدن این طرح خواهد شد.
4- رویکرد مستقیم به مجمع عمومی سازمان ملل بر عضویت غیر کامل در این سازمان که این البته تغیرات اساسی در روند درخواست ایجاد نخواهد کرد، در این صورت اگر فلسطینیها بتوانند دو سوم آراء را از آن خود کنند، در طرح خود موفق میشوند، البته در این صورت شکل نمایندگی فلسطین در مجمع عمومی متفاوت خواهد بود و آنها به عنوان عضو ناظر در این مجمع معرفی خواهند شد.
5- تعویق ارائه درخواست از سوی جنبش آزادیبخش که ممکن است در صورت ارائه بستههای مشوق از سوی رژیم صهیونیستی به سران فلسطین صورت بگیرد.
تحلیل سناریوهای موجود:
بر اساس آنچه گفته شد به نظر میرسد که این درخواست به سازمان ملل ارائه شود و مشخص است که با ارائه این درخواست به شورای امنیت، آمریکا آن را وتو خواهد کرد، البته سناریوی اول نیز بعید به نظر میرسد، اما با وتوی این طرح از سوی آمریکا تشیکلات خودگردان سعی میکند تا گزینه چهارم را در دستور کار خود قرار دهد و عضویت نسبی در سازمان را به تعویق و یا تعطیل شدن این طرح ترجیح دهد، با به دست آوردن این امتیاز ولو نسبی، فلسطینیها این شانس را خواهند داشت تا بار دیگر درخواست عضویت کامل خود را به شورای امنیت ارجاع کنند و از آن به عنوان موفقیتی برای خود نام ببرند.
پیشنهادها:
این مرکز مطالعاتی در پایان مقاله خود پیشنهادهایی را برای اجرای هر چه بهتر این طرح در ماههای آینده نموده است، این پیشنهادات عبارتند از:
1- تقویت وحدت ملی و اجرای بندهای توافق آشتی فلسطینی، بر اساس این پیشنهاد اوضاع داخلی فلسطین بهتر میشود و این، موضع فلسطین در عرصه بینالملی را تقویت میکند.
2- عدم اکتفا به گزینه مذاکرات به عنوان تنها گزینه موجود، رهبران فلسطینی در این راستا باید تمام گزینهها را پیش روی خود باز نگه دارند تا ملت فلسطین بتواند بویژه با تقویت گزینه مقاومت سرنوشت خود را تعیین نماید.
3- استفاده از تحرکات دیپلماتیک برای به رسمیت شناختن فلسطین، این موضوع انزوای اسرائیل را به دنبال داشته و رفع محاصره نوار غزه را اجرایی خواهد کرد.
4- احیا و اجرایی کردن مصوبات بینالمللی در زمینه آرمان فلسطین، از جمله این مصوبات قطعنامه 194 در مورد حق بازگشت آوارگان به روستاها و شهرهای خود و پرداخت خسارتهای مهاجرت اجباری آنان است.